Μαριάννα Τζιαντζή
Η Μπριζίτ Μπαρντό δεν ήταν μια οπισθοδρομική ανορθογραφία αλλά εξέφραζε το σκοτεινό «καινούριο», αυτό που εδώ και τώρα φουντώνει γύρω μας. Υπερασπίστηκε την «καθαρότητα» της Γαλλίας καταφεύγοντας σε ρατσιστικές, ομοφοβικές και ξενοφοβικές κοινοτοπίες.
«Τα διαμάντια είναι παντοτινά», είναι ο τίτλος μιας ταινίας με τον Τζέιμς Μποντ και αναρωτιέται κανείς αν το ίδιο ισχύει και για τα μεγάλα αστέρια του σινεμά, όπως για την Μπριζίτ Μπαρντό που πέθανε πρόσφατα στα 91 της χρόνια. Πριν από μισό αιώνα, δεν υπήρχε άνθρωπος πάνω στη Γη (ή στο μεγαλύτερο μέρος της Γης) που να μην ήξερε τη Γαλλίδα «γατούλα του σεξ», την Μπεμπέ, να μην την αναγνώριζε στις φωτογραφίες της. Ήταν όμως η εποχή που εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι πήγαιναν σινεμά, που στα εξώφυλλα των λαϊκών περιοδικών έβλεπες πορτρέτα εγχώριων και ξένων σταρ. Η χρυσόσκονη του κινηματογράφου έμπαινε και στα λαϊκά σπίτια, ακόμα και στα πιο φτωχά. Και η Μπριζίτ Μπαρντό ήταν το σύμβολο της λαμπερής, της αιώνια νέας και ελεύθερης γυναίκας και ας μην κέρδισε τη χειραφέτησή της στον στίβο της εργασίας ή των κοινωνικών αγώνων αλλά χάρη στην εντυπωσιακή ομορφιά της και στο λυγερό κορμί της, φυσικά και στο ταλέντο της που η αστική καταγωγή της της επέτρεψε να καλλιεργήσει.
Σήμερα, με την παγκοσμιοποίηση της λαϊκής κουλτούρας και την ταχύτητα της διάδοσης των καλλιτεχνικών προϊόντων, πολλοί και πολλές σταρ γίνονται ινδάλματα στην Αμερική, την Ευρώπη, την Ινδία, τη Νότια Αφρική. Όμως ο χρόνος ανάμεσα στη δόξα και τη λήθη διαρκώς συρρικνώνεται. Αν σήμερα γινόταν ένα γκάλοπ με την ερώτηση «ποια είναι η ωραιότερη γυναίκα του κόσμου», πολλοί, ιδίως οι πιο νέοι, ίσως να δυσκολεύονταν να απαντήσουν ενώ στη χρυσή εποχή του σινεμά πολλά ονόματα θα ακούγονταν.
Ήρθε κάποια στιγμή που η Μπαρντό γύρισε την πλάτη στην Έβδομη Τέχνη καθώς, περίπου στην ηλικία των σαράντα χρόνων, έπαψε να παίζει σε ταινίες ενώ, τις τελευταίες δεκαετίες, απασχολούσε την επικαιρότητα για τη δράση της υπέρ των ζώων και ιδίως για τις ακροδεξιές πολιτικές απόψεις της. Τυλιγμένος στο κουκούλι της νοσταλγίας, ο θρύλος της Μπαρντό άντεξε, συντηρήθηκε… αλλά με αρνητικό πρόσημο.
Ένα κριτήριο για να εκτιμήσουμε την αξία ενός σταρ είναι το αν εκείνος/η εξακολουθεί να υπηρετεί την τέχνη του ακόμα και όταν η νιότη του τον έχει εγκαταλείψει ή η υγεία του έχει κλονιστεί. Με ακρωτηριασμένο πόδι, ανίκανη να περπατήσει, η Σάρα Μπερνάρ δεν εγκατέλειψε τη σκηνή του θεάτρου – και μάγευε το κοινό της μέχρι τέλους. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η τέχνη υπηρέτησε την Μπριζίτ Μπαρντό, με την έννοια ότι ακόμα και μεγάλοι σκηνοθέτες, όπως ο Γκοντάρ, την επέλεξαν για τις ταινίες τους.
