Γιώργος Κρεασίδης
Ο ανταγωνισμός ανάμεσα στις δύο χώρες, που έχει μεγάλη προϊστορία, κλιμακώνεται επικίνδυνα αυτή την περίοδο και απειλεί να τις φέρει αντιμέτωπες, σε μια αναμέτρηση που κρύβει τεράστιους κινδύνους για την περιοχή.
Σε αυξημένα επίπεδα βρίσκεται η ένταση στη Λιβύη μετά την απόφαση του κοινοβουλίου της Αιγύπτου να δώσει άδεια στον πρόεδρο Σίσι για στρατιωτική επέμβαση, ώστε να στηρίξει την πλευρά του Χαφτάρ και των συμμάχων του που κυριαρχούν στα ανατολικά της πολύπαθης χώρας. Η έγκριση αυτή –τυπική έτσι κι αλλιώς αφού στην πράξη ο Σίσι κυβερνά δικτατορικά με την στήριξη του στρατού– ήρθε μετά το αίτημα για βοήθεια που απεύθυνε στη γειτονική χώρα η πλευρά του Χαφτάρ, καθώς οι αντίπαλοί της από τη διεθνώς αναγνωρισμένη Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας (GNA) στην Τρίπολη, υπό τον Σάρατζ, ανακοίνωσαν ότι θα επιχειρήσουν να καταλάβουν τη Σύρτη, που είναι στρατηγικής σημασίας λιμάνι.
Η Τουρκία εμπλέκεται άμεσα σε αυτή την εξέλιξη, καθώς έχει στείλει κάθε είδους βοήθεια σε εξοπλισμό, υποδομές, στρατιωτικούς «συμβούλους», αλλά και 4.000 περίπου μισθοφόρους τζιχαντιστές που μεταφέρθηκαν από τη Συρία, σύμφωνα με διαρροές των ΗΠΑ στα διεθνή ΜΜΕ.
Η Αίγυπτος, από την πλευρά της, που είναι η ισχυρότερη αραβική χώρα, πρωταγωνιστεί σε ένα μπλοκ δυνάμεων μαζί με τη Σ. Αραβία και τα ΗΑΕ, αντιδρώντας σφοδρά στον τουρκικό ηγεμονισμό και στηρίζοντας τον Χαφτάρ. Παράλληλα, μέσα στη διαλυτική κατάσταση που επικρατεί στη Λιβύη, επιχειρεί και αυτή να κατοχυρώσει προσβάσεις στις πετρελαϊκές πηγές και γεωστρατηγικής σημασίας σημεία. Η αντιπαλότητα ανάμεσα σε Αίγυπτο και Τουρκία τροφοδοτείται και από την πολιτική και ιδεολογική ταύτιση του Ερντογάν με τους Αδελφούς Μουσουλμάνους της Αιγύπτου, την κυβέρνηση των οποίων ανέτρεψε το 2013 ο στρατός και οι κυρίαρχες αστικές δυνάμεις που εκπροσωπεί ο προσανατολισμένος στις ΗΠΑ Σίσι.
Ζήτημα χρόνου θεωρούν πολλοί την έναρξη της μάχης για τον έλεγχο της στρατηγικής σημασίας πόλης της Σύρτης
Η πρόσφατη επίσκεψη του Τούρκου υπουργού Άμυνας Ακάρ στη Λιβύη και οι δηλώσεις του ότι η Σύρτη θα περάσει στον έλεγχο της κυβέρνησης της Τρίπολης, προκάλεσαν άμεση αντίδραση. Μάλιστα, αμέσως μετά την επίσκεψη, «άγνωστα αεροσκάφη» –πιθανολογείται της Αιγύπτου ή των ΗΑΕ– βομβάρδισαν τουρκικές εγκαταστάσεις. Σε αυτές τις συνθήκες επιχείρησαν να παρέμβουν όλες οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις που εμπλέκονται στη λιβυκή τραγωδία.
Το περασμένο Σάββατο, οι πρωθυπουργοί Γερμανίας και Ιταλίας, Μέρκελ και Κόντε, καθώς και ο Γάλλος πρόεδρος Μακρόν έκαναν στο περιθώριο της συνόδου της ΕΕ κοινή δήλωση, καλώντας όλες τις ξένες δυνάμεις να σταματήσουν τις παρεμβάσεις και να σεβαστούν το εμπάργκο των όπλων του ΟΗΕ, το οποίο βέβαια δεν εφαρμόζεται. Προειδοποίησαν παράλληλα για μέτρα σε βάρος των χωρών που παρεμβαίνουν άμεσα, δηλαδή της Ρωσίας, της Τουρκίας, της Αιγύπτου και των ΗΑΕ.
Ο δε Τραμπ μίλησε την Τρίτη με τον πρίγκιπα διάδοχο του Αμπού Ντάμπι και ουσιαστικό ηγέτη στα ΗΑΕ, Σέιχ Μοχάμεντ μπιν Ζαγίντ αλ Ναχιάν, προκειμένου να υπάρξει αποκλιμάκωση.
Ακολούθησε μια καταρχήν συμφωνία της Ρωσίας με την Τουρκία για μια διαδικασία διαπραγματεύσεων των αντιμαχόμενων παρατάξεων της Λιβύης υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Η Τουρκία επιμένει στην επιστροφή της Σύρτης στην κυβέρνηση της Τρίπολης και τον αποκλεισμό από αυτή τη διαδικασία του Χαφτάρ, όχι όμως και των συμμάχων των. Κρίσιμη πλευρά της συμφωνίας είναι το κοινό μήνυμά τους στην Αίγυπτο να μην επέμβει.
Σε αυτό το φόντο, ως λύση απέναντι σε μια γενικευμένη σύγκρουση, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε μια αναμέτρηση Τουρκίας και Αιγύπτου, ουσιαστικά προκρίνεται η παγίωση της άτυπης διαίρεσης της Λιβύης που έχει συντελεστεί από το 2015, με το δυτικό τμήμα να ελέγχεται από την GNA του Σάρατζ και το ανατολικό από τον Λιβυκό Εθνικό Στρατό (LNA) του Χαφτάρ και το κοινοβούλιο της χώρας που ήρθε σε ρήξη με τον Σάρατζ. Σημειώνεται πως σημαντικό ρόλο στην ανατολική Λιβύη παίζουν και οι φύλαρχοι της περιοχής. Στα πλαίσια συνάντησης μαζί τους πριν μια βδομάδα στο Κάιρο, ο Σίσι ανακοίνωσε ότι η Σύρτη είναι κόκκινη γραμμή και προειδοποίησε για αιγυπτιακή επέμβαση.
Είναι φανερό, πάντως, πως η ανεπίσημη μοιρασιά στα κέρδη του πετρελαίου ανάμεσα στις δυο αντιμαχόμενες πλευρές της Λιβύης, αλλά και τις ιμπεριαλιστικές και περιφερειακές δυνάμεις που τις υποστηρίζουν, αμφισβητείται όχι μόνο από την κερδοσκοπική βουλιμία όλων αλλά και από τη διάθεση ελέγχου της γεωστρατηγικής σημασίας θέσης που έχει η Λιβύη και τα λιμάνια της για τον έλεγχο δρόμων και δικτύων στην κρίσιμη περιοχή της Μεσογείου και της Μ. Ανατολής.
