του Γιάννη Ελαφρού
Σε κυβερνητική αβεβαιότητα εξακολουθεί να βρίσκεται η Πορτογαλία, δύο εβδομάδες από τις βουλευτικές εκλογές. Η συνάντηση της Πέμπτης μεταξύ του Πέδρου Πάσους Κοέλιου, επικεφαλής του δεξιού συνασπισμού «Πορτογαλία μπροστά» (νεοφιλελεύθερο Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα και συντηρητικό Δημοκρατικό Κοινωνικό Κέντρο) και του Αντόνιο Κόστα, επικεφαλής του Σοσιαλιστικού Κόμματος, δεν είχε θετική κατάληξη. Στις εκλογές της 3ης Οκτώβρη, ο δεξιός συνασπισμός (που κατείχε την κυβέρνηση) πήρε 38,55% και 104 βουλευτές (230 έδρες), με μεγάλες απώλειες από το 50,37% και 129 βουλευτές του 2011. Το ΣΚ πήρε 32,38% (85 βουλευτές), καταγράφοντας άνοδο 4,5% αλλά αποτυγχάνοντας να βγει πρώτο. Το κοινοβουλευτικό τοπίο συμπληρώνει το Μπλόκο της Αριστεράς, που με 10,29% (19 βουλευτές) διπλασίασε τις δυνάμεις του, αναδεικνύοντας έντονα τα προβλήματα εργαζομένων και ανέργων και ανεβάζοντας τη ρητορική του κατά του ευρώ και της ΕΕ, προσπαθώντας να καλύψει τα προβλήματα που δημιούργησε η πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ (σύμφωνα με δηλώσεις κορυφαίων στελεχών του). Και βεβαίως η Ενωτική Δημοκρατική Συμμαχία, του ΚΚ Πορτογαλίας με τους Οικολόγους Πράσινους, που παρέμεινε σταθερή στο 8,27% (17 έδρες).
Μετά τις εκλογές, το Σοσιαλιστικό Κόμμα συζητά για σχηματισμό κυβέρνησης και με την Δεξιά και με τις δυνάμεις της Αριστεράς (Μπλόκο και ΚΚΠ). Βασικό μοτίβο του ΣΚ είναι η απαλλαγή από την λιτότητα. Βεβαίως, το ΣΚ στήριξε και εφάρμοσε το πρώτο κύμα των μνημονιακών αναδιαρθρώσεων και των αντιλαϊκών μέτρων, είναι απόλυτα υποταγμένο στο ευρώ και την ΕΕ, ενώ ο πρώην πρόεδρός του και πρωθυπουργός της χώρας στο μνημόνιο, Ζοζέ Σόκρατες, βρίσκεται σε κατ’ οίκο περιορισμό (ήταν φυλακή προηγούμενα), αντιμέτωπος με κατηγορίες για σκάνδαλα.
Το Σοσιαλιστικό Κόμμα εμφανίζεται διχασμένο, καθώς στελέχη του υποστηρίζουν τη συνεργασία με την Δεξιά (μεταξύ αυτών και ο γ.γ. της προσκείμενης στο ΣΚ εργατικής συνομοσπονδίας), επισείοντας τον κίνδυνο αστάθειας. Άλλα στελέχη του ΣΚ φλερτάρουν με τη συνεργασία με Μπλόκο και ΚΚΠ, λέγοντας πως σε περίπτωση υποστήριξης του δεξιού συνασπισμού ανοίγει ο δρόμος για την …«πασοκοποίηση» του ΣΚ (ο όρος «πασοκοποίηση» χρησιμοποιείται ως συνώνυμο της πολιτικής καταστροφής). Καθώς το χρηματιστήριο της Λισαβόνας έπεφτε την προηγούμενη βδομάδα, ο Αντόνιο Κόστα διαβεβαίωσε τους επενδυτές πως «δεν πρέπει να φοβούνται», καθώς ενδεχόμενη κυβέρνηση συνεργασίας σοσιαλιστών με Μπλόκο και ΚΚΠ «θα σεβασθεί τις διεθνείς δεσμεύσεις» της Πορτογαλίας και «δεν θα ανοίξει πολιτική κρίση στην ευρωζώνη». «Η Ευρώπη μπορεί να είναι ήσυχη. Το Σοσιαλιστικό Κόμμα δεν είναι ΣΥΡΙΖΑ», δήλωσε χαρακτηριστικά. Κι αν το ΣΚ δεν είναι ούτε καν ΣΥΡΙΖΑ, που υπέγραψε και εφαρμόζει ένα τρίτο μνημόνιο σε συμφωνία με τους οικονομικούς δολοφόνους ΕΕ και ΔΝΤ και βρίσκεται ακόμα δεξιότερα, τότε αποτελεί τραγικό λάθος η θέση που έλαβαν το Μπλόκο και το ΚΚΠ για δυνατότητα στήριξης κυβέρνησης με το Σοσιαλιστικό Κόμμα.
