ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΖΙΑΝΤΖΗΣ
Η εξαιρετικά ταλαντούχα μουσικός Ντολόρες Ο’Ρίορνταν πέθανε αναπάντεχα, κάτω από αδιευκρίνιστες ακόμα συνθήκες, την περασμένη Δευτέρα σε ηλικία μόλις 46 ετών. Η ζωή της όμως ήταν πολύ «γεμάτη». Εκτός από 25 χρόνια καριέρας, η Ντολόρες από το Λίμερικ της Ιρλανδίας άφησε πίσω της και τρία παιδιά – η μεγαλύτερη κόρη της είναι σήμερα 20 ετών. Δεν είναι μικρή παρακαταθήκη. Στους δρόμους του Λίμερικ και του Δουβλίνου μόλις άρχισε να διαδίδεται η είδηση της απώλειάς της, πολλές γυναίκες εθεάθησαν να αγκαλιάζονται και να θρηνούν. Στα ερωτήματα «γιατί» και «πως» δεν υπήρχε απάντηση.
Στην πατρίδα της η Ντολόρες ήταν μια ιδιότυπη εθνική ηρωίδα. Για εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο η πολύ ιδιαίτερη, ονειρική και γεμάτη πάθος φωνή της αποτέλεσε το σάουντρακ της εφηβείας τους. Μέχρι το 1997 είχε ήδη πουλήσει ήδη 40 εκατ. δίσκους. Οι Cranberries είχαν πάντα μια ιδιαίτερη σχέση με την Ελλάδα, στην οποία ήταν εξαιρετικά αγαπητοί και την οποία επισκέφτηκαν για συναυλίες δύο φορές, πρώτα το 2000 και έπειτα το 2010 μετά την επανασύνδεσή τους. Στο μεσοδιάστημα η Ντολόρες έδωσε μια ιδιαίτερα συναισθηματικά φορτισμένη συναυλία στην Αθήνα, ως σόλο τραγουδίστρια, στο Θέατρο Λυκαβητού το 2007.
«Η φωνή μιας επαναστάτριας», ήταν ο τίτλος που επέλεξε το BBC για να τιμήσει την αδικοχαμένη τραγουδίστρια. Η Ντολόρες ήταν επαναστάτρια σε πολλούς τομείς αλλά όχι με την κλασική έννοια. Ενώ άλλοι τραγουδιστές έκαναν μαθήματα ορθοφωνίας, προσπαθώντας να απαλλαγούν από την έντονη τοπική προφορά τους, η Ντολόρες «πάτησε» πάνω σε αυτή την ιδιατερότητα – δεδομένων των αναλογιών όπως έκανε και ο Αγγελάκας με τα «λάμδα» του. Σε αυτό χρωστάει σε μεγάλο βαθμό την αυθεντικότητα και την επιτυχία της.
Οι Cranberries ανήκουν στην κατηγορία της εναλλακτικής κιθαριστικής ποπ-ροκ της δεκαετίας του ’90. Οι γλυκόπικρες μπαλάντες τους δανείζονται στοιχεία της ιρλανδικής μουσικής παράδοσης, χωρίς κανένας να μπορεί να τους κατηγορήσει γι’ αυτό.
Οι στίχοι της δεν είναι τόσο ιδιαίτεροι όσο η φωνή της, ωστόσο είναι εξίσου αυθεντικοί. Όταν τραγουδάει τραγούδια όπως το «ode to my family» –ωδή στην οικογένεια μου– μπορεί κανείς να νιώσει το συναίσθημα σε κάθε νότα της φωνής της και αν παρασυρθεί, είναι δύσκολο να συγκρατήσει ένα δάκρυ.
Οι τίτλοι των πρώτων δίσκων τους έγιναν σλόγκαν: «no need to argue», «everybody is doing it so why don’t we?».
Το συγκρότημα άρχισε να γνωρίζει επιτυχία από τον πρώτο δίσκο του, κυρίως εξαιτίας του γλυκά μελαγχολικού τραγουδιού «Linger» – που μαζί με το «Dreams» και το «Zombie» συγκροτούν την «αγία τριάδα» των τραγουδιών τους. Γράφτηκε –με αρκετή δόση υπερβολής– ότι κάθε ταινία που γυρίστηκε στη δεκαετία του ’90 περιέχει τραγούδια των Cranberries. Η αλήθεια είναι ότι ακόμα και αν δεν έχεις ακούσει ποτέ το όνομα Cranberries, είναι σχεδόν αδύνατο να μην έχεις πετύχει τραγούδι τους σε κάποια ταινία ή τηλεοπτική σειρά.
Το τραγούδι, ωστόσο, που σημάδεψε –για καλό και για κακό– την καριέρα της Ντολόρες και των Cranberries είναι το πολιτικά φορτισμένο «Zombie», που κυκλοφόρησε το 1994 στον απόηχο του θανάτου δύο παιδιών, ηλικίας 3 και 12 ετών, από έκρηξη βόμβας του IRA στο Τσεσάιρ. Το τραγικό συμβάν αποτέλεσε για πολλούς την ταφόπλακα της δράσης του IRA. Εκατοντάδες χιλιάδες Ιρλανδοί στο Δουβλίνο και σε άλλες μεγάλες πόλεις βγήκαν στους δρόμους για να διαδηλώσουν εναντίον της τυφλής βίας. Η ένοπλη οργάνωση είχε χάσει το λαϊκό έρεισμα και η αντιμιλιταριστική κραυγή της Ντολόρες αποτέλεσε την τέλεια μουσική υπόκρουση της αποκαθήλωσής του. Τον Αύγουστο του 1994, λίγες βδομάδες μετά την κυκλοφορία του τραγουδιού, ο IRA ανακήρυξε παύση πυρρός μετά από 25 χρόνια σύγκρουσης.
Όπως και κάθε αξιόλογη καλλιτεχνική δημιουργία, σε κάθε εποχή τα τραγούδια παίρνουν το περιεχόμενο που τους δίνουμε. Το συγκεκριμένο τραγούδι συνδέθηκε με το αντιπολεμικό κίνημα της εποχής μεγάλων συγκεντρώσεων ενάντια στον πόλεμο στο Ιράκ. Η τεράστια επιτυχία του, όμως, αποτέλεσε και την αρχή του τέλους των Cranberries. Η ασφυκτική πίεση της δισκογραφικής εταιρείας να επαναλάβουν την επιτυχία επηρέασε σαφώς προς το χειρότερο την ποιότητα των επόμενων δίσκων οι οποίοι απέτυχαν και εμπορικά. Επηρέασε ακόμα περισσότερο την ψυχική και σωματική υγεία της Ντολόρες η οποία, εκτός από διπολική διαταραχή, είχε ιστορικό νευρικής ανορεξίας, κατάχρησης αλκοόλ και οπιούχων παυσίπονων. «Το μόνο που θέλω είναι να ξυπνήσω ένα πρωί και να είμαι μια φυσιολογική κοπέλα», είχε δηλώσει σε ανύποπτο χρόνο. Αναλαμπή στην καριέρα της αποτέλεσε η πρώτη της προσωπική δουλειά που κυκλοφόρησε με τίτλο «Are you listening?», στην οποία εμφανίζεται απαλλαγμένη από την πίεση των Cranberries και επιστρέφει στις γλυκόπικρες ονειρικές μπαλάντες που αγαπήσαμε.
