Δέκα νέοι και ταλαντούχοι «γκραφιτάδες» εμπνέονται από τον μεγάλο έλληνα εξπρεσιονιστή ζωγράφο.
της Βάλιας Παπαδοπούλου
Το έργο του «έχει απίστευτη δύναμη έκφρασης και αδιάκοπη εσωτερική ένταση».
Mια ασυνήθιστη έκθεση εγκαινιάστηκε στο Μουσείο Μπουζιάνη στη Δάφνη. Τίτλος της είναι «Ιερή γνωριμία» και περιλαμβάνει έργα δέκα σύγχρονων εικαστικών καλλιτεχνών (street artists και graffiti artists ή muralistas) που «συνομιλούν» με τον μεγάλο ζωγράφο.
Όπως εξηγεί ο Φοίβος Κυπραίος, εμπνευστής της έκθεσης και επιμελητής του Μουσείου, επιδίωξη ήταν να υπάρξει «μια συνομιλία των έργων του Μπουζιάνη με την πιο δημοφιλή, σύγχρονη μορφή τέχνης, που είναι η τέχνη του δρόμου». Οι νέοι εικαστικοί εμπνέονται από τα θέματα και την τεχνική του Μπουζιάνη αποτίοντας δημιουργικά ένα φόρο τιμής σε έναν ασυμβίβαστο καλλιτέχνη.
Ο Γιώργος Μπουζιάνης (1885-1959), αφού σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών στην Αθήνα, εγκαταστάθηκε στη Γερμανία όπου μαθήτευσε πλάι σε σπουδαίους δασκάλους και διέπρεψε. Η καλλιτεχνική του ταυτότητα διαμορφώθηκε στα χρόνια της άνθησης των πρωτοποριών, όπως ήταν οι ομάδες «Γέφυρα» και «Γαλάζιος Καβαλάρης» των γερμανών (και όχι μόνο) εξπρεσιονιστών. Εξάλλου, και ο ίδιος ήταν μέλος δύο πρωτοποριακών ομάδων εκείνης της εποχής. Δικαιολογημένα θεωρείται ο πιο χαρακτηριστικός και σημαντικός Έλληνας εξπρεσιονιστής (ίσως και ο μοναδικός). Η άνοδος του φασισμού τον ανάγκασε να πουλήσει το σπίτι στο Μόναχο και να επιστρέψει στην Ελλάδα. Αν και του είχαν υποσχεθεί ότι θα του έδιναν μια θέση καθηγητή στη Σχολή Καλών Τεχνών, η υπόσχεση αυτή δεν εκπληρώθηκε ποτέ.
Τον Νοέμβριο του 1949, στα πέτρινα χρόνια του Εμφυλίου, ο Μπουζιάνης επρόκειτο να πραγματοποιήσει την πρώτη (και μοναδική) ατομική έκθεσή του στην Αθήνα, στον «Παρνασσό». Κατά την προετοιμασία της, δέχτηκε επίσκεψη από την αστυνομία και κλήθηκε στο αστυνομικό τμήμα της περιοχής για να δώσει εξηγήσεις: επειδή «η ζωγραφική του δεν έμοιαζε μ’ όλες τις άλλες» που γνώριζαν τα όργανα της τάξης την περίοδο εκείνη. Οι εξηγήσεις που έδωσε ο ζωγράφος δεν θεωρήθηκαν επαρκείς και του ζητήθηκε να μην πραγματοποιήσει την έκθεση. Τελικά, έπειτα από παρέμβαση του υπουργείου Παιδείας, η έκθεση ναι μεν πραγματοποιήθηκε, ωστόσο, κατά τη διάρκειά της η αστυνομία επιτηρούσε το χώρο…
Αργότερα συμμετείχε σε αρκετές ομαδικές εκθέσεις, ενώ ποτέ δεν έγινε το «χαϊδεμένο παιδί» της αστικής τάξης και της εξουσίας. Ο street artist Βilly Gee έχει εντάξει στο έργο του ,με το οποίο συμμετέχει στην έκθεση, κάποια λόγια από τα γράμματα που έστελνε ο Μπουζιάνης στον γκαλερίστα του, ζητώντας του να αγοράσει έναν πίνακά του και να του στείλει πέντε κουτιά γάλα και ψωμί για το παιδί.
