της Γιαννούλας Χρυσικού
Το «Ιατρικό Παράδοξο» (διηγήματα) του Σπύρου Μπρίκου (εκδόσεις Μανδραγόρας) συνθέτει ένα σύνολο διηγημάτων με μια πρωτοποριακή χρήση ιατρικών όρων που δεν ξενίζει καθόλου το μη εξοικειωμένο με αυτούς αναγνώστη. Λεκτικά παιχνιδίσματα, που ξετυλίγουν με το δικό τους τρόπο την επικινδυνότητα της επαναστατικής ιδέας και πράξης για το σύστημα που πρέπει επιτέλους να πεθάνει από «ακατάσχετη αιμορραγία».
Ιατρικό παράδοξο» (διηγήματα) Σπύρος Μπρίκος… παρατημένο πάνω στο κομοδίνο δίπλα στο κρεβάτι… ήταν από κείνες τις ημέρες που σε πιάνει μια κακία, σουφρώνεις τα χείλη και τίποτα δε είναι αρκετά καλό… το ξεφύλλισα ανόρεχτα… Ουφ! άλλος ένας που νομίζει πως είναι συγγραφέας (σκέφτηκα επιβεβαιώνοντας την κακία της ημέρας), και το παράτησα στην πρότερη θέση του…
Έλα, όμως που μου ζητήθηκε να γράψω κάτι γι’ αυτό… Και τώρα τι κάνουμε; Είναι και φίλος ο Σπύρος… Τι του λένε; Λόγω του… «καθήκοντος», το βιβλίο ξαναβρέθηκε στα χέρια μου. Η αρχική προκατάληψη απέναντι του, είχε ευτυχώς την τύχη που πρέπει να έχουν όλες οι προκαταλήψεις: διαλύθηκε από τις πρώτες γραμμές!
Αλήθεια, πώς συνδυάζεις τη μεσογειακή πασχαλίτσα («κόκκινη με μαύρα στίγματα») με μια ιατρική γνωμάτευση και με μια καταγγελία της εργοδοτικής αυθαιρεσίας; Γίνεται να γλιστράνε ανάκατα στο τσουκάλι των λέξεων ιατρικοί όροι, παθήσεις, ιστορικά γεγονότα, παραμυθιακά – εξωλογικά στοιχεία και το αποτέλεσμα να είναι τόσο απολαυστικό, ανάλαφρο, βαθυστόχαστο και βαθιά πολιτικό; Κι όμως, γίνεται, αν «η γραφή» σου «ούτε διαπραγματεύεται, ούτε ενσωματώνει την ήττα μέσα της», αν παίρνεις την απόφαση να μιλήσεις για τη γνωστή «ιστορία που ξεκινά όταν η αδικία κατεβαίνει για πρώτη φορά στον κόσμο» και το πραγματώνεις με την «οροθετική γραφή» του Σπύρου. Είδος γραφής που «αναλαμβάνει να μεταδώσει», άκρως επικίνδυνες, «οροθετικές ιδέες» για το σύστημα, ως μια «ερωτική πράξη που δεν παίρνει προφυλάξεις».
Μάχη της Πρέβεζας (1944), Αβγό, Κλεισούρα, Ωρωπός∙ χωριά με τη δική τους αντιστασιακή και αντιφασιστική πορεία. Μεγάλη Παρακευή 1944, Κρυοπηγή, 23 κάτοικοι εκτελούνται από τους Γερμανούς και τους ντόπιους συνεργάτες. Τοπωνύμια που σε στοιχειώνουν. Ξεκινούν τοπικά και προχωρώντας στις σελίδες κάνουν τη δική τους διαδρομή και διαστέλλονται χιλιομετρικά και χρονικά. «Ολοκληρώνουν» τον «κύκλο» τους στο τελευταίο διήγημα του βιβλίου «66 χρόνια παρά πόδα» με την Λατινική Αμερική, την Αφρική, την Ουκρανία, τη Συρία, το Κομπάνι, να μας υπενθυμίζουν ότι αυτός ο «κύκλος» δεν κλείνει ποτέ όσο υπάρχουν άνθρωποι που αναζητούν τη δική τους «μπουκιά ουρανό».
