Η Άντζελα Ντέιβις συμπεριλαμβανόταν το 1970 μεταξύ των 10 πιο καταζητούμενων φυγάδων των ΗΠΑ, φυλακίστηκε και απελευθερώθηκε μετά από ένα διεθνές κίνημα αλληλεγγύης. Η πορεία της τα τελευταία χρόνια, παρά το ότι συμμετέχει και στηρίζει τα πολύμορφα κινήματα (Black Lives Matter, Κίνημα για την Εξάλειψη των Φυλακών κ.α.), χαρακτηρίζεται από αντιφατικές επιλογές, που σηματοδοτούν πολιτικές διαχείρισης κι ενσωμάτωσης
ΕΙΡΗΝΗ ΔΑΦΕΡΜΟΥ
ΝΕΦΕΛΗ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ
ΗΡΩ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Άντζελα Ντέιβις, η ακαδημαϊκός, με πλούσιο κριτικό έργο, μέλος του αντιρατσιστικού και φεμινιστικού κινήματος και του Κομμουνιστικού Κόμματος των ΗΠΑ, ήταν στην Ελλάδα τις προηγούμενες μέρες, προσκεκλημένη από το Ίδρυμα Νίκος Πουλαντζάς. Την Τρίτη, στο πλαίσιο της προσπάθειας του ΣΥΡΙΖΑ να περιορίσει το εύρος των επαφών της, πραγματοποιήθηκε μια περιφρουρημένη συνάντηση της Ντέιβις με γυναικείες, φεμινιστικές και κινηματικές συλλογικότητες. Η Sabbat – Burn The Rich Not The Witch, η ομάδα για το γυναικείο και το έμφυλο ζήτημα της Λέσχης Αναιρέσεων Αθήνας, βρέθηκε ανάμεσα στις συλλογικότητες που τη συνάντησαν, λόγω των σχέσεων που έχει αναπτύξει με τις ριζοσπαστικές φεμινιστικές ομάδες.
Στα 10 λεπτά που παραχωρήθηκαν από το Ινστιτούτο για την κάθε ομάδα, ακούσαμε τις ιστορίες και τη δράση ενώσεων γυναικών μεταναστριών, όπως είναι η Ένωση Αφρικανών Γυναικών –με τον αγώνα τους για την κατάργηση του θεσμικού ρατσισμού για τα παιδιά των μεταναστριών σε ένα κράτος που εξακολουθεί να θέτει ανεπίτρεπτα εμπόδια στην απονομή ιθαγένειας στη δεύτερη γενιά– και η Μέλισσα, ένα δίκτυο που συνενώνει πάνω από 40 εθνικότητες γυναικών μεταναστριών στην Αθήνα γύρω από ένα κέντρο ημέρας στην Κυψέλη.
Η Πρωτοβουλία για τα Δικαιώματα των Κρατουμένων ήταν εκεί, αφού ετοιμάζεται να ξεκινήσει μια καμπάνια για την Εξάλειψη των Φυλακών και η Ντέιβις είναι από τα ιδρυτικά μέλη του αντίστοιχου κινήματος στην Αμερική, δίνοντας μας την ευκαιρία να ακούσουμε ίσως την πιο ενδιαφέρουσα τοποθέτηση της ομιλήτριας. Το κίνημα για την εξάλειψη των φυλακών δεν έχει ως στόχο απλώς την κατάργηση των φυλακών αλλά τη δημιουργία μιας κοινωνίας κι ενός συστήματος που δεν θα έχει ανάγκη να στηρίζει την αναπαραγωγή του σε θεσμούς ασφάλειας, καταπίεσης και καταστολής. Είναι ένα κίνημα το οποίο αναζητά ένα άλλο παράδειγμα έξω από το πλαίσιο του καπιταλισμού και εμπλέκει όλες τις κοινωνικές ομάδες σε μια δημόσια συζήτηση και δράση γύρω από την έννοια της ασφάλειας και της απονομής δικαιοσύνης στη βάση της κοινότητας, με επίγνωση ότι η ταύτιση της δικαιοσύνης και της ασφάλειας με το κράτος και την κρατική βία και τιμωρητικότητα, που εκφράζεται μέσα από το σύστημα των φυλακών, δεν συνεισφέρει στην καταπολέμηση καμίας μορφής καταπίεσης αλλά αντίθετα ενισχύει τη διαιώνισή τους. Σε μια ενδιαφέρουσα αποστροφή του λόγου της, στη συνέχεια της συζήτησης και με τις άλλες ομάδες, μετατόπισε τη συζήτηση για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών από το θύμα στον θύτη, στην ανάληψη ευθύνης και δράσης πάνω στο ζήτημα από τους ετεροκανονικούς άντρες, ακόμη και από τους ίδιους τους δράστες. Μίλησε ακόμη για τη συσχέτιση της ενδοικογενειακής βίας με την κρατική και θεσμική βία, για τα εξωθεσμικά δίκτυα αντιμετώπισης που οφείλουμε να στήσουμε, που δεν θα εμπλέκουν την αστυνομία και το κράτος. Η Καμία Ανοχή παρουσίασε τη Φεμινιστική Δικτύωση για το δικαίωμα στην Αυτοάμυνα –στην οποία συμμετέχουμε και ως Sabbat– που στηρίζει τα θύματα κακοποίησης που στην προσπάθεια τους να αμυνθούν βρέθηκαν στο εδώλιο της κατηγορούμενης.