Από μια άποψη, οι αστυνομικοί είχαν δίκιο. Η ζωγραφική του Μπουζιάνη δεν μοιάζει με καμία άλλη. Η Ελένη Κυπραίου, επιμελήτρια μιας έκθεσης με έργα του που πραγματοποιήθηκε στο ταπεινό σπιτάκι της Δάφνης, έλεγε χαρακτηριστικά:
«Ο ζωγράφος Μπουζιάνης έχει έναν ιδιότυπο χαρακτήρα. Δεν μοιάζει με κανέναν. Ένα έργο του μπορεί να μη σ’ αρέσει, σίγουρα όμως θα το θυμάσαι. Είναι μοναδικός […]. Στο έργο του φαίνεται πόσο αγαπούσε τις γυναίκες, πόσο τρυφερός ήταν με τα παιδιά. Έχει απίστευτη δύναμη έκφρασης και αδιάκοπη εσωτερική ένταση. Κύριο μέλημά του είναι ο άνθρωπος, ο εσωτερικός κόσμος του ανθρώπου. Η ζωγραφική του κοιτάζει τον μέσα κόσμο. Είναι “καθαρή” ζωγραφική με κύριο στοιχείο το χρώμα. Ένα στοιχείο μοναδικό στον Μπουζιάνη, που τον διαφοροποιεί από τους άλλους ΄Ελληνες [ομότεχνούς του] είναι η χρήση του μαύρου χρώματος. Είχε δέκα διαφορετικά μαύρα. Και την εποχή της έκρηξης της ελληνικότητας στη ζωγραφική, με το φως και το χρώμα, εκείνος έκανε την αντίστροφη πορεία, πήγε κόντρα στην εποχή».
Δεν μπορούμε να μην παρατηρήσουμε ότι δύο κορυφαίοι Έλληνες δημιουργοί, ο Γιώργος Μπουζιάνης και ο Νίκος Σκαλκώτας (που επίσης την ίδια εποχή σπούδαζε μουσική στη Γερμανία και βρέθηκε στον στενό κύκλο του Άρνολντ Σένμπεργκ και των εξπρεσιονιστών μουσικών), είχαν κατά κάποιο τρόπο κοινή μοίρα: την επιστροφή στην πατρίδα τους, όπου αντιμετώπισαν οξύτατο πρόβλημα βιοπορισμού και όπου το έργο τους αναγνωρίστηκε με χρονική υστέρηση.
Οι εικαστικοί καλλιτέχνες που συμμετέχουν στην έκθεση είναι οι Anastasako Manoli, Billy Gee, Cacao Rocks, Exit, Kez, Lune82, Martinez Alex, Pupet, Yiakou και Zie. Παράλληλα, στο αμφιθέατρο του Μουσείου θα προβάλλεται ένα σύντομο βίντεο «making-of», που θα δείχνει τη διαδικασία της δημιουργίας των έργων από τους δέκα καλλιτέχνες. (Η φωτογραφία είναι μια αυτοπροσωπογραφία του Μπουζιάνη, όπως την μετέπλασε ο Zie.)
Το Μουσείο, που δεν είναι άλλο από το σπίτι όπου κατοικούσε και ζωγράφιζε ο Μπουζιάνης τα τελευταία 25 χρόνια της ζωής του, βρίσκεται στην οδό Γ. Μπουζιάνη 27-31 στη Δάφνη. Οι ώρες λειτουργίας είναι από Τρίτη έως Παρασκευή 11:00-19:00. Αν και δεν έχουμε ακόμα δει τα έργα των street artists, μας συγκινεί και μας ενδιαφέρει αυτή η «συνομιλία» που αποδεικνύει ότι η αληθινή τέχνη μοιάζει με την αληθινή αγάπη: δεν πεθαίνει ποτέ.
Εκθεση, «Ιερή γνωριμία», μέχρι τις 7/6, οδός Γ. Μπουζιάνη 27
