Γιώργος Μουρμούρης
▸Η «μάχη» του 2020 διήρκεσε περίπου τρεις εβδομάδες αφήνοντας, πίσω τις δύο επιβεβαιωμένους νεκρούς πρόσφυγες και εφιαλτικές παρακαταθήκες κρατικής καταστολής
Πέντε χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις ημέρες από την περίφημη «μάχη του Έβρου», τον Μάρτιο του 2020, όταν μονάδες της αστυνομίας, του στρατού και της συνοριοφυλακής, συνεπικουρούμενες από «εθελοντές» ακροδεξιούς και υπό την κάλυψη της ελληνικής κυβέρνησης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιδόθηκαν σε ένα άνευ προηγουμένου «κυνήγι κεφαλών» στα ελληνοτουρκικά σύνορα.
Είχε προηγηθεί η απόφαση του τουρκικού καθεστώτος που, επικαλούμενο τη μη υλοποίηση των δεσμεύσεων της ΕΕ έναντι της Άγκυρας στο μεταναστευτικό, δήλωσε ότι δεν θα εμποδίσει τη διέλευση προς την Ευρώπη προσφύγων και μεταναστών που θα επιχειρούσαν να εγκαταλείψουν την Τουρκία. Σύντομα δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι άρχισαν να συρρέουν στην ελληνοτουρκική μεθόριο, επιχειρώντας να περάσουν σε ευρωπαϊκό έδαφος. Για να βρεθούν αντιμέτωποι με την πραγματική, αφτιασίδωτη ουσία των «ευρωπαϊκών αξιών» και της «ελληνικής φιλοξενίας».
Κατά τις τρεις περίπου εβδομάδες που διήρκεσε η «μάχη» του Έβρου, το ελληνικό κράτος και η Ευρωπαϊκή Ένωση βρέθηκαν να πολεμούν, με πραγματικά πυρά, κατά άοπλου και άμαχου πληθυσμού, ο οποίος τεχνηέντως χαρακτηρίστηκε «υβριδική» ή «ασύμμετρη» απειλή προκειμένου να δικαιολογηθεί κάθε αγριότητα σε βάρος του. Το «σύνθημα» έδωσε ο ίδιος ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος στις 3 Μαρτίου δήλωνε ότι η Τουρκία χρησιμοποιεί τους πρόσφυγες και μετανάστες ως «εργαλεία για την προώθηση των γεωπολιτικών της συμφερόντων», γεγονός που συνιστά «ασύμμετρη απειλή» για την Ελλάδα και την Ευρώπη. Τη σκυτάλη πήρε την επόμενη ημέρα (4 Μαρτίου) η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία επισκεπτόμενη τον Έβρο χαρακτήρισε την Ελλάδα «ασπίδα της Ευρώπης», συνεχάρη την ελληνική κυβέρνηση για τη στάση της και ανακοίνωσε την εκταμίευση κονδυλίων ύψους 700 εκατ. ευρώ προς την χώρα για την ενίσχυση των συνόρων. Στο ίδιο μήκος κύματος ήταν και οι δηλώσεις του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ, καθώς και πολλών άλλων ευρωπαίων ηγετών.
Την αντιμεταναστευτική υστερία υποδαύλισε εκείνες τις ημέρες η στάση των κυρίαρχων ΜΜΕ, ενώ την κατά άοπλων «εκστρατεία» στήριξε και η αστική αντιπολίτευση, με τον Αλέξη Τσίπρα να δηλώνει ότι «κάθε κυβέρνηση θα έκανε αυτό που έκανε και η σημερινή».
Όσον αφορά τις «μάχες» στο πεδίο, στις 2 Μαρτίου από το Δ΄ Σώμα Στρατού και την ΑΣΔΕΝ ανακοινώθηκε ότι την ημέρα εκείνη και για όλη τη διάρκεια του 24ωρου θα πραγματοποιούνται βολές ευθυτενούς τροχιάς με πολυβόλα, τουφέκια και πιστόλια με πραγματικά πυρά σε όλη την παρέβρια περιοχή του Έβρου και σε θαλάσσιες περιοχές ανατολικά των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, από τη Σαμοθράκη μέχρι τη Μεγίστη. Ταυτόχρονα στον Έβρο προωθήθηκαν δυνάμεις των ΜΑΤ από όλη την επικράτεια, συνοριοφύλακες, μονάδες της ΕΚΑΜ και της ΟΠΚΕ, ενώ ενεργοποιήθηκαν και εθνοφύλακες της περιοχής.
Η ελληνοτουρκική μεθόριος άλλωστε μετατράπηκε σε πόλο έλξης διαφόρων φασιστοειδών και ακροδεξιών «εθελοντών» από την Ελλάδα αλλά και το εξωτερικό, συμπεριλαμβανομένου του (ελεύθερου τότε) ναζιστή Γιάννη Λαγού. Χαρακτηριστικό είναι το «κάλεσμα» που απηύθυνε εκείνες τις ημέρες ακροδεξιός μέσω διαδικτύου (διατηρείται η σύνταξη του πρωτότυπου): «Πέμπτη αναχωρούμε για Έβρο με δικά μας μέσον και έξοδα {…} Όσα κομάντος ενδιαφέρονται για την εθελοντική μάχη!!! Γιατί για μάχη φεύγουμε όχι για εκδρομή. Το τονίζω αυτό, Μάχη θα δώσουμε με τους μουτζαχεντίν… να στείλουν μήνυμα μόνο άτομα που έχουν όρεξη για κυνήγι και ξύλο». Οι διάφοροι «εθελοντές» βρέθηκαν να «πολεμάνε» βαθιά μέσα στην κατά τα άλλα απαγορευμένη Ζώνη Ασφαλείας Προκαλύψεως, ενώ σε «εθνικούς ήρωες» μετατράπηκαν και οι καταπατητές «οικιστές» του Δέλτα του Έβρου. Τις ίδιες ημέρες, σε «κυνήγι κεφαλών» είχαν επιδοθεί ακροδεξιοί και σε νησιά του Αιγαίου –κυρίως στη Λέσβο.
Λίγοι ήταν όσοι στάθηκαν τότε απέναντι στο κλίμα «εθνικής ομοψυχίας» προς το έγκλημα που συντελείτο σε Έβρο και Αιγαίο. Φαντάροι από μονάδες της παραμεθορίου κατήγγειλαν, μέσω του Δικτύου «Σπάρτακος», τις αγριότητες σε βάρος προσφύγων και μεταναστών, ενώ δυνάμεις της μαχόμενης Αριστεράς και του αντιεξουσιαστικού χώρου πραγματοποίησαν μεγάλη διαδήλωση αλληλεγγύης σε πρόσφυγες και μετανάστες στην Αθήνα, στις 5 Μαρτίου.
Το «έπος του Έβρου», που άφησε πίσω του τουλάχιστον δύο επιβεβαιωμένους νεκρούς, έσβησε λίγες εβδομάδες αργότερα μέσα στις απαγορεύσεις της καραντίνας. Όμως άφησε εφιαλτικές παρακαταθήκες, μεταξύ άλλων στην ικανότητα των αρχών να διαχειρίζονται τον με κρατική υπαιτιότητα θάνατο, με πρακτικές που χρησιμοποιήθηκαν επανειλημμένα έκτοτε: Από τους νεκρούς της πανδημίας ως τις εν ψυχρώ εκτελέσεις Ρομά, και από το ναυάγιο της Πύλου ως το έγκλημα των Τεμπών.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 8-9 Μαρτίου