Η νεολαία ΣΥΡΙΖΑ –ναι ήταν εκεί– η μόνη πολιτική οργάνωση νεολαίας που είχε το δικαίωμα να συμμετέχει, μοίρασε διαφημιστικό φυλλάδιο των έργων της κυβέρνησης για την προώθηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων και τη βελτίωση της κατάστασης των καταπιεσμένων. Η εκπρόσωπος από το φεμινιστικό site Φύλο Συκής ανασκεύασε την παραπάνω εικόνα, μιλώντας για τη συνέχιση εκ μέρους της κυβέρνησης των νεοφιλελεύθερων πολιτικών των τελευταίων χρόνων και για τη συστηματική υποβάθμιση της ζωής των καταπιεζόμενων κομματιών της ελληνικής κοινωνίας. Ο σχολιασμός της Ντέιβις ήταν απογοητευτικός και, εν τέλει, απολογητικός και υποστηρικτικός προς την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ αλλά και τον κυβερνητισμό γενικότερα. Και ενώ παρουσίασε τη σκληρή δουλειά που χρειάζεται για να χτιστούν τα κινήματα ανατροπής, τους έδωσε τον ρόλο του μοχλού πίεσης προς τις «προοδευτικές κυβερνήσεις για να κάνουν καλύτερα την δουλειά τους», μια κυνική εκδοχή του δόγματος TINA που μετατόπιζε την ευθύνη στα ίδια τα κινήματα, αφήνοντας στο απυρόβλητο τελικά την κυβερνητική εξουσία, αφού «έτσι κι αλλιώς είναι δική μας δουλειά να απελευθερωθούμε».
Ως Sabbat επικυρώσαμε την εικόνα περί επιδείνωσης της κατάστασης των καταπιεσμένων και έντασης όλων των μορφών καταπίεσης στο φόντο της παρατεταμένης κρίσης του καπιταλισμού, ανοίγοντας και το ζήτημα της κανονικοποίησης πρακτικών όπως οι εγκλεισμοί των προσφύγων/προσφυγισσών σε στρατόπεδα συγκέντρωσης αλλά και αυτό της καταστολής των κινημάτων, ενώ θέσαμε στη Ντέιβις το ερώτημα κατά πόσο πιστεύει ότι ο σύγχρονος διαθεματικός φεμινισμός, που μιλάει για τη σύνδεση όλων των μορφών καταπίεσης στη βάση των πολλαπλών ταυτοτήτων του υποκειμένου, μπορεί και θέλει να συγκροτήσει μια αφήγηση και πρακτική που θα αποσκοπεί στη συνολική κοινωνική απελευθέρωση. Κάτι που για εμάς συνεπάγεται αναπόφευκτα τη σύγκρουση με όλες τις δομές, τους θεσμούς, τις πολιτικές και τους φορείς που παράγουν και αναπαράγουν τόσο το σεξισμό και τη πατριαρχία όσο και όλες τις άλλες μορφές καταπίεσης και εκμετάλλευσης στη βάση του φύλου, της φυλής και της τάξης. Και σε αυτή την περίπτωση η απάντηση της ήταν αρκετά γενικόλογη και γεμάτη υπεκφυγές, ενώ με ένα πιο έμμεσο αυτή τη φορά τρόπο κατέληγε πάλι σε συμβιβαστικά συμπεράσματα που βασίζονταν σε μία κατά τη γνώμη μας προβληματική και εν τέλει φιλελεύθερη προσέγγιση των προβληματικών της μερικότητας και της αυτονομίας, που απασχολούν θεωρητικά και πολιτικά το φεμινισμό.
Κάπου προς το τέλος, αισθανθήκαμε πως δίπλα μας καθόταν ο Μπουκόφσκι βγάζοντας τη μεθυσμένη γλώσσα του, λέγοντας ξανά και ξανά «The dark is empty – Most of our heroes have been wrong», αλλά εκεί στο τέλος των φωτογραφιών, τη στιγμή που έδωσε το κινητό της για να κρατήσει μόνο μια λήψη στη δική της ψηφιακή μνήμη, αυτή με τις ομάδες του Ριζοσπαστικού Φεμινισμού που βρεθήκαμε ανάμεσα στις συμπληγάδες του αριστερού κυβερνητισμού, ήταν σαν μια τριαντάχρονη μαύρη επαναστάτρια και φεμινίστρια, η δική μας ηρωίδα, να έκλεινε το μάτι σε εκείνες που την αγάπησαν τότε και που ίσως συνεχίζουν τα βήματά της σήμερα.
