Γιώργος Μουρμούρης
▸Πάρκο ή… parco.gov.gr; Ερώτημα καίριας σημασίας, αφού στην περίπτωση των παιδιών και εφήβων, η έλλειψη του ενός οδηγεί στην ανάγκη για το άλλο:
Όταν η παιδική και νεανική ενέργεια δεν βρίσκει χώρο και χρόνο να εκτονωθεί στο φυσικό περιβάλλον και την αλληλεπίδραση με τους γύρω, διοχετεύεται στα ψηφιακά κανάλια του διαδικτύου. Και εκεί γεννάται η «ανάγκη» για τις διάφορες μορφές γονεϊκού ελέγχου επί της δραστηριότητας των νέων σε έναν παράξενο κόσμο, με την κυβέρνηση να πανηγυρίζει προ ημερών για την ανάρτηση σχετικών οδηγιών στην ψηφιακή πλατφόρμα «parco.gov» (εκ του parental control – γονεϊκός έλεγχος). Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά.
Η δημιουργία της πλατφόρμας parco.gov ανακοινώθηκε την Δευτέρα με τις συνήθεις θριαμβολογίες από την πλευρά της κυβέρνησης, για την Ελλάδα που πρωτοστατεί στην προστασία των ανηλίκων κλπ. Στην πράξη βέβαια η εν λόγω ιστοσελίδα δεν περιλαμβάνει κάτι άλλο πέραν οδηγιών για τον τρόπο με τον οποίο οι γονείς μπορούν, χρησιμοποιώντας εργαλεία της google, να θέσουν περιορισμούς στις λειτουργίες των κινητών τηλεφώνων των παιδιών. Ένα επόμενο βήμα αναμένεται να γίνει με την εφαρμογή Kids Wallet η οποία θα επιτρέπει την επιβεβαίωση της ηλικίας του χρήστη και, συνδεόμενη με το Gov.gr Wallet, θα παρέχει επιπλέον δυνατότητες ελέγχου στους γονείς.
Με τις κινήσεις αυτές η κυβέρνηση θεωρεί ότι καταπιάνεται με ένα πράγματι σοβαρό ζήτημα, αυτό του εθισμού των νέων στο διαδίκτυο. Όμως τα μέτρα δεν αγγίζουν την ουσία του προβλήματος, ενώ από την άλλη περιλαμβάνουν επικίνδυνες (έως δυστοπικές) παραμέτρους, όπως η ρητή αναφορά στο parco.gov.gr στη δυνατότητα παρακολούθησης και γεωγραφικού εντοπισμού του παιδιού μέσω του gps του τηλεφώνου του, ακόμα και λήψης ειδοποιήσεων στα κινητά των γονέων ότι η συσκευή του παιδιού (και επομένως και το ίδιο) εντοπίζεται σε ανεπιθύμητες γεωγραφικές περιοχές.
Η υπερέκθεση παιδιών και εφήβων (αλλά και ενηλίκων) στο διαδίκτυο, και οι συνεπαγόμενοι κίνδυνοι, συνδέονται άμεσα με βασικές παραμέτρους αυτού που ονομάζεται «ποιότητα ζωής», όπως ο ελεύθερος χρόνος και ο δημόσιος χώρος. Τα τελευταία χρόνια, με καθοριστική τη συμβολή και της κυβέρνησης Μητσοτάκη, και οι δύο αυτές σημαντικότατες για τη ψυχική και σωματική υγεία των νέων παράμετροι, πλήττονται βάναυσα. Ο ελεύθερος χρόνος μειώνεται ολοένα και περισσότερο με τη μετατροπή του σχολείου σε εξεταστικό κάτεργο, καθώς στον σκόπελο των Πανελληνίων έχουν προστεθεί η Τράπεζα Θεμάτων και η Ενιαία Βάση Εισαγωγής. Τα φροντιστήρια έχουν «κατέβει» πια στο Δημοτικό με τα περίφημα «κέντρα μελέτης», ενώ η περιρρέουσα ατμόσφαιρα του ατομισμού και του ανταγωνισμού, την οποίαν οι νέοι απορροφούν σαν σφουγγάρια, εντείνει το στρες και υποβαθμίζει την ποιότητα του εναπομείναντος ελεύθερου χρόνου.
