«Η αλληλεγγύη στην πράξη είναι για μένα μια πολιτική πράξη για να μην αφήσουμε τους πρόσφυγες στα χέρια των αρχών και την κοινωνία στα χέρια των φασιστών. Στην Λέσβο αποδείχθηκε η αλληλεγγύη ως το μοναδικό μέσο να παλέψουμε μια τόσο μεγάλη προσφυγική κρίση», λέει στο Πριν η Έφη Λατσούδη, αλληλέγγυα εθελόντρια από το Δίκτυο «Χωριό του Όλοι Μαζί».
Συνέντευξη στη Θάνια Βέζου
Πως δημιουργηθήκατε; Πως λειτουργεί η συλλογικότητα σας;
Συμμετέχω από την αρχή της δημιουργίας του στο δίκτυο οργανώσεων και πολιτών της Λέσβου που ονομάζεται «Χωριό του Όλοι Μαζί». Η δικτύωση αυτή δημιουργήθηκε το 2012 για να ενισχύσει τις προσπάθειες για αλληλέγγυες δράσεις και δομές. Η δράση αυτή είχε γίνει ακόμα πιο επιτακτική με την άνοδο του φασιστικού κόμματος στον τόπο μας. «Κανένας μόνος του στην κρίση» ήταν το σύνθημα που μοιραστήκαμε και το μέτωπο ήταν ενάντια στον φασισμό, στον αποκλεισμό, στον ρατσισμό και την ξενοφοβία.
Τον Νοέμβριο του 2012 ύστερα από πολλά διαβήματα στις αρχές μας παραχωρήθηκε το ΠΙΚΠΑ και φιλοξενήθηκαν σε αυτό τον ανοιχτό αυτοδιαχειριζόμενο χώρο πρόσφυγες και μετανάστες. Ο χώρος αυτός ήταν από την αρχή στον αντίποδα της πολιτικής κράτησης και αποκλεισμού των προσφύγων και μεταναστών και φιλοξένησε χιλιάδες ανθρώπους πριν ακόμα αρχίσει η μεγάλη προσφυγική κρίση του 2015. Το «Χωριό του Όλοι Μαζί» δεν έχει κάποια νομική μορφή και αποφασίζει πάντα στη συνέλευση των συμμετεχόντων. Το ίδιο συμβαίνει και με την ομάδα του ΠΙΚΠΑ στην οποία συμμετέχω και η οποία λόγω της αύξησης των αναγκών και των απαιτήσεων αυτονομήθηκε πρόσφατα από την ευρύτερη ομάδα του “Χωριού του Όλοι Μαζί” και αποτελεί μια από τις ομάδες που συμμετέχουν σε αυτό.
Ποιοι είναι οι άνθρωποι που φτάνουν στα παράλια της Λέσβου; Γιατί κάνουν το διαχωρισμό σε πρόσφυγες και μετανάστες;
Ο μεγαλύτερος αριθμός, 70% έως και 90% από αυτούς που έφτασαν το 2015 -2016 στα νησιά σύμφωνα με αριθμούς που δίνει η Ύπατη αρμοστεία του ΟΗΕ, είναι πρόσφυγες που φεύγουν από πόλεμο ή συγκρούσεις στον τόπο τους και χρειάζονται προστασία. Πέρα από τους αριθμούς βλέπουμε με τα μάτια μας οικογένειες με μικρά παιδιά και ακούμε τις ιστορίες τους που είναι τραγικές.
Νομίζω ότι ο διαχωρισμός είναι τεχνητός. Στην πράξη είναι πολύ δύσκολο να ξεχωρίσεις αυτόν που φεύγει από τον πόλεμο και αυτόν που πεθαίνει από την πείνα στη χώρα του. Που δεν έχει προοπτική εκεί και πρέπει να φύγει με την ελπίδα να ζήσει κάπου αξιοπρεπώς. Ο διαχωρισμός βολεύει τις πολιτικές ασύλου των κρατών, αλλά στην πράξη απέχει από μια δίκαιη αντιμετώπιση ανθρώπων σε ανάγκη και την προστασία τους.
Σ’ έχει σημαδέψει κάτι από το δράμα των προσφύγων;
Μια μάνα έχει χάσει τα τρία παιδιά της σε ναυάγιο. Διηγείται την ιστορία ξανά και ξανά στα αραβικά. Ξεχωρίζω μόνο το 3 που επαναλαμβάνει και το μεγάλο ερωτηματικό στα μάτια της. Στο χέρι της η πιπίλα από το μικρότερο μωρό της.
