Με αφορμή την Εργατική Πρωτομαγιά, ας θυμηθούμε κάποιες εμβληματικές ταινίες που αναφέρονται στους εργατικούς αγώνες και γενικότερα στην εργασία. Από τον σοβιετικό σοσιαλιστικό ρεαλισμό μέχρι τον σύγχρονο ελληνικό και ευρωπαϊκό κινηματογράφο.
- Η Απεργία, Σεργκέι Αϊζενστάιν (1925)
Στην πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του ο πρωτοπόρος Σοβιετικός σκηνοθέτης κάνει χρήση του μοντάζ ατραξιόν, όπου μέσα από τη διαδοχική σύγκρουση δύο «άσχετων» μεταξύ τους πλάνων, στοχεύει στον προβληματισμό του θεατή με τη διαλεκτική υπέρβασή τους σε μια νέα ιδέα.
- Σε Ποιον Ανήκει ο Κόσμος, Ζλάταν Ντούντοφ (1932)
Σε σενάριο του Μπέρτολ Μπρεχτ η ταινία μας διηγείται την ιστορία μιας εργατικής οικογένειας στο Βερολίνο του Μεσοπολέμου. Λίγο μετά την προβολή της, η ταινία απαγορεύτηκε με την αιτιολογία ότι προσέβαλε τους θεσμούς του δικαίου και της θρησκείας.
- Μοντέρνοι καιροί, Τσάρλι Τσάπλιν (1936)
Η ταινία περιγράφει και σατιρίζει την εντατικοποίηση και την αποξένωση του εργάτη από το αντικείμενο της εργασίας του, στην αυγή της νέας βιομηχανικής εποχής μέσα από τις νέες γραμμές παραγωγής.
- Η γη τρέμει, Λουκίνο Βισκόντι (1948)
Από τα πρώτα χαρακτηριστικά δείγματα του ιταλικού νεορεαλισμού μέσα από τον αγώνα των ψαράδων ενός χωριού απέναντι στην αδικία, την καταπίεση, την εκμετάλλευση και τις καιρικές συνθήκες. Βραβείο καλύτερης ταινίας στο Φεστιβάλ Βενετίας.
- Το αλάτι της γης, Χέρμπερτ Μπίμπερμαν (1954)
Η ταινία βασισμένη σε μια πραγματική απεργία, αποκαλύπτει τις άθλιες συνθήκες εργασίας και ζωής της μεξικανο-αμερικανικής κοινότητας και την σκληρή εκμετάλλευση της από τους λευκούς βιομήχανους. Η ταινία βρισκόταν επί χρόνια στη μαύρη λίστα του μακαρθισμού και προβλήθηκε επίσημα στην Αμερική 11 χρόνια αργότερα.
- Η εργατική τάξη πάει στον Παράδεισο, Έλιο Πέτρι (1971)
Ένας εργάτης ανακαλύπτει τη συναδελφική αλληλεγγύη, όταν απολύεται από το εργοστάσιο όπου εργαζόταν. Ρεαλιστική περιγραφή των συνθηκών εργασίας και της καθημερινής ζωής του ιταλικού προλεταριάτου της εποχής, με μια εξαιρετική ερμηνεία από τον Τζιαν Μαρία Βολοντέ. Χρυσός Φοίνικας στο Φεστιβάλ Καννών.
- Μάης, Τάσος Ψαρράς (1976)
Από τις πρώτες κιόλας σκηνές η ταινία παίρνει θέση στα γεγονότα του Μάη του 1936 στη Θεσσαλονίκη που οδήγησαν στις αιματηρές συγκρούσεις των καπνεργατών με την αστυνομία και στη μεγάλη απεργία που πνίγηκε στο αίμα από την κυβέρνηση Μεταξά.
- Νόρμα Ρέι, Μάρτιν Ριτ (1979).
Η ταινία, εμπνευσμένη από την ζωή της Κρίσταλ Λι Σάτον, αναφέρεται σε μια εργάτρια κλωστοϋφαντουργίας που μπαίνει επικεφαλής στον αγώνα για την δημιουργία συνδικάτου και την οργάνωση απεργίας για καλύτερες συνθήκες δουλειάς. Όσκαρ καλύτερου γυναικείου ρόλου για τη Σάλι Φιλντ.