Η υπερέκθεση παιδιών και εφήβων (αλλά και ενηλίκων) στο διαδίκτυο, και οι συνεπαγόμενοι κίνδυνοι, συνδέονται άμεσα με βασικές παραμέτρους αυτού που ονομάζεται «ποιότητα ζωής»
Η πίεση δε με την οποία βρίσκονται αντιμέτωποι οι γονείς μειώνει τα χρονικά περιθώρια για αλληλεπίδραση (πόσο δε μάλλον για ουσιαστική επικοινωνία) με τα παιδιά. Με τους εργαζόμενους να δουλεύουν εξαντλητικά ωράρια και πολλές φορές δυο, ακόμα και τρεις δουλειές για να τα βγάλουν πέρα, ο διαθέσιμος χρόνος για υποστήριξη της σχέσης με τα παιδιά εκλείπει. Είναι χαρακτηριστικό το ότι οι δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενοι στον τουρισμό δεν βλέπουν μόνο οι ίδιοι τη θάλασσα από μακριά τα καλοκαίρια, σε μια χώρα με τεράστια ακτογραμμή, αλλά το ίδιο ισχύει και για τα παιδιά τους που περνούν το καλοκαίρι «παρκαρισμένα» στο σπίτι πίσω από οθόνες, αφού κανείς δεν μπορεί να τα συνοδεύει στη θάλασσα ή σε άλλες δραστηριότητες.
Εκτός από τον χρόνο βάναυσα πλήττεται και ο ελεύθερος, δημόσιος χώρος. Είναι ενδεικτικό ότι στην ήδη υπερκορεσμένη Αθήνα οι όποιες μικρές διέξοδοι φύσης, οι έτσι κι αλλιώς ελάχιστες αδόμητες επιφάνειες, βρίσκονται στο επίκεντρο μιας άνευ προηγουμένου επίθεσης. Τα μικρά συνοικιακά πάρκα και άλση βρίσκονται συχνά σε άθλια κατάσταση (όπως το πάρκο των Ιλισίων) και δέχονται απίστευτες πιέσεις για τσιμεντοποίηση (όπως συνέβη τα προηγούμενα χρόνια με τον Λόφο του Στρέφη) ή εμπορευματοποίηση (όπως με τη «φιέστα» της Protergia στο Πεδίον του Άρεως). Τα περιαστικά δάση του Λεκανοπεδίου καταστράφηκαν μέσα σε λίγα χρόνια από τις πυρκαγιές, ενώ στο Ελληνικό συντελείται το μεγαλύτερο έγκλημα σε βάρος του συνόλου του πολεοδομικού συγκροτήματος της πρωτεύουσας, αφού εκεί που θα μπορούσαν να δημιουργηθούν ποιοτικοί ελεύθεροι δημόσιοι χώροι, αθλητικές εγκαταστάσεις και μια μεγάλη ανοιχτή σε όλους παραλία, υψώνονται τσιμεντένια μεγαθήρια για να στεγάσουν καζίνο, εμπορικά κέντρα και μια περίκλειστη πόλη για τους υπερπλούσιους.
Ελλείψει χρόνου και χώρου, είναι επόμενο παιδιά και έφηβοι να αφήνονται ολοένα και περισσότερο έρμαια των αλγορίθμων των social media, που ανήκουν σε πολυεθνικούς κολοσσούς, όπως η αμερικανική Meta (Facebook, Instagram κ.ά.), η κινεζική ByteDance (TikTok) ή το «Χ», ιδιοκτησίας του πλουσιότερου ανθρώπου στη Γη και οσονούπω υπουργού του Τραμπ, Ίλον Μασκ. Αλγόριθμοι που έχουν δημιουργηθεί ακριβώς για να διατηρούν την προσοχή του χρήστη όσο περισσότερο χρόνο είναι εφικτό, «ρουφώντας» διαφόρων ειδών προσωπικά δεδομένα τα οποία κατόπιν αξιοποιούν για προβολή στοχευμένων διαφημίσεων αλλά και για άλλους, πιο βρώμικους σκοπούς, όπως έδειξε προ ετών το σκάνδαλο Cambridge Analytica.
Κάτι τελευταίο για την κυβέρνηση Μητσοτάκη: Πάει πολύ αυτοί που παρακολουθούν χιλιάδες τηλεφωνικούς αριθμούς, οι ίδιοι που «φύτευαν» το Predator με ευχετήρια μηνύματα ή ακόμα και μέσω της εφαρμογής του εμβολίου κατά του κορονοϊού, να εμφανίζονται ως μαχητές για την ασφαλή χρήση του διαδικτύου. Έχει και η κοροϊδία τα όριά της.