Η φαιά (και στρατοκρατούμενη) πανούκλα βρίσκεται πολύ κοντά μας, ακόμα κι εντός του λεγόμενου δημοκρατικού τόξου.
Η Μπαρντό δεν ήταν η Ευρωπαία Μπάρμπι, αλλά ένα στιλπνό και ατσαλάκωτο κινηματογραφικό προϊόν με ονομασία προέλευσης (ΠΟΠ). Υπερασπίστηκε την «καθαρότητα» της Γαλλίας καταφεύγοντας στις πιο προκλητικές ρατσιστικές, ομοφοβικές και ξενοφοβικές κοινοτοπίες για τις οποίες μάλιστα είχε καταδικαστεί από τα δικαστήρια. Μόνο που ως προς τις πολιτικές απόψεις της η Μπεμπέ δεν ήταν η εξαίρεση, ένα αγκάθι στο ευρωπαϊκό περιβόλι της δημοκρατίας όπου ευδοκιμούν τα άνθη της αλληλεγγύης, της ανοχής και η κληρονομιά της Γαλλικής Επανάστασης. Πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειοψηφία των συμπατριωτών της συγκλίνει ως προς τη μετανάστευση, με τις θέσεις που υποστηρίζει το ακροδεξιό εθνικιστικό κόμμα RN (Εθνική Συσπείρωση), η μετεξέλιξη του Εθνικού Μετώπου της Λεπέν.
Όσο και να μην εμπιστευόμαστε τα γκάλοπ, τα πορίσματά τους είναι ανησυχητικά. Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Φιγκαρό περίπου το 65% των Γάλλων πιστεύει ότι η χώρα είναι «πλημμυρισμένη» από μετανάστες και ότι η μεταναστευτική πολιτική του κράτους είναι «υπερβολικά χαλαρή» και πρέπει να γίνει αυστηρότερη. Σχεδόν οι μισοί (48%) Γάλλοι δηλώνουν υπέρ της «μηδενικής μετανάστευσης», ενώ ένα υψηλό ποσοστό πιστεύει ότι υπάρχει άμεση σύνδεση μεταξύ μετανάστευσης και ανασφάλειας/εγκληματικότητας.
Ας μην επεκταθούμε στις ρατσιστικές πρακτικές και στη ρητορεία του Τραμπ ή στο κύμα της Ακροδεξιάς που εξαπλώνεται σε όλη την Ευρώπη. Η Μπαρντό δεν ήταν μια οπισθοδρομική ανορθογραφία αλλά εξέφραζε το σκοτεινό «καινούριο», αυτό που εδώ και τώρα φουντώνει γύρω μας.
Δεν αρκεί σήμερα να πετροβολάμε την Μπαρντό αποκαλώντας τη «φασίστω». Το πολυσυζητημένο «αυγό του φιδιού» είναι ευρύχωρο και πολύχρωμο, χωράει και γατούλες του σεξ. Και στην Ελλάδα αρκετά λαϊκά ινδάλματα συχνά εκφράζουν ακροδεξιές και σκοταδιστικές απόψεις ή προχωρούν σε απαράδεκτες πρακτικές (π.χ., συναυλίες στο Ισραήλ εν μέσω γενοκτονίας στη Γάζα) κι εμείς αγανακτούμε, καταδικάζουμε (δικαιολογημένα) και σε λίγα τέρμινα το ξεχνάμε… αν και καλό θα ήταν να το θυμόμαστε, όχι για γίνουμε Ιεροεξεταστές, αλλά επειδή η φαιά (και στρατοκρατούμενη) πανούκλα βρίσκεται πολύ κοντά μας… και δεν εννοώ τις «κουμπαριές» οικογένειας Λεπέν και Βορίδη αλλά κι εκείνους που τους ανέχονται και τους προσκυνούν.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 3-4 Ιανουαρίου 2026
