Παναγιώτης Ξοπλίδης
Στη σκιά του ουκρανικού πολέμου, η Μολδαβία είναι η χώρα που έχει υποστεί τις μεγαλύτερες συνέπειες από την σύγκρουση Δύσης-Ρωσίας. Αυτή την εβδομάδα, η φιλοδυτική πρωθυπουργός Νατάλια Γκαβριλίτα παραιτήθηκε υπό το βάρος της ενεργειακής κρίσης, του πληθωρισμού, αλλά και μεγάλων διαδηλώσεων της φιλορωσικής αντιπολίτευσης. Μερικές μέρες αργότερα, η πρόεδρος Μάια Σάντου ανακοίνωσε ότι εξελίσσεται σχέδιο αποσταθεροποίησης, παρουσιάζοντας πληροφορίες μυστικών υπηρεσιών περί «επικείμενης εισβολής της Ρωσίας στη Μολδαβία».
Το μολδαβικό πολιτικό σκηνικό καθορίζεται από την εναλλαγή φιλοευρωπαϊκών και φιλορωσικών κυβερνήσεων. Οι πρώτες παρουσιάζονται ως φιλελεύθερες, ενώ οι δεύτερες εμφανίζονται με το προσωπείο αρχικά του Κομμουνιστικού Κόμματος και σήμερα του Σοσιαλιστικού. Από κοινού έχουν συγκροτήσει ωστόσο ένα ακλόνητο σύστημα καπιταλιστικής λεηλασίας. Το κατά κεφαλή ΑΕΠ είναι μικρότερο και από κάποιες αφρικανικές χώρες, ο μισός σχεδόν πληθυσμός έχει μεταναστεύσει, τα πολιτικά κόμματα είναι ιδιοκτησία μιας χούφτας ολιγαρχών.
Η προηγούμενη φιλοδυτική κυβέρνηση της «Συμμαχίας για την Ευρωπαϊκή Ένταξη» είχε καταρρεύσει το 2015 υπό το βάρος μιας απίστευτης τραπεζικής απάτης, όταν ένα δισ. δολάρια (το 13% του ΑΕΠ της χώρας) εξαφανίστηκαν από τα τρία μεγαλύτερα τραπεζικά ιδρύματα, εξαϋλώνοντας ακόμα και τα χρήματα που προορίζονταν για πληρωμή των συντάξεων.
Πρωταγωνιστές του σκανδάλου ήταν οι ολιγάρχες Βλαντίμιρ Πλάχοτνιουκ και Ιλάν Σορ. Ο πρώτος δημιούργησε την αυτοκρατορία του επί προεδρίας του «κομμουνιστή» Βλαντίμιρ Βορόνιν από το 2001 έως το 2009. Μετά τη νίκη των φιλοδυτικών το 2010, ο Πλάχοτνιουκ «αγόρασε» το φιλελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα Μολδαβίας. Ήταν ο άτυπος κυβερνήτης της χώρας στη συνέχεια με τη στήριξη της –περιβόητης για τον ρόλο της στο ουκρανικό Μεϊντάν– Αμερικανίδας υφυπουργού Εξωτερικών Βικτόρια Νούλαντ. Το 2011 ο τότε αντιπρόεδρος Μπάιντεν, σε επίσκεψη στο Κισινάου, παρουσίασε τη χώρα ως success story της Ευρώπης.
Ο δε Σορ, ως ιδιοκτήτης μιας από τις τράπεζες, δικάστηκε αλλά αφέθηκε ελεύθερος και μετά το 2015 και την νίκη των φιλορώσων, έγινε ο βασικός χρηματοδότης τους. Σήμερα, καθώς οι φιλοδυτικοί επέστρεψαν στην εξουσία, παρουσιάζεται ως «πράκτορας του Πούτιν» και ενορχηστρωτής των λαϊκών διαδηλώσεων. Η εσωτερική πολιτική σύγκρουση πολώνεται μεταξύ κομμάτων-μαριονετών των μεγάλων δυνάμεων.
Η απειλή πολέμου έχει αφορμή την αποσχισθείσα ρωσόφωνη επαρχία της Υπερδνειστερίας. Η καπιταλιστική λεηλασία και στις δύο πλευρές μπαίνει στο περιθώριο, ενώ αξιοποιείται ακόμα και το σοβιετικό παρελθόν. Η Υπερδνειστερία διατηρεί το σφυροδρέπανο στη σημαία της και όλα τα αγάλματα του Λένιν στις πλατείες της, αλλά έχει επίσης ιδιωτικοποιήσει πλήρως την οικονομία με την εταιρεία Σερίφ να είναι πρακτικά η κυβέρνηση του κρατιδίου, ως χρηματοδότης του κυβερνώντος κόμματος.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν (18.2.23)