Ποια η στάση του κόσμου και η συνεισφορά των αλληλέγγυων; Τι έχετε αντιμετωπίσει μέχρι σήμερα και τι βλέπετε να γίνεται από δω και πέρα ;
Πιστεύω ότι όλη η ανθρωπιστική βοήθεια των αλληλέγγυων δίνεται για να κρατηθεί η κοινωνία δίπλα σε αυτούς τους ανθρώπους και να την κρατήσουμε μακριά από φαινόμενα ρατσισμού και ξενοφοβίας, αλλά και από τον μεγάλο κίνδυνο του εκφασισμού της. Η αλληλεγγύη στην πράξη είναι για μένα μια πολιτική πράξη για να μην αφήσουμε τους πρόσφυγες στα χέρια των αρχών και την κοινωνία στα χέρια των φασιστών. Στην Λέσβο δόθηκε αυτός ο αγώνας και πετύχαμε κάτι πολύ μικρό αλλά σημαντικό: να αποδειχτεί η αλληλεγγύη ως το μοναδικό μέσο να παλέψουμε σε μια τόσο μεγάλη προσφυγική κρίση. Και τελικά η αλληλεγγύη είναι μεταδοτική. Σε όλη την Ελλάδα δίνεται τώρα η ίδια μάχη. Μοιράζεται φαγητό, υπάρχει παρουσία, απλωνόμαστε και δεν αφήνουμε χώρο στους φασίστες στην προπαγάνδα τους και τις εγκληματικές δράσεις τους. Μάχη είναι και συνεχίζεται. Αξίζει να μην την χάσουμε.
Τι γίνεται με τη δράση των ΜΚΟ και τις καταγγελίες που υπάρχουν για κερδοσκοπία και προβληματική διαχείριση;
Κοιτάξτε εγώ δεν θέλω να τσουβαλιάσω όλες τις ΜΚΟ και όλες τις παρεμβάσεις τους. Ήταν ένα τεράστιο κενό πολιτικής που δεν έδινε λύσεις και μια τεράστια προσφυγική κρίση που έφερε 100-150 ΜΚΟ στην Λέσβο. Αυτό που αντιμετωπίσαμε ήταν μια νέα αποικιοκρατία. Ήταν ένα αλαλούμ από ειδικούς, που δεν έδιναν συνήθως λύσεις και ένας χορός εκατομμυρίων. Μέσα σε όλα αυτά οι ουσιαστικές λύσεις δίνονταν από την κοινωνία από αυτοδιαχειριζόμενα εγχειρήματα και αλληλέγγυους. Και σε τελική ανάλυση από εκεί θέλουμε να έρχονται οι λύσεις. Οι ΜΚΟ θα πρέπει να είναι κάτω από ένα άμεσο κοινωνικό έλεγχο. Δεν μπορούν να λειτουργούν σαν εργολάβοι του κράτους μέσα στην απουσία της κοινωνίας και να δώσουν λύσεις.
Που αποσκοπεί η άσκηση διώξεων για βοήθεια σε πρόσφυγες και η ποινικοποίηση της αλληλεγγύης; Τι γνώμη έχετε για την απόφαση να υπάρχει βοήθεια μόνο από διαπιστευμένες εθελοντικές οργανώσεις;
Η ποινικοποίηση της αλληλεγγύης είναι σαν να φτύνεις στα μούτρα της κοινωνίας που καλούσες να σε ξελασπώσει όταν η κατάσταση ήταν εκτός ελέγχου. Το κράτος άφησε να δημιουργηθεί ένα πραγματικό χάος έφερε τον κάθε πικραμένο επαγγελματία του ανθρωπισμού στον τόπο και στην συνέχεια χτύπησε όσους μέσα από την ίδια την κοινωνία έδωσαν τις ουσιαστικές λύσεις. Ουσιαστική λύση για μένα είναι ο πολίτης που πάει και αυθόρμητα μοιράζει νερό και όχι η ΜΚΟ με τους τόνους νερό αλλά με άγνωστο πλάνο και επιδιώξεις. Η έλλειψη συντονισμού συνεχίζεται, παρά το γεγονός ότι έχουν γίνει βήματα.
Πως έδρασαν και πως δρουν οι κρατικοί φορείς;
Οι κρατικοί φορείς χρειάστηκαν πολύ χρόνο για να καταλάβουν τι γίνεται και εν τω μεταξύ το βάρος έπεσε στην αλληλεγγύη. Σπασμωδικές κινήσεις και πολλά λάθη αλλά ήταν και η πρώτη φορά που η κράτηση υποχώρησε σαν ταχτική και το προσφυγικό δεν ήταν στα χέρια των αρχών αλλά και της κοινωνίας. Η επιστροφή στην κράτηση και η ποινικοποίηση καθώς και ο έλεγχος της αλληλεγγύης δείχνει πόσο ασταθές πολιτικά είναι όλο αυτό που διαμορφώνεται σε μεταναστευτική πολιτική σήμερα.