Η εικόνα από τις συναντήσεις του Α. Κόστα με τους εκπροσώπους του Μπλόκου δημιουργεί κλίμα συμφωνίας, με την Καταρίνα Μάρτινς (εκπρόσωπο του Μπλόκου) να δηλώνει πως «είμαστε έτοιμοι να ψηφίσουμε ένα προϋπολογισμό που θα αυξάνει την αγοραστική δύναμη» και πως «υπάρχουν αρκετά σημεία σύγκλισης για τη διασφάλιση κυβερνητικής σταθερότητας χωρίς τη Δεξιά». Το Μπλόκο της Αριστεράς δηλώνει έτοιμο να αναλάβει τις ευθύνες του, εννοώντας δυστυχώς την συμμετοχή του στα κυβερνητικά παιχνίδια.
Αλλά και «από την πλευρά του ΚΚΠ επιβεβαιώνουμε ξανά ότι είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε όλες τις ευθύνες, συμπεριλαμβανομένων κυβερνητικών, που είναι απαραίτητες για τη συγκεκριμενοποίηση μιας πολιτικής που θα έρχεται σε ρήξη με το δρόμο που έφερε τη χώρα στη σημερινή κατάσταση, και που θα αντιστοιχεί στο σχέδιο του Συντάγματος», δήλωσε ο γ.γ. του ΚΚΠ Τζερόνιμο ντε Σόουζα, λέγοντας πως «η μετεκλογική σύνθεση της Εθνοσυνέλευσης επιτρέπει μια βάση για άλλες κυβερνητικές λύσεις, χωρίς την Δεξιά που καταδικάστηκε».
Τα δύο βασικά κόμματα της πορτογαλικής Αριστεράς κινούνται ήδη στο δρόμο της στήριξης κυβέρνησης με το ΣΚ, στο όνομα της αντιμετώπισης της λιτότητας. Ανεξάρτητα από το εάν αυτό θα πραγματοποιηθεί τελικά, καθώς θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την επιλογή της αστικής ηγεσίας του πορτογαλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος, αποτελεί ήδη ένα τραγικό λάθος, που δεν μπορεί να καλυφθεί πίσω από την μικροπολιτική λογική του κόλπου «για να τους αποκαλύψουμε».
Δεν είναι μόνο πως έχει διαχρονικά αποδειχθεί πως η στήριξη (και πολύ περισσότερο η συμμετοχή) από δυνάμεις της Αριστεράς -ειδικά κομμουνιστικής ή επαναστατικής αναφοράς- αστικών κυβερνήσεων είναι καταστροφική, όχι μόνο για τα ίδια τα αριστερά κόμματα, αλλά και για το κίνημα και τα εργατικά – λαϊκά συμφέροντα (βλ. Γαλλία, Ιταλία κλπ.). Πολύ περισσότερο σήμερα μέσα στο ασφυκτικό πλαίσιο της ΕΕ και του διαρκούς μνημονίου που επιβάλλει, τέτοιες επιλογές οδηγούν σε πολιτική αυτοκτονία. Ήδη η ζημιά είναι μεγάλη, καθώς πραγματοποιείται πολιτικό ξέπλυμα των μνημονιακών σοσιαλιστών της Πορτογαλίας, ενώ ευνουχίζεται το πολιτικό περιεχόμενο της αναγκαίας εργατικής λαϊκής απάντησης θεωρώντας πως αυτό είναι η «αντιμετώπιση της λιτότητας». Θα ολοκληρωθεί εάν σχηματισθεί «αριστερή κυβέρνηση».
