Δήμητρα Μάγια
Μια νέα έκδοση με σπουδαία έργα και μεταφρασμένο για πρώτη φορά υλικό
Πολύ σημαντικά έργα του Καρλ Μαρξ, καθώς και πλούσιο υλικό που μεταφράζεται για πρώτη φορά στα ελληνικά, περιλαμβάνονται στη δίτομη ανθολογία της δεκαετίας 1850 (εκδόσεις ΚΨΜ). Επιλογή-Μετάφραση-Εισαγωγή: Θανάσης Γκιούρας. Επιστημονική επιμέλεια: Θανάσης Γκιούρας, Θωμάς Νουτσόπουλος.
Πάρα πολλά κείμενα δημοσιεύονται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, όπως το έργο οι Αποκαλύψεις για τη δίκη των κομμουνιστών στην Κολωνία και σειρά άρθρων
Με την πρόσφατη κυκλοφορία της ανθολογίας κειμένων του Καρλ Μαρξ από την δεκαετία του 1850, πραγματοποιείται ένα ακόμα σημαντικό βήμα στην έκδοση του μαρξικού έργου στην ελληνική γλώσσα, με σύγχρονη μορφή, νέες μεταφράσεις και νέα επιστημονική επιμέλεια στη βάση της πιο πρόσφατης διεθνούς ερευνητικής εργασίας. Η κριτική-ιστορική αυτή έκδοση του δίτομου έργου έρχεται σε συνέχεια της έκδοσης της αντίστοιχης ανθολογίας κειμένων του Μαρξ από την δεκαετία του 1840 (το 2013) και του πρώτου τόμου του Κεφαλαίου (το 2016) προσφέροντας στο ελληνόφωνο αναγνωστικό κοινό μια νέα «σειρά» συγκεντρωμένου υλικού και διευρυμένου ερευνητικού πεδίου για το μαρξικό έργο.
Τόσο η νέα έκδοση κειμένων της δεκαετίας 1850, όσο και τα προηγούμενα έργα είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας των εκδόσεων ΚΨΜ με την ομάδα συντελεστών που εργάζεται πάνω στο συνολικό έργο του μεγάλου διανοητή. Συγκεκριμένα, ο καθηγητής Θανάσης Γκιούρας έκανε τη νέα μετάφραση, την ανθολόγηση, την σύνταξη του σημαντικού χρονολόγιου και την εισαγωγή στο δίτομο έργο, ενώ μαζί με τον Θωμά Νουτσόπουλο υπογράφουν την επιστημονική επιμέλεια του έργου. Η διόρθωση, γλωσσική και τυπογραφική επιμέλεια είναι της Βάσως Μπαχούρου. Αξίζει να σημειωθεί ότι η μελέτη, η μετάφραση και η παρουσίαση της ανθολογίας έγιναν σε συνεργασία με το επιτελείο των MEGA (Marx Engels Gesamtausgabe, τον φορέα έκδοσης των απάντων των Μαρξ και Ένγκελς) στην Ακαδημία Επιστημών του Βερολίνου-Βρανδεμβούργου και με το Διεθνές Ίδρυμα Marx-Engels (IMES), ενώ για τα κείμενα που δεν έχουν δημοσιευθεί μέχρι στιγμής στους τόμους των MEGA ελήφθησαν υπόψη μόνο οι πρωτότυπες δημοσιεύσεις.
Το νέο έργο αποτελείται από δύο τόμους συνολικά 1.600 σελίδων, στους οποίους περιέχονται εκατό έργα και κείμενα του Μαρξ, 25 επιστολές του, τρία παραρτήματα με σημαντικά κείμενα, πλήρες αναλυτικό χρονολόγιο της δεκαετίας και ευρετήρια ονομάτων και όρων.
Όπως είναι γνωστό, η δεκαετία του 1850 είναι από τις πλουσιότερες όσο αφορά το μαρξικό έργο. Πολιτική δράση και ανάλυση στον απόηχο της ήττας της επανάστασης, κοινωνική και οικονομική αρθρογραφία σχετικά με τη δυναμική του διεθνούς χάρτη, μελέτες για το επερχόμενο έργο της κριτικής της πολιτικής οικονομίας, αλλά και πυκνή αλληλογραφία αποτυπώνουν τις δραστηριότητες του Μαρξ, ο οποίος από τον Αύγουστο 1849 κατοικεί πλέον στο Λονδίνο των 2,5 εκατομμυρίων κατοίκων, μετά την απέλασή του από τις Βρυξέλλες και το Παρίσι.
Τη δεκαετία του 1850 συντάσσονται ορισμένα κλασικά έργα της μαρξικής γραμματολογίας, όπως Οι ταξικοί αγώνες στη Γαλλία από το 1848 έως το 1850, Η 18η Μπρυμέρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη και οι Αποκαλύψεις για τη δίκη των κομμουνιστών στην Κολωνία (σημαντικό έργο αμετάφραστο μέχρι σήμερα στην ελληνική γλώσσα), τα οποία περιλαμβάνονται σε νέα μετάφραση και επιμέλεια στη νέα ανθολογία. Πάρα πολλά κείμενα δημοσιεύονται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, όπως η σειρά άρθρων για τις βουλευτικές εκλογές στην Αγγλία το 1852, για τον Λόρδο Πάλμερστον το 1853, για την επαναστατημένη Ισπανία το 1854, για την Κίνα και τον πόλεμο του οπίου, για την Ινδία και τις εξεγέρσεις των σπαχήδων, για την τσαρική Ρωσία και τις πολιτικές επιδιώξεις της.
Το υλικό που περιέχεται στην έκδοση αφορά και την ανάλυση πολιτικών συστημάτων και την ανάλυση επαναστατικών διαδικασιών, αναδεικνύοντας μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα πλευρά της μαρξικής κριτικής. Οι αναλύσεις της διεθνούς πολιτικής συνδυάζονται στο αρθρογραφικό έργο με αναλύσεις της διεθνούς οικονομίας. Στο δίτομο έργο περιέχονται πάρα πολλά από τα άρθρα που συνέταξε ο Μαρξ ως ανταποκριτής των εφημερίδων Daily Tribune της Νέας Υόρκης και People’ s Paper του Λονδίνου, με βάση τα νέα στοιχεία και την πρόσφατη έρευνα των MEGA πάνω στο δημοσιογραφικό έργο του.
Για πρώτη φορά δημοσιεύονται επίσης οι χειρόγραφες σημειώσεις από το 1857 για μια νέα κριτική στον Bauer, σημαντική συνέχεια της κριτικής που είχε διατυπωθεί στη Γερμανική ιδεολογία. Η επιλογή από το επιστολογραφικό έργο, συνδυάζοντας και επιστολές του Φρίντριχ Ένγκελς (όπως την μοιραία Εισαγωγή του, το 1895, στους Ταξικούς αγώνες στη Γαλλία) ανοίγει ένα φάσμα επικοινωνίας και ερευνητικών ενδιαφερόντων. Τα έργα αυτά -και η αναμενόμενη συνέχεια της σειράς- σχηματίζουν μια σύγχρονη αφετηρία για μια νέα ενασχόληση με τον Καρλ Μαρξ. Η γνώση των μεθοδολογικών εργαλείων κατανόησης της κοινωνίας αποτελεί πάντα προϋπόθεση για την αλλαγή της, και το έργο αυτό μας προσφέρει πλούσιο υλικό.
