Αιμιλία Τσαγκαράτου
Τα τελευταία χρόνια η συχνότητα με την οποία έχουμε καλοκαιρινούς καύσωνες διάρκειας σε όλον τον κόσμο θέτει το ερώτημα των συνθηκών εργασίας και τις επιπτώσεις που έχουν οι υψηλές θερμοκρασίες στους εργαζόμενους. Από τις αποθήκες και τις οικοδομές μέχρι τους ντελιβεράδες και τους αγρότες, τα ατυχήματα και οι θάνατοι που οφείλονται στην υπερβολική ζέστη ολοένα και αυξάνονται, καθώς οι κυβερνήσεις και οι εργοδότες δεν έχουν καμία διάθεση να πάρουν μέτρα προστασίας για τους εργαζόμενους ή, πολύ περισσότερο, να μειώσουν τους ρυθμούς εντατικοποίησης της εργασίας άρα και τα κέρδη τους. Καθώς είναι κοινή διαπίστωση ότι οι καύσωνες «έχουν έρθει για να μείνουν» λόγω της κλιματικής αλλαγής, κάθε καλοκαίρι το πρόβλημα θα οξύνεται.
Στις ΗΠΑ, το 2022 – η τελευταία χρονιά για την οποία υπάρχουν στοιχεία – καταγράφηκαν επισήμως 43 θάνατοι λόγω έκθεσης στη ζέστη στο χώρο δουλειάς, από 36 το 2021 και μόλις 11 το 1992 που ξεκίνησε η καταγραφή. Είναι βέβαια προφανές ότι ο πραγματικός αριθμός είναι μεγαλύτερος, καθώς οι εργοδότες δεν αναφέρουν τους θανάτους λόγω ζέστης ή αυτοί καταγράφονται ως αποτέλεσμα «φυσικών αιτιών».
Σημειώνεται πως η μεγαλύτερη αύξηση θανάτων στους χώρους δουλειάς από την παραπάνω αιτία καταγράφεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (ILO), σε ποσοστό 42% από το 2000. Αφορά δε κυρίως εργαζόμενους που δουλεύουν στην οικοδομή, στη γεωργία, στη συντήρηση των δρόμων και στην αποκομιδή των σκουπιδιών. Σύμφωνα με την ίδια οργάνωση, η πιθανότητα «εργατικού ατυχήματος» αυξάνεται κατά 10- 15% με θερμοκρασίες άνω των 38ο C, ενώ ελάχιστες είναι οι ευρωπαϊκές χώρες που έχουν νομοθεσία για την προστασία των εργαζομένων στη διάρκεια καύσωνα. Στις ΗΠΑ, αντιστοίχως, μόλις έξι πολιτείες έχουν κανονισμούς για διαλείμματα, νερό και σκιά, τα στοιχειώδη δηλαδή που απαιτούνται για την προστασία των εργαζομένων, ενώ όπου γίνεται προσπάθεια να θεσμοθετηθούν εκεί που δεν υπάρχουν, η ισχυρή αντίδραση της εργοδοσίας το αποτρέπει.
Σε αυτό το φόντο, τα δύο τελευταία καλοκαίρια έχουν αυξηθεί οι κινητοποιήσεις των εργαζομένων, κυρίως στις ΗΠΑ, που ζητούν μέτρα στη διάρκεια του καύσωνα. Στις τεράστιες αποθήκες της Amazon, όπου οι ρινορραγίες και οι λιποθυμίες είναι συνηθισμένο φαινόμενο κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, ενώ στα καταστήματα των Starbucks και σε άλλους χώρους εστίασης γίνονται απεργιακές κινητοποιήσεις ή διαμαρτυρίες από επιτροπές αγώνα που ζητούν είτε κλείσιμο των καταστημάτων σε συνθήκες καύσωνα είτε ακόμα και αύξηση μισθού («heat pay»). Σε αρκετές περιπτώσεις έχουν αποτελέσματα, φυσικά, όμως, απέχουν πολύ από μια ουσιαστική και μόνιμη λύση.
