του Λεωνίδα Βατικιώτη
Τουλάχιστον 3,4 εκ. εργαζόμενοι θα προστεθούν στις στρατιές του παγκόσμιου εφεδρικού στρατού το 2017, σύμφωνα με πρόσφατη ετήσια έκθεση του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας. Η παγκόσμια ανεργία θα φθάσει στο 5,8% το τρέχον έτος, που αντιστοιχεί σε 201 εκ. ανέργους, παρότι οι ρυθμοί ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας προβλέπεται να φτάσουν το 3,4%. Υποδεέστεροι μεν των αναμενόμενων, αλλά υψηλοί σε σχέση με όσα έχουμε συνηθίσει πλέον στην ευρωζώνη.
Εξ ίσου σημαντική με την αύξηση της ανεργίας ωστόσο είναι η επιδείνωση των συνθηκών στην αγορά εργασίας. Υπολογίζεται ότι σε παγκόσμιο επίπεδο, παραπάνω από το 42% του συνόλου των απασχολουμένων, δηλαδή 1,4 δισ. εργαζόμενοι, δουλεύουν σε επισφαλείς θέσεις εργασίας. «Στην πραγματικότητα, σχεδόν ο 1 στους 2 εργάτες στις αναδυόμενες χώρες βρίσκεται σε επισφαλείς μορφές απασχόλησης, ενώ στις αναπτυσσόμενες οι 4 στους 5. Ως αποτέλεσμα, ο αριθμός των εργατών σε επισφαλείς μορφές απασχόλησης προβλέπεται να αυξηθεί παγκοσμίως κατά 11 εκ. ετησίως», παρατηρεί η έκθεση του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας. Στα ύψη βρίσκεται και ο αριθμός των εργαζόμενων φτωχών, όπως ορίζονται όσοι αμείβονται με ημερομίσθιο μικρότερο των 3,10 δολ. Έντονα αρνητικό πρόσημο έχουν οι εξελίξεις στο εργασιακό μέτωπο και στην Ευρώπη όπου η ανεργία το 2017 θα πλήττει το 9,1% του εργατικού δυναμικού (όταν στις ΗΠΑ αναμένεται στο 5,1%). Παραπέρα, «μια ανάλυση στα πρότυπα των θέσεων εργασίας που δημιουργήθηκαν πρόσφατα επιβεβαιώνει ότι οι εργασιακες σχέσεις μερικής απασχόλησης γίνονται όλο και πιο μόνιμες. Για παράδειγμα, από το δεύτερο τρίμηνο του 2015 ως το δεύτερο τρίμηνο του 2016, σχεδόν το 22% των θέσεων εργασίας που δημιουργήθηκαν στην ΕΕ των 28 ήταν μερικής απασχόλησης, ενώ για την περίοδο 2013-2015 το αντίστοιχο μερίδιο ήταν μόλις πάνω από το 18%. Ως αποτέλεσμα η μερική απασχόληση το 2015 αναλογούσε στο 20,5% της συνολικής, από 18,2% που ήταν το 2008 και 19,5% το 2011. Οι υψηλότερες αυξήσεις στη μερική απασχόληση τα τελευταία χρόνια καταγράφονται στις χώρες της Νότιας Ευρώπης. Για παράδειγμα, μεταξύ 2008 και 2015, το μερίδιο της μερικής στη συνολική απασχόληση από 4% ή λίγο παραπάνω στην Ιταλία και την Ισπανία έφτασε αντίστοιχα το 18,5% και 15,7%».
Τα στοιχεία του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας δείχνουν ότι η ανεργία, η επισφάλεια και η μερική απασχόληση δεν αποτελούν μια προσωρινή κατάσταση ή πολύ περισσότερο μια εξαίρεση, σε ένα τοπίο εργασιακής σταθερότητας. Αποτελούν ολοένα και περισσότερο τον κανόνα των εργασιακών σχέσεων! Η συνεχής δε προσφυγή του κεφαλαίου στις πιο άγριες μορφές εκμετάλλευσης και απομύζησης υπεραξίας υποδηλώνει ότι ο σύγχρονος καπιταλισμός δεν μπορεί να εξασφαλίσει το δικαίωμα στην αξιοπρεπή εργασία. Ή, για ένα κομμάτι ψωμί δε φτάνει μόνο η δουλειά…