- Σκιές στον Παράδεισο, Άκι Καουρισμάκι (1986)
H ταινία περιγράφει με την χαρακτηριστική ματιά του σκηνοθέτη, την καθημερινότητα του Νικάντερ, ενός σκουπιδιάρη που είδε τον συνάδελφο του να πεθαίνει, τον εαυτό του να καταλήγει στην φυλακή και την κοπέλα που ερωτεύτηκε να απολύεται από τη δουλειά της.
- Ο Πολ, ο Μικ και οι άλλοι, Κεν Λόουτς (2001)
Όταν το 1997 στη Μεγάλη Βρετανία οι σιδηρόδρομοι ιδιωτικοποιούνται, οι εργαζόμενοι είναι αναγκασμένοι είτε να συμβιβαστούν με τους νέους όρους εργασίας είτε να αποχωρήσουν με μια πολύ μικρή αποζημίωση.
- Δύο ημέρες, μία νύχτα, αδλεφοί Νταρντέν (2014)
Όταν η Σαντρά απουσιάζει για λόγους υγείας από την εργασία της, το αφεντικό της επιχείρησης προσφέρει μπόνους στους 16 συνάδελφούς της με την προϋπόθεση να δουλέψουν παραπάνω. Όταν όμως τελειώνει η άδειά της η Σαντρά πρέπει να μεταπείσει τους συναδέλφους της να απαρνηθούν το μπόνους, ώστε να επιστρέψει στη θέση της.
- Ο νόμος της αγοράς, Στεφάν Μπριζέ (2016)
Η ταινία αναφέρεται στις σύγχρονες εργασιακές συνθήκες περιγράφοντας τα ηθικά διλήμματα ενός εργαζόμενου που έχει απολυθεί μετά από 25 χρόνια από την δουλειά του και προσπαθεί να επιβιώσει για να φροντίσει τον έφηβο με κινητικά και διανοητικά προβλήματα γιο του. Βραβείο ερμηνείας για τον Βενσάν Λεντόν στο 68ο Φεστιβάλ Καννών.
- Το Εργοστάσιο του Τίποτα, Πέντρου Πίνιου (2017)
Όταν οι ιδιοκτήτες ενός εργοστασίου φυγαδεύουν τα μηχανήματα κρυφά με σκοπό να του βάλουν λουκέτο, θέτουν στους εργαζόμενους έναν παράλογο όρο: να παραμείνουν όλοι στις θέσεις τους οκτώ ώρες την ημέρα χωρίς να κάνουν τίποτα. Βραβείο FIPRESCI στο Φεστιβάλ Καννών.
- Σε πόλεμο, Στεφάν Μπριζέ, (2018)
Ο Λοράν, μέλος του ΔΣ του εργοστασιακού σωματείου, ξεσηκώνει τους εργάτες σε ασυμβίβαστο αγώνα για την ανατροπή της απόφασης της πολυεθνικής εταιρείας -παρά τα τεράστια κέρδη της- να κλείσει το εργοστάσιο και να απολύσει όλους τους εργαζόμενους. «Αν αγωνιστείς, μπορεί να χάσεις, αν δεν αγωνιστείς έχεις ήδη χάσει».
- Η δουλειά της, Νίκος Λεμπό (2018)
Όταν ο άντρας της απολύεται, η Παναγιώτα, μητέρα δύο παιδιών, θα αναζητήσει για πρώτη φορά δουλειά στη ζωή της και θα προσληφθεί ως καθαρίστρια. Ο αγώνας για τη γυναικεία χειραφέτηση σε συνθήκες πατριαρχίας, οικονομικής εκμετάλλευσης και εργασιακής απαξίωσης.
- Φουλ τάιμ, Ερίκ Γκραβέλ (2022)
Μια χωρισμένη μητέρα ζει σε ένα χωριό έξω από το Παρίσι ταξιδεύοντας καθημερινά για να πάει στην επισφαλή εργασία της. Τι θα συμβεί όμως όταν το métro, boulot, dodo (Μετρό, δουλειά και νάνι) της καθημερινής ρουτίνας της θα διακοπεί από συνεχόμενες απεργιακές κινητοποιήσεις στα ΜΜΜ;