Η Ευρώπη λειτουργεί εγκληματικά – Απαιτείται πολιτική πίεση για ανοιχτά σύνορα
Ποια είναι η γνώμη σας για την στάση της ΕΕ απέναντι στους πρόσφυγες;
Η Ευρώπη λειτουργεί εγκληματικά και προς την Ελλάδα και προς τους πρόσφυγες. Υποκρίνεται και χύνει κροκοδείλια δάκρυα, ενώ εμείς θάβουμε τους νεκρούς και αντιμετωπίζουμε τον κίνδυνο εκφασισμού της κοινωνίας μας και της μετατροπής της χώρας σε ένα απέραντο στρατόπεδο απελπισμένων. Είναι σε πλήρη αντίθεση με το κίνημα αλληλεγγύης και το αντιφασιστικό κίνημα στις χώρες της Ευρώπης που παλεύει δίπλα μας.
Τι γίνεται σήμερα στα κέντρα καταγραφής και τις δομές φιλοξενίας ;
Νομίζω ότι είμαστε σε μια μεταβατική φάση. Ο νόμος για τα κέντρα Υποδοχής και ταυτοποίησης δεν έχει ψηφιστεί. Πολλά θα αλλάξουν τις επόμενες μέρες και περιμένουμε να δούμε με ποιο τρόπο. Πάντως γυρνάμε σταδιακά σε πολιτικές κράτησης, σε ενεργότερο ρόλο της αστυνομίας μέσα στα Κέντρα, περιορισμό του κοινωνικού ελέγχου, απελάσεις και σε μια επιτακτική ανάγκη για νέες δομές φιλοξενίας. Οι συνθήκες στα Κέντρα καταγραφής που λειτουργούν είναι οριακές. Οι δομές φιλοξενίας δεν έχουν καμία σχέση με τους αριθμούς ανθρώπων που έχουν αποκλειστεί στην χώρα.
Ποια η δράση της Φρόντεξ και του ΝΑΤΟ στην περιοχή;
Η Φρόντεξ επιχειρεί μαζί με το λιμενικό και είναι μια ευρωπαϊκή δύναμη καταστολής και ελέγχου της μετανάστευσης. Αυτή την στιγμή κάνουν συλλήψεις μαζί με το λιμενικό μέσα στην θάλασσα και τους μεταφέρουν στα λιμάνια. Επίσης κάνουν ένοπλες περιπολίες στην στεριά. Όπως πάντα είναι σκοτεινός ο ρόλος της. Δεν υπάρχουν πληροφορίες για το τι θα κάνει το ΝΑΤΟ στην περιοχή. Σκοτάδι επικρατεί για το θέμα. Θα επιβλέπει; Θα ειδοποιεί το Τούρκικο λιμενικό; Θα συντονίζει τις συλλήψεις; Έχουμε μια πολεμική δύναμη ενάντια σε προσφυγικές ροές και μια πολύ λεπτή ισορροπία στην περιοχή. Μόνο απειλητική και δυσοίωνη μπορεί να είναι η παρουσία του ΝΑΤΟ στην περιοχή. Και πάνω από όλα ανεπιθύμητη.
Ποιο είναι για σας το πιο κρίσιμο για την επόμενη περίοδο;
Οι ανοιχτές δομές φιλοξενίας, η δημιουργία υποδομών σε όλη την χώρα με συμμετοχή της κοινωνίας. Η μάχη με τα φασιστικά μορφώματα. Η πολιτική πίεση στην Ευρώπη για ανοιχτά σύνορα, ασφαλή άφιξη των προσφύγων, δυνατότητα μετακίνησης σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες και δίκαιη κατανομή μέσα στην Ευρώπη. Αλλά νομίζω ότι η μεγαλύτερη μάχη είναι να κρατηθούμε ενεργοί, ενωμένοι και δίπλα στους πρόσφυγες και να αντισταθούμε στον φόβο που μας επιβάλει επίσημα η Ευρώπη.
“Κλείστε τα σύνορα θα σας βγάλουμε από την Σέγκεν”, “Οι πρόσφυγες είναι απειλή” κλπ. Η μόνη πραγματική απειλή είναι η Ευρωπαϊκή πολιτική τόσο στις χώρες που παράγουν πρόσφυγες όσο και αυτή που επιβάλλεται στην Ελλάδα.