Δεν κρύβεται η απέραντη αγάπη για τους ανθρώπους στα διηγήματα. Για τους ανθρώπους- επαναστάτες που με τόσο αλλόκοτη μορφή ξεπηδούν μέσα από τις μικρές ιστορίες: «πρόωρα έμβρυα» που συγκροτούν «ομάδες ιστατικών καταστροφών», αφαίρεσαν έως και των «άχρηστο ιστό» από την «αστική βιομάζα». Η «εγκεφαλική κοινωνική λειτουργία επανήλθε», η «Αισθητική αποκαταστάθηκε» και «όλοι οι τοίχοι της πόλης φωτίστηκαν με αυτοσχέδια έργα τέχνης και με ιδέες που έγιναν συνθήματα»∙ η κότα που γονιμοποιήθηκε από την ιστορική μνήμη και τα έβαλε με τους Ναζί και τους ανθρωπόμορφους απόγονούς τους…
Το «κόκκινο μικρόβιο» της επανάστασης μετασχηματίζεται σε «πορφυρικό εξάνθημα» που τρομάζει τους αστούς και ο μικρός Αχιλλέας αρνείται πεισματικά, παρόλα τα καμώματα του άκρως συντηρητικού πατέρα του, να πει την αλλεργία του «ατοπία» και τη λέει «Ουτοπία» προκαλώντας ταραχή και εκνευρισμό.
Στο «ιατρικό παράδοξο», οι νεκροί (που ηττήθηκαν, αλλά είναι πάντα νικητές) δεν πεθαίνουν ποτέ… μένουν ακμαίοι. Γίνονται αγγελιοφόροι της ελπίδας. Η καρδιά τους χτυπά κανονικά φτερουγίζοντας ολοζώντανα μπροστά μας σε κάθε σκίρτημα της Ιστορίας.
Αγάπη για τους γιατρούς – επαναστάτες που πρόσφεραν, όπως στην κυβέρνηση του βουνού. Τρυφερή αναφορά στα ιατρικά εργαλεία που άγγιξαν τα χέρια τους σώζοντας ζωές ανταρτών. Η δυνατή εικόνα της καρδιόσχημης σπηλιάς στο Βροντερό, στη Μικρή Πρέσπα – επιστημονική απόδειξη του ότι όλα είναι εφικτά…
Το ανθρώπινο σώμα-η ιστορική μήνη και η κοινωνική λειτουργία εναρμονίζονται τέλεια με την τόσο εύστοχη εικονογράφηση, αλλά και τόσο παράξενα μεταξύ τους. Συνθέτουν ένα σύνολο διηγημάτων με μια πρωτοποριακή χρήση ιατρικών όρων που δεν ξενίζει καθόλου το μη εξοικειωμένο με αυτούς αναγνώστη.
Με αρκετές δόσεις χιούμορ βγάζει τη γλώσσα στους «ειδικούς» που πάσχουν από «δυσκοιλιότητα, τυμπανισμό της κοιλιακής χώρας,(και) μεγάλη δυσφορία κατά τη λήψη τροφής». Λεκτικά παιχνιδίσματα, που ξετυλίγουν με το δικό τους τρόπο την επικινδυνότητα της επαναστατικής ιδέας και πράξης για το σύστημα που πρέπει επιτέλους να πεθάνει από «ακατάσχετη αιμορραγία».
«…Η μήτρα της ιστορίας ξεκίνησε τις διαστολές της
Μια νέα οργανογένεση συντελείται
Ο νιοστός Βλαδίμηρος πάλλεται μέσα στα κοκκινόμαυρα σπλάχνα
Όπως το πλήκτρο ενός πιάνου μέσα στο μαύρο κύμβαλο
Και ο κόσμος θα αλλάξει
Ρυθμικά
Ώριμα
ΑΝΑΙΜΑΚΤΑ;
Όπως το σόλο μιας ορχήστρας
Όπως το τελείωμα ενός τραγουδιού
Όπως το Πρώτο φως της ημέρας
ΚΑΛΗΜΕΡΑ ΜΠΟΛΣΕΒΙΚΕ»
Καλή συνέχεια στο «οροθετικό» γράψιμο, σύντροφε Σπύρο! Καλό διάβασμα, σύντροφοι!
