Παναγιώτης Μαυροειδής
Η κατεπείγουσα επιστράτευση του συνόλου των μηχανισμών πολιτικής και οικονομικής εξουσίας, τόσο εντός όσο και εκτός Ελλάδας (ΕΕ), επιβλήθηκε από τον φόβο τους να «ξεφύγει» από τον έλεγχο η παρέμβαση του λαϊκού παράγοντα, έστω και από «ατύχημα».
Με την ασφάλεια της καθαρότερης ματιάς όσο περνάει ο χρόνος από εκείνο τον Ιούλη του 2015, ας θέσουμε πάλι το ερώτημα: Πώς, άραγε, από την ελπίδα εκείνου του ριψοκίνδυνου και επιβλητικού «ΟΧΙ» την Κυριακή της 5ης Ιουλίου, φτάσαμε στην πιο ταπεινωτική υποταγή και τη μεγαλύτερη ακύρωση της λαϊκής θέλησης, μόλις λίγες ώρες από την έκφρασή της;
Δεν αντέχει σε σοβαρή πολιτική ανάλυση ένας ισχυρισμός ότι κάποιο μεγαλείο μετατράπηκε σε δράμα έτσι ξαφνικά, εξαιτίας της «προδοσίας» του Τσίπρα, άντε και μερικών ριψασπίδων ακόμη. Είναι καιρός, λοιπόν, να διακρίνουμε τους ορατούς και αόρατους πρωταγωνιστές. Έχουν στ’ αλήθεια πολλά να μας πουν σήμερα, τέσσερα χρόνια μετά, λίγες μέρες πριν από μια εκλογική αναμέτρηση και με τον κόσμο σε μεγάλο βαθμό σκυμμένο και κατηφή.
Α. Ο πρώτος, ο πιο μεγάλος όσο και πλέον ξεχασμένος πρωταγωνιστής, ήταν ο λαϊκός παράγοντας. Με τις τράπεζες κλειστές, με την «απειλή» της εξόδου από την ευρωζώνη να επικρέμεται, με τις προειδοποιήσεις ακόμη και από την θεωρητικά έξτρα αντι-ΕΕ αριστερά (ΚΚΕ) να προειδοποιεί για τις καταστροφικές συνέπειες μιας «άγουρης» ρήξης, με την ανασφάλεια μιας κυβέρνησης που ήδη παραπατούσε στη δήθεν «διαπραγμάτευσή» της με την ΕΕ, ένα 61,3% είπε με επίγνωση και χωρίς άγνοια κινδύνων και «κινδύνων», το δικό του «ΟΧΙ».
Β. Το «ΟΧΙ» αυτό κάθε άλλο παρά ήταν απαλλαγμένο από «δημιουργικές» ή/και τραγικές αυταπάτες τόσο ως προς την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ όσο και ως προς την πιθανότητα «η Ευρώπη επιτέλους να καταλάβει». Ήταν ωστόσο μια στιγμή διάρρηξης με συνηθισμένες πολιτικές συμπεριφορές εργατικών και λαϊκών στρωμάτων, που έδειχνε σαφώς τη δυνατότητα επιλογής της ρήξης.
Γ. Ο τρίτος ισχυρός πρωταγωνιστής ήταν το «βαθύ κράτος» και ο ευρύτερος αστικός συνασπισμός εξουσίας με την άμεση ανάληψη ευθύνης το ίδιο βράδυ του δημοψηφίσματος, με ενεργοποίηση του Προέδρου της Δημοκρατίας, του Διοικητή της Τράπεζας Ελλάδας, την γενική «επιφυλακή» όπως γραφόταν τότε, πολλών κρατικών υπηρεσιών. Όλοι έσπευσαν να προλάβουν ένα «ολίσθημα». Εδώ, βεβαίως, πρέπει να προσθέσουμε και την (ανεπιτυχή) εκφοβιστική καμπάνια μεγάλων επιχειρήσεων υπέρ του «ΝΑΙ».
Δ. Αποφασιστικό ρόλο για την ενεργοποίηση αυτή έπαιξαν οι μηχανισμοί διασύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση και η ίδια η ΕΕ μέσω της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του ESM, με ξεχωριστό όπλο αυτό της νομισματικής κυριαρχίας που χρησιμοποιήθηκε επίσημα.
Ε. Μόλις δυσκολεύτηκε η κυβέρνηση, ελάχιστες ώρες μετά από το βαρύ «ΟΧΙ» και τη στιγμή που ο ΣΥΡΙΖΑ αποφάσισε να το τσαλαπατήσει και να υπογράψει το Τρίτο Μνημόνιο με την τρόικα, έτρεξαν τόσο η ΝΔ όσο και το ΠΑΣΟΚ να τη στηρίξουν στη Βουλή! Το συμπέρασμα είναι κρίσιμο και για σήμερα: Η σταθεροποίηση του ευρωμνημονιακού και γενικά του αστικού καθεστώτος δεν προϋποθέτει μόνο «δοσμένη» κυβέρνηση, αλλά και αντιπολίτευση – εξ ου και το στήσιμο του νέου δικομματισμού ΝΔ-ΣΥΡΙΖΑ, με ανεστραμμένους ρόλους σήμερα.
Τραγική η στάση του ΚΚΕ, τόσο πριν το δημοψήφισμα όσο και μετά, όταν ουσιαστικά νομιμοποίησε το πραξικόπημα
Αυτονόητα όλοι αυτοί οι παράγοντες έπαιξαν το ρόλο τους με συνδυαστικό τρόπο. Δεν θα υπήρχε η ανάγκη επιστράτευσης όλων αυτών των μηχανισμών οικονομικής και πολιτικής εξουσίας – μαζί και η συστημική αξιοποίηση της τραγικής στάσης του ΚΚΕ που έσπευσε μάλιστα να νομιμοποιήσει, έστω διαφωνώντας «συνολικά», τη σύσκεψη υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για την ακύρωση του αποτελέσματος του δημοψηφίσματος μια μέρα μετά – αν δεν υπήρχε ο φόβος να «ξεφύγει» η παρέμβαση του λαϊκού παράγοντα, έστω από «ατύχημα».
Όλα αυτά τα στοιχεία, εν τέλει κατέτειναν στο να φτάσει στο απώγειο της δοκιμασίας και στην πλήρη αποτυχία η πολιτική στρατηγική του ΣΥΡΙΖΑ, που επιχείρησε τον τετραγωνισμό του κύκλου: «Ισχυρή διαπραγμάτευση» για να επιβληθεί «έντιμη και κοινά αποδεκτή λύση σε συμφωνία με τους εταίρους μας και με αποφυγή της εξόδου από την ευρωζώνη». Ακόμη και όσοι τότε, στην τελευταία σκηνή του δράματος με την ψήφιση στη Βουλή του Τρίτου Μνημονίου, όσοι διαφοροποιήθηκαν στην ψηφοφορία (Λαφαζάνης, άλλοι βουλευτές της Αριστερής Πλατφόρμας, Βαρουφάκης κλπ) δήλωναν «λέμε όχι στο μνημόνιο, στηρίζουμε την κυβέρνηση, τον πρωθυπουργό και την ενότητα του ΣΥΡΙΖΑ».
Σήμερα, ως τελευταίος των Μοϊκανών που επιμένει στην εφικτότητα μιας «υπεύθυνης ανυπακοής» εντός της ΕΕ, είναι πλέον μόνο ο Βαρουφάκης…
