Τα Δεκεμβριανά είναι η μεγαλειώδης εξέγερση του λαού της Αθήνας απέναντι στην αστική τάξη και τους Βρετανούς που επιτέθηκαν για να τσακίσουν το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και το ΚΚΕ. Το Πριν παραθέτει πλούσιο υλικό, στέκεται με απέραντο σεβασμό στους ηρωικούς αγωνιστές της εποχής, αναζητά τις αιτίες των γεγονότων. Με πλούσιο φωτογραφικό υλικό, με τη βοήθεια συντρόφων και του αρχείου του Μανώλη Κασιμάτη.
Προς τον κόκκινο Δεκέμβρη του ΄44
Γιάννης Ελαφρός
Δεκέμβρης ΄44 Λαϊκή εξέγερση
Σε κτίρια στου Μακρυγιάννη κι απέναντι από την πύλη του Αδριανού τα σημάδια από τη Μάχη της Αθήνας υπάρχουν ακόμα. Από κάτω συνωστίζονται τουρίστες, κάποια κτίρια έχουν γίνει Airbnb. Κι όμως τα σημάδια του Κόκκινου Δεκέμβρη δεν έχουν σβήσει ακόμα, όσο κι αν σοβαντιστούν οι τοίχοι και η ζωή μας με ψευδεπίγραφη ανάπτυξη. Είναι βαθιά τα ίχνη αυτά. Όχι μόνο γιατί τότε «αυτά τα κόκκινα σημάδια στον τοίχους μπορεί να είναι κι από αίμα. Όλο το κόκκινο στις μέρες μας είναι αίμα» (Γιάννης Ρίτσος). Αλλά γιατί κάθε φορά που οι εργαζόμενοι, η νεολαία, ο λαός θα σηκώνουν το κεφάλι, θα αναζητούν τις ρίζες του άγριου ελληνικού καπιταλισμού, θα εξεγείρονται, το μεγαλειώδες ανυπόταχτο κι επαναστατικό ρεύμα της δεκαετίας του ΄40 θα «επιστρέφει», όχι για επιφανειακές αντιγραφές σε διαφορετικές συνθήκες, αλλά ως εμπειρία, έμπνευση και κριτική προσέγγιση.
Δεν είναι τυχαίο πως η εξεγερτική έκρηξη του άλλου Δεκέμβρη, αυτού του 2008, αναζήτησε το νήμα με τον Κόκκινο Δεκέμβρη κι ανέδειξε το προκλητικό σύνθημα «Βάρκιζα τέλος!», συνέχεια και υπέρβαση συνάμα. Και τα χρόνια του μεγάλου αντιμνημονιακού κινήματος φούντωσε ξανά το ενδιαφέρον για την αντίσταση, τον Δεκέμβρη και τον εμφύλιο, για τον ηρωικό αγώνα του ΕΑΜ, του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ, με νέες εκδόσεις, με ιστορικούς περιπάτους, με εκδηλώσεις, με ντοκιμαντέρ, με το σύνθημα «Λαέ θυμήσου, το χώμα που πατάς, λευτέρωσε ο Άρης και το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ».
Εξάλλου και η αστική πλευρά προσπαθεί διαρκώς να αφοπλίσει τη «νάρκη» της αντίστασης, να κτυπήσει το ΕΑΜ, με τους «αναθεωρητές της Ιστορίας» και χυδαία ψέματα, εμφανίζοντας τον Δεκέμβρη ως «στάσι των κομμουνιστών» και «πραξικόπημα» για να πάρουν την εξουσία, όταν συνέβη ακριβώς το αντίθετο. Το πραγματικό πρόβλημα ήταν πως το ΕΑΜ και η μεγάλη πλειονότητα του αγωνιζόμενου λαού δεν πήραν την εξουσία στον κατάλληλο χρόνο, που τόσο κρίσιμη παράμετρος είναι ειδικά στον επαναστατικό αγώνα.
Τον Δεκέμβρη του ΄44 υπήρχε επαναστατική κατάσταση, αλλά δεν υπήρχε επαναστατική πολιτική. Απεναντίας, η αντεπανάσταση (αστικές δυνάμεις και κυρίως οι Βρετανοί) κινήθηκε πιο αποφασιστικά και με σχέδιο συντριβής του ΕΑΜικού κινήματος και του ΚΚΕ. Η τεράστια δυναμική που είχαν αναπτύξει στην Ελλάδα και η όξυνση της σύγκρουσης ήδη από τα χρόνια της κατοχής με τους δοσίλογους στο πλευρό των ναζί δεν οδηγούσε σε ανεκτό συμβιβασμό. Το ερώτημα «ποιος-ποιον;» είχε τεθεί. Αυτό το ένιωθαν από ένστικτο οι μάζες, διαπερνούσε τις δυνάμεις του ΕΑΜ και το ΚΚΕ, που ήταν στην πρώτη γραμμή του αγώνα, με τεράστιες θυσίες. Έλειπε όμως η επαναστατική τακτική και στρατηγική, η επεξεργασία αντίστοιχου προγράμματος και η διαμόρφωση των όρων για νικηφόρα σύγκρουση. Το πολιτικό πρόγραμμα των σταδίων, η επιμονή στην «εθνική ενότητα» και στην «ομαλότητα», ο κοινοβουλευτικός-εκλογικός δρόμος προς τη λαοκρατία, ακόμα και την ώρα που ο αντίπαλος πυροβολούσε εν ψυχρώ, δεν επέτρεπε να γενικευθεί ο αγώνας και να στοχεύσει στον κρίκο της εξουσίας. Μέχρι το τέλος του Δεκέμβρη, παρά τον ηρωικό ταξικό αγώνα και τη νέα αντίσταση των εργατογειτονιών της Αθήνας, η ηγεσία του ΚΚΕ και του ΕΑΜ έμεινε στο όριο της ένοπλης διαπραγμάτευσης.
Για μια ακόμα φορά αναδείχθηκε το προγραμματικό κι επαναστατικό έλλειμμα της Αριστεράς. Όπως και σε άλλες καμπές της ταξικής πάλης κατοπινά. Γι’ αυτό η προσπάθεια επαναστατικής προγραμματικής ανασυγκρότησης και μιας νέας κομμουνιστικής οργάνωσης, που θα κρατά γερά το νήμα των ηρωικών αγώνων του λαού μας προχωρώντας μπροστά, είναι εξαιρετικά κρίσιμη για τους νικηφόρους Νοέμβρηδες και Δεκέμβρηδες της νέας εποχής.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 7-8 Δεκεμβρίου
