Ενα δεκαήμερο διαδηλώσεων στη Σόφια ενάντια στη φτώχεια και τη δραματική αύξηση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος ήταν αρκετό για να καταρρεύσει η δεξιά κυβέρνηση του Βούλγαρου πρωθυπουργού Μπόικο Μπορίσοφ. «Άλλο ένα θύμα της λιτότητας» όπως έγραψε χαρακτηριστικά το γερμανικό περιοδικό Σπίγκελ. «To κύμα κατά της λιτότητας που συγκλονίζει τον ευρωπαϊκό Νότο ανέτρεψε και την κυβέρνηση της Βουλγαρίας», μετέδωσε το πρακτορείο Μπλούμπεργκ.
του Μιχάλη Ψύλου
«Παραιτηθείτε», ήταν το σύνθημα των χιλιάδων διαδηλωτών που ξημεροβραδιάζονταν έξω από το βουλγαρικό κοινοβούλιο. Όταν η αστυνομία επιχείρησε να επιδείξει σιδηρά πυγμή, οι συγκρούσεις γενικεύτηκαν και η κυβέρνηση κατέρρευσε. «Το πιο σημαντικό γεγονός αυτών των ημερών ήταν ότι οι άνθρωποι δεν φοβούνται πλέον να αμφισβητήσουν την κρατική εξουσία», τόνισε ο κοινωνιολόγος Χάραλαν Αλεξαντρόφ. «Οι διαδηλωτές κατάλαβαν ότι δεν είναι μόνοι. Αυτό ανοίγει την πόρτα και σε άλλες, πιο δυναμικές εκδηλώσεις. Η κυβέρνηση δεν μπορεί να ενεργεί σαν να μην έχει συμβεί τίποτα».
Ο 53χρονος Μπορίσοφ επιχείρησε πάντως να το παίξει «ήρωας», λέγοντας ότι αναγκάστηκε να παραιτηθεί επειδή δεν μπορούσε να βλέπει «το κοινοβούλιο να περιβάλλεται από φράκτες». «Δεν μπορώ –είπε– να μετέχω σε μία κυβέρνηση επί των ημερών της οποίας οι πολίτες υφίστανται ξυλοδαρμό από την αστυνομία και οι απειλές για διαδηλώσεις αντικαθιστούν την πολιτική συζήτηση».
Η αλήθεια είναι όμως πολύ διαφορετική. Όπως αποκάλυψε το πρακτορείο ειδήσεων Φόκους, ο Μπορίσοφ, γνωστός για τις διασυνδέσεις του με τους Αμερικανούς, παραιτήθηκε με υπόδειξη της αμερικανικής πρεσβείας στη Σόφια, για να εκτονωθεί η λαϊκή έκρηξη.«Πρώτα ο Μπορίσοφ ενημέρωσε τον Ομπάμα για την πρόθεσή του να παραιτηθεί, επισκεπτόμενος την αμερικανική πρεσβεία στη Σόφια και μετά έκανε την ανακοίνωση», μετέδωσε το βουλγαρικό πρακτορείο.
Πρώην μπράβος και σωματοφύλακας του Τόντορ Ζίφκοφ αλλά και του βασιλιά Σιμεών, ο Μπορίσοφ, ανέβηκε στην εξουσία το 2009. Στη διάρκεια της θητείας του υπηρέτησε πλήρως τα αμερικανικά συμφέροντα στην περιοχή (ματαίωσε τον αγωγό Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολη σε πλήρη συνεργασία με τον Γιώργο Παπανδρέου) αλλά προσπάθησε ταυτόχρονα να τα βρει και με τους Γερμανούς, με δεδομένο ότι η χώρα είναι στην ΕΕ από το 2007. Παρέδωσε λοιπόν την ηλεκτρική ενέργεια της χώρας σε δύο τσεχικές και μία αυστριακή εταιρεία, που εξυπηρετούν γερμανικά συμφέροντα. Οι ιδιωτικές εταιρείες διπλασίασαν όμως τον Ιανουάριο την τιμή του ηλεκτρικού με αποτέλεσμα να ξεσπάσει η λαϊκή έκρηξη. Ο Μπορίσοφ προσπάθησε αρχικά να κατευνάσει τις λαϊκές αντιδράσεις με τη «γνωστή» μέθοδο: Απομάκρυνε πρώτα τον υπουργό Οικονομικών και στη συνέχεια υποσχέθηκε ότι θα μειώσει κατά …8% την τιμή του ρεύματος από την 1η Μαρτίου. Δεσμεύτηκε ακόμη ότι θα ανακληθούν οι άδειες των τριών εταιρειών που ελέγχουν πλήρως το ηλεκτρικό δίκτυο στη Βουλγαρία.
Με την παραίτησή του ο Μπορίσοφ θέλει να κερδίσει χρόνο, αλλά και να πιάσει κατά το δυνατόν απροετοίμαστη την αντιπολίτευση στην εκλογική μάχη. Οι εκλογές ήταν κανονικά προγραμματισμένες για τον Ιούλιο, αλλά τώρα θα πραγματοποιηθούν ως τα τέλη Απριλίου. Η κατάσταση της οικονομίας είναι όμως ζοφερή και δύσκολα ο Μπορίσοφ θα κατορθώσει να ανακτήσει την στήριξη των ψηφοφόρων. Η σκληρή λιτότητα που επέβαλε η Δεξιά περιόρισε μεν δραστικά το έλλειμμα (1,5%) αλλά και το δημόσιο χρέος στο 19,6% του ΑΕΠ το 2012. Τα ταμεία όμως είναι άδεια, η ανεργία έφτασε στο 11,9% και το μέσο οικογενειακό μηνιαίο εισόδημα δεν ξεπερνά τα 400 ευρώ. «Το πρόβλημα της φτώχειας είναι ο σημαντικότερος παράγοντας της αυξανόμενης λαϊκής δυσαρέσκειας που θα καθορίσει και τις εξελίξεις», λέει ο πολιτικός επιστήμονας του ινστιτούτου Γκάλοπ, Ζίβκο Γκεοργκίεφ.
