Αφιέρωμα του Πριν σε μια δεκαετία κινημάτων νεολαίας
Μάκης Βάσιλας
Κάθε προσπάθεια εξήγησης της νεολαιίστικης έκρηξης του Δεκέμβρη του 2008 δεν μπορεί να μην πάρει υπόψη της το «κινηματικό παρελθόν». Δέκα χρόνια νωρίτερα, την περίοδο 1998-1999, υπήρξε πολύ μεγάλη αναταραχή στους χώρους της εκπαίδευσης καθώς προωθούνταν η αντιδραστική μεταρρύθμιση του τότε υπουργού Παιδείας Γεράσιμου Αρσένη, που σηματοδοτούσε και μια σοβαρότατη προσπάθεια να ξεμπερδέψει η ελληνική άρχουσα τάξη με την ανορθογραφία του κινήματος στην εκπαίδευση. Να ξεμπερδέψει ειδικά με την εκπαιδευτική αριστερά που έπαιζε σοβαρό ρόλο εναντίωσης στις επιθέσεις όλων διαχρονικά των κυβερνήσεων. Έτσι, δημιουργούνταν ένας ενιαίος τύπος λυκείου στον οποίο και θα δίνονταν πανελλαδικού τύπου εξετάσεις σε 14 μαθήματα τόσο στη β’ όσο και στη γ’ λυκείου. Ο μέσος όρος αυτών των εξετάσεων θα διαμόρφωνε τον βαθμό του λεγόμενου Εθνικού Απολυτηρίου με τον οποίο και θα άνοιγε -για όσους άντεχαν αυτή την πίεση- η πολυπόθητη είσοδος στα ΑΕΙ και τα ΤΕΙ.
Διαμορφώνονταν ένα πλαίσιο εξαιρετικά ανταγωνιστικό, καθώς το κυνήγι του βαθμού, τα φροντιστήρια, η εντατικοποίηση της ζωής των μαθητών θα δημιουργούσαν ένα περιβάλλον εφιαλτικό για τους μαθητές, ειδικά όσους προέρχονταν από τα λαϊκά στρώματα. Για όποιον και όποια δεν τα κατάφερνε, υπήρχε η έξοδος από το Λύκειο και η μεγάλη δεξαμενή των λεγόμενων ΤΕΕ (τεχνικά επαγγελματικά εκπαιδευτήρια), στα οποία οι «αποτυχημένοι» θα καταρτίζονταν και θα μαθήτευαν προκειμένου να αποκτήσουν εργασιακή εμπειρία.
Αποφασιστική υπήρξε η αντίδραση των μαθητών. Με μαζικές συνελεύσεις αποφάσισαν καταλήψεις στα σχολεία προκειμένου να σταματήσουν την εκπαιδευτική αντιμεταρρύθμιση που απειλούσε να μετατρέψει τη ζωή τους σε κόλαση. Η μαθητική εξέγερση έφτασε σε όλη την χώρα, ενώ οι δρόμοι στις μεγάλες πόλεις γέμισαν από διαδηλωτές με βασικό σύνθημά τους το περίφημο «Κάτσε καλά Γεράσιμε». Υπήρχε και η παραλλαγή «κάτσε καλά Χριστόδουλε» όταν ο τότε αρχιεπίσκοπος κάλεσε τους μαθητές να γυρίσουν στα θρανία τους και να ασχολούνται μόνο με το διάβασμά τους. Είχε άλλωστε εμπειρία και ο ίδιος ως νέος κατά την περίοδο της χούντας.
Είναι προφανές πως σε μεγάλο βαθμό το μαθητικό κίνημα και οι μορφές του (καταλήψεις σχολείων, αποκλεισμοί δρόμων ανά γειτονιά κλπ) ως ένα βαθμό είχαν να κάνουν με την αυθόρμητη κίνηση των μαθητών ενάντια σε αυτό που καταλάβαιναν ότι κατέστρεφε το μέλλον τους. Συντονίστηκε όμως και βοηθήθηκε να πάρει ριζοσπαστικά χαρακτηριστικά, να απλωθεί πανελλαδικά και από τις μικρές ή μεγαλύτερες αλλά πάντως υπαρκτές δυνάμεις των συλλογικοτήτων που δρούσαν στο χώρο. Επίσης, η μεγάλη αντιπαράθεση του καλοκαιριού του 1998 με την μάχη του εκπαιδευτικού και φοιτητικού κινήματος στα εξεταστικά, άνοιξε τον δρόμο για την αμφισβήτησή του νόμου Αρσένη και στους μαθητές.
