Χαρά Παγούνη
Βαριά εκμετάλλευση και καταπίεση
Από το εργοδοτικό έγκλημα στη Βιολάντα με τις πέντε νεκρές εργάτριες, μέχρι την καθημερινότητα της ανισότητας, της ελαστικής εργασίας και της δουλειάς στο σπίτι
Η φετινή 8 Μάρτη έρχεται λίγες μέρες μετά από μία ακόμη γυναικοκτονία στο Ίλιον, μία βδομάδα από τη συμπλήρωση τριών χρόνων από το κρατικό έγκλημα των Τεμπών και μόλις κάποιες εβδομάδες μετά το εργοδοτικό έγκλημα στο εργοστάσιο της Βιολάντα. Τα κρατικο-εργοδοτικά εγκλήματα αυτά, παράγωγα μιας πολιτικής που τα κέρδη μπαίνουν πάνω από τις ανθρώπινες ζωές, μαζί με το γενικότερο πολεμικό τοπίο, συνθέτουν το πλαίσιο ενόψει της φετινής Παγκόσμιας Μέρας της Γυναίκας.
Ξεκινώντας από το έγκλημα στη Βιολάντα, είδαμε εργαζόμενες να χάνουν τη ζωή τους εν ώρα εργασίας. Το παραπάνω δεν αποτελεί «ατύχημα», αλλά αποτέλεσμα της εργοδοτικής αυθαιρεσίας, της έλλειψης ελέγχου και μέτρων προστασίας της εργασίας. Μόλις πριν δύο εβδομάδες αποκαλύφθηκε η έκταση των ευθυνών της εργοδοσίας, με μαρτυρίες να αναφέρονται σε σκόπιμη συγκάλυψη των ζητημάτων ασφαλείας από τους υπευθύνους. Παράλληλα, κι άλλες μονάδες (Vitafree & Βιολάντα στη Λάρισα) οδηγούνται προς αναστολή λειτουργίας λόγω ανεπάρκειας μέτρων ασφαλείας και παραβάσεις στην τήρηση μελετών και κανονισμών πυροπροστασίας. Οι δολοφονικές παραλείψεις και παραβάσεις από την πλευρά της εργοδοσίας είναι αυτές που οδήγησαν στη δολοφονία των πέντε εργατριών της νυχτερινής βάρδιας.
Αναδεικνύεται παράλληλα και ο έμφυλος καταμερισμός της εργασίας. Οι νυχτερινές βάρδιες στο εργοστάσιο αναλαμβάνονταν κυρίως από γυναίκες, όχι από «επιλογή», αλλά επειδή έπρεπε το πρωί να μπορούν να επιστρέψουν στις οικιακές εργασίες και στη φροντίδα των παιδιών σε συνθήκες διάλυσης των δημοσίων υποδομών, που έχουν ως αποτέλεσμα να επιβαρύνονται κυρίως οι γυναίκες της εργατικής τάξης τις ανάγκες του νοικοκυριού και άλλες πλευρές της αναπαραγωγής της ζωής. Το καπιταλιστικό σύστημα εκμεταλλεύεται αυτή τη διπλή επιβάρυνση, μετατρέποντας την ανάγκη σε καταναγκασμό και τη γυναικεία εργασία σε φθηνό, ευέλικτο και αναλώσιμο εργατικό δυναμικό.
Παράλληλα η άρση της απαγόρευσης της νυχτερινής εργασίας για τις γυναίκες που έγινε με τα μνημόνια έχει σίγουρα φέρει σε πιο δεινή θέση τις γυναίκες με παιδιά της εργατικής τάξης. Αναδείχθηκε για άλλη μια φορά η υποκρισία ΕΕ-κυβερνήσεων όταν μιλάνε για την «εξίσωση» των έμφυλων διαφορών, και ταυτόχρονα η ανάγκη για κατοχύρωση δικαιωμάτων για τους γονείς και συνολικά τις εργαζόμενες και εργαζόμενους που φροντίζουν μέλη των οικογενειών τους και που έχουν ανάγκη στήριξης. Στο πλαίσιο αυτό απαιτείται η απαγόρευση της νυχτερινής εργασίας τους μαζί με όλο το πλαίσιο αιτημάτων και διεκδικήσεων σχετικά με την ισότητα σε παιδεία, εργασία, σπίτι.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία το μισθολογικό χάσμα στην Ελλάδα παραμένει στο 13,4% (2024), με τις γυναίκες να αμείβονται κατά μέσο όρο χαμηλότερα από τους άνδρες για ίση εργασία, ενώ η ανεργία των γυναικών εξακολουθεί να είναι συστηματικά υψηλότερη: τον Δεκέμβριο του 2025 ήταν 9,9% για τις γυναίκες, έναντι 5,5% για τους άνδρες και το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών σε ισοδύναμο πλήρους απασχόλησης (FTE) παραμένει από τα χαμηλότερα στην ΕΕ.
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με τον Δείκτη Ισότητας των Φύλων 2025, η Ελλάδα κατατάσσεται στις τελευταίες θέσεις στην Ευρώπη, με χαμηλές επιδόσεις στην εργασία, στο εισόδημα και στον χρόνο. Οι γυναίκες συνεχίζουν να επωμίζονται δυσανάλογα το βάρος της φροντίδας και των οικιακών εργασιών, γεγονός που περιορίζει τη συμμετοχή τους στην εργασία, στον ελεύθερο χρόνο και στη δημόσια ζωή.
Ταυτόχρονα, οι γυναίκες είναι περισσότερο εκτεθειμένες στις ελαστικές σχέσεις εργασίας, στις εργολαβίες, στις συμβάσεις ορισμένου χρόνου και στην ανασφάλιστη εργασία, ιδιαίτερα σε τομείς όπως η καθαριότητα, η φροντίδα και οι υπηρεσίες. Η εγκυμοσύνη και η μητρότητα εξακολουθούν να λειτουργούν ως παράγοντας αποκλεισμού: γυναίκες απειλούνται με απόλυση, δεν προσλαμβάνονται ή οδηγούνται εκτός εργασίας μέσω μη ανανέωσης συμβάσεων.
Οι σεξιστικές παρενοχλήσεις, η ψυχολογική πίεση και το mobbing στους χώρους δουλειάς αποτελούν καθημερινή εμπειρία για χιλιάδες γυναίκες, χωρίς να αποτυπώνονται επαρκώς σε επίσημα στατιστικά. Η έμφυλη βία στην εργασία παραμένει σε μεγάλο βαθμό αόρατη θεσμικά, παρότι είναι κοινωνικά διάχυτη.
Φυσικά οι γυναίκες μετανάστριες και προσφύγισσες, είναι από από τα πιο εκμεταλλευόμενα τμήματα της εργατικής τάξης, αυτά που συχνότερα βιώνουν την επισφάλεια, την εργασιακή περιπλάνηση, τη μαύρη και ανασφάλιστη εργασία. Πολύ περισσότερο αυτό ισχύει για τα τρανς άτομα όχι μόνο βιώνουν βία και διακρίσεις, αλλά κατά βάση αποκλείονται από την εργασία
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 7-8 Μαρτίου 2026
8 Mάρτη: Αγώνας για ένα κόσμο ειρήνης, ισότητας και ελευθερίας
