του Θανάση Σκαμνάκη
Ο Ευτύχης Μπιτσάκης έγραψε και εξέδωσε καινούργιο βιβλίο με τίτλο Χώρος και χρόνος – Η συνεχιζόμενη αναζήτηση (εκδ. Άγρα). Εξαιρετικά επίκαιρο, με βαθύτερη έννοια, είναι μια ουσιαστική συμβολή στη σκέψη και στις αναζητήσεις της εποχής μας. Γύρω απ’ αυτό θα ήταν τιμή αλλά και προσφορά να ανοίξουν συζητήσεις.
Ο συγγραφέας, άνθρωπος της γενιάς της ΕΠΟΝ, διήνυσε όλες αυτές τις σκληρές και παράξενες δεκαετίες με εξαιρετική συνέπεια και συνεχή αμφιβολία κι αναζήτηση. Υπηρέτησε την κομμουνιστική υπόθεση και στη θεωρία και στην πράξη. Πήρε από την αρχή μέρος στο εγχείρημα του ΝΑΡ, αλλά ο υπολογισμός της συμβολής του στην επαναστατική υπόθεση δεν γίνεται με βάση αυτό. Ή μόνο με αυτό. Η γενιά μας έμαθε, όσο έμαθε, μαρξισμό και ένιωσε υπερήφανη, για εκείνο το βιβλίο του που κυκλοφορούσε στα χρόνια της χούντας με τον τίτλο Φυσική και φιλοσοφία ενός Κώστα Πολίτη. Έκτοτε η συμβολή του δεν διακόπηκε ποτέ. Τα τελευταία πολλά χρόνια η Ουτοπία παραμένει ζωντανό σημάδι της μαρξιστικής προσπάθειας. Όσο και να το κάνεις, έχει έναν δραματικό τόνο η τόση επιμονή. Κυρίως γιατί δεν είναι εύκολο να βρίσκεσαι από το κατώφλι μιας νίκης που πίστεψες και την προσπάθησες πολύ στην περιοχή της ήττας και της υποχώρησης, όπου όλα τα δεδομένα έχουν αλλάξει και η θεωρητική αναζήτηση βουλιάζει στα έλη της ασημαντότητας. Να μην υποχωρήσεις σε αυτό το βάρος και να παραμείνεις πιστός στο κομμουνιστικό όραμα, ακόμα περισσότερο, να σηκώσεις ανάστημα και να μιλήσεις επί της ουσίας είναι από μόνα τους σπουδαία. Δεν απαιτούν μόνο κουράγιο αλλά και γνώση.
Φυσικά οι άνθρωποι έχουν τις αντιφάσεις τους. Κανείς δεν εξαιρείται από αυτόν τον κανόνα. Και στην Αριστερά δεν έχουμε μια καλή παράδοση ουσιαστικής και ισορροπημένης αντιμετώπισης των ανθρώπων και των αντιφάσεών τους. Μας τη δίδαξε και εξακολουθεί να τη διδάσκει το μητρικό μας κόμμα. Θεωρούμε (ας επιτραπεί το πρόσωπο και για λόγους ευγενείας και αυτοκριτικής) δεδομένους τους «δικούς μας». Τους «αξιοποιούμε», ιδιαίτερα όσου εξέχουν, συνήθως όχι γι’ αυτό που κάνουν και στο οποίο είναι μεγάλη η συμβολή τους αλλά γι’ αυτό που εμείς νομίζουμε πως πρέπει να κάνουν προκειμένου να είναι χρήσιμοι στη δεδομένη συγκυρία. Αν «στραβώσουν» ή αν δεν κάνουν σύμφωνα με το προδιαγεγραμμένο σχέδιο, ακολουθεί συχνά η αποκαθήλωση. Και είναι πολλοί οι πρόθυμοι, μέσα στην άγνοιά τους, να συμβάλουν στην αποκαθήλωση αυτή. Σαν να τους έλκει η τελετή αποκεφαλισμού εκείνων που βγαίνουν πάνω από τον μέσο όρο.
Η ισορροπία ανάμεσα στην αποθέωση και την κριτική, ανάμεσα στο ουσιώδες και διαχρονικό και το επουσιώδες και επικαιρικό, δεν είναι το δυνατό σημείο της Αριστεράς. Και καθως οι ηγεσίες έχουν δίκιο μέχρι να έρθει η επόμενη να τις αποκαθηλώσει κι αυτές, με τα ίδια κριτήρια, με την ίδια έλλειψη ισορροπίας, το παιχνίδι διαιωνίζεται και γίνεται στοιχείο της ίδιας της ύπαρξής της.
Εντέλει μόνο στη διαρκή και ουσιαστική συλλογικότητα μπορεί να περιορίζονται τα λάθη και οι αποκλίσεις του καθενός μας και όλων μαζί. Όχι πως κι αυτό έχει βεβαιότητα, αλλά έχει ελπίδα.
