Ηθικές συγκρίσεις και μουστάκια

Γιώργος Τσαντίκος

Εφαρμόζοντας μια «κεντρόφυγο» διαλεκτική που θυμίζει αμερικανικό σόου, η κυβέρνηση επιχειρεί να αλλάζει διαρκώς τους όρους του παιχνιδιού. Αυτοί που έχουν την εξουσία, κάνουν χοντρές πλάκες σε αυτούς που δεν την έχουν.

Σε ένα από τα πιο πετυχημένα «ένθετα», το αμερικάνικο σόου Saturday Night Live (SNL) σατίριζε το τηλεπαιχνίδι Jeopardy!, δημιουργώντας μια επική διαμάχη μεταξύ του Γουίλ Φερέλ ως Άλεξ Τρεμπέκ και του Ντάρελ Χάμοντ ως Σον Κόνερι (ή Σκόνερι, κατά Θανάση Βέγγο).

Εκεί λοιπόν, ο Χάμοντ-Κόνερι αλλάζει συνεχώς τις κατηγορίες του παιχνιδιού, για να κάνει φτηνά καφενειακά αστεία εις βάρος του Φερέλ-Τρεμπέκ και του μουστακιού του.

Με παρόμοιο τρόπο η Νέα Δημοκρατία αλλάζει συνεχώς τους όρους του παιχνιδιού, χωρίς όμως αυτό να έχει καθόλου πλάκα, ούτε το ταλέντο των δύο κωμικών.

Ασκεί δηλαδή η τάδε (ξένη, αλίμονο) εισαγγελία ποινική δίωξη σε τέσσερις εν ενεργεία βουλευτές; Η κυβέρνηση θα απαντήσει ότι «ορίστε, δικαιωθήκαμε, αθώοι οι υπόλοιποι επτά». Σκεφτείτε λοιπόν πόσος δρόμος διανύθηκε από την εποχή που γίνονταν «κυβερνήσεις ειδικού σκοπού» και συνομιλίες περί σκανδάλων κ.λπ. μοιράζονταν σε κασέτες στα διόδια, όταν ο κόσμος μπορούσε ακόμα να τα πληρώνει (τα διόδια).

Σκοτώνουν αστυνομικοί (ακόμα) ένα παιδί; Αμέσως ανακαλύπτονται «συγκλονιστικά στοιχεία» για έγκλημα προ 16ετίας.

Ακριβαίνουν τα πάντα συνεχώς, και δεν φτάνουν οι πενιχρές αυξήσεις (τις οποίες η κυβέρνηση δεν τις δίνει και από την τσέπη της) για να βγει ο μήνας; Κάνει συμφωνίες συγκράτησης τιμών, αλλά τον… Σεπτέμβριο.

Και όμως, η κυβέρνηση έχει κάνει το ίδιο «κόλπο» τρεις φορές τα τελευταία δύο χρόνια, που η ακρίβεια συνεχίζει να καλπάζει: μια τον Αύγουστο του 2024 με τα σούπερ μάρκετ, μια τον Οκτώβριο του 2025 για τις «μειώσεις 8% σε 2.000 κωδικούς» και μια τώρα, που συνοδεύτηκε πρόσφατα και με τη «συμφωνία με διυλιστήρια» πριν από δύο βδομάδες, για να μειωθεί η τιμή της βενζίνης 10 λεπτά και του ντίζελ άλλα πέντε, μέχρι τέλη Αυγούστου.
Στο μεταξύ, η βενζίνη από την 1^η Ιουλίου έχει αυξηθεί 2,2% και το πετρέλαιο 18%.

Το ωραίο είναι ότι τα ίδια κόλπα πιάνουν κάθε φορά. Προσφάτως, πιάνουν και την ευρύτερη σοσιαλδημοκρατία, όπως π.χ. με τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, για τα οποία η ΕΛΑΣ χρησιμοποιεί μια αντίστοιχη κεντρόφυγη διαλεκτική τύπου «ε, τώρα έγιναν, δεν θα τα χαλάσουμε», για να περάσει πιο εύκολα στο «δεν είναι αυτά τα βασικά ζητήματα που απασχολούν τον κόσμο».

Ε, ποια είναι τα βασικά και τα λιγότερο βασικά δηλαδή;

Το ηθικό πλαίσιο έχουν φροντίσει να το διαλύσουν οι ίδιες οι πολιτικές του «ναι μεν αλλά»

Η Γουέντι Μπράουν στο πρόσφατο βιβλίο της Στα ερείπια του νεοφιλελευθερισμού επιχειρεί μια αρκετά ακριβή παρατήρηση του φαινομένου, λέγοντας δηλαδή ότι ο σύγχρονος νεοφιλελευθερισμός θα αλλάξει εν ριπή οφθαλμού τους όρους του παιχνιδιού, χωρίς το ίδιο κόστος που θα είχε, π.χ., για τη σοσιαλδημοκρατία, το ίδιο «ηθικό κριτήριο». Σε απλά ελληνικά, ο Τραμπ μπορεί να κάνει περίπου ό,τι του γουστάρει, χωρίς να κινδυνεύει το ίδιο με τον Κλίντον, για παράδειγμα.

Βέβαια, η συγγραφέας δεν παρατηρεί τόσο το φαινόμενο ότι η σύγχρονη Αριστερά σέρνεται στην ίδια ηθική (και όχι προγραμματική, γιατί εκεί δεν υπάρχουν και τεράστιες διαφορές) σύγκριση, και εκεί χάνει πάντα, γιατί κανείς δεν ενδιαφέρεται πλέον για το ηθικό πλαίσιο ή ότι η εξουσία πάντα απολαμβάνει ασυλίας όταν κάνει ό,τι γουστάρει. Το ηθικό πλαίσιο έχουν φροντίσει να το διαλύσουν οι ίδιες οι πολιτικές του «ναι μεν αλλά» και της προσεκτικής αποστείρωσης που δεν αμφισβητούν απολύτως τίποτα, παρά μόνο υπόσχονται μια κάπως καλύτερη (για ποιους/ες όμως;) διαχείριση.

Όσο λοιπόν η στάθμη της πολιτικής υποχωρεί και η κουβέντα είναι για το ποιος είναι καλό παιδί και ποιος όχι, όλα αυτά έχουν ελάχιστη σημασία. Μην ξεχνάμε ότι η παγκόσμια ματσίλα είναι σε υψηλά ακόμα και για την εποχή επίπεδα και ότι οι Ιβανόηδες δουλεύουν παρτ τάιμ ντελίβερι.

Κάπως έτσι κυλάει η πολιτική καθημερινότητα: με τύπους που έχουν την εξουσία, να κάνουν χοντρές πλάκες σε αυτούς που δεν την έχουν, ακριβώς όπως μιλάει ο Κόνερι για τον Τρεμπέκ στο SNL…