Χρίστος Κρανάκης
Μαζικές απεργίες, συγκρούσεις, καταλήψεις δημόσιων κτιρίων, συνένωση αγώνων και μία διαδήλωση που θα μείνει χαραγμένη στη μνήμη του λαού μας. Έτσι τιμάμε τους 57 νεκρούς μας και έτσι αγωνιζόμαστε για τη δικαίωση τους! Η προσπάθεια του συστήματος να «ξεμπερδέψει» με το θέμα δικαστικά και κοινοβουλευτικά, δεν μπορεί εύκολα να καρποφορήσει. Το λαϊκό κίνημα έζησε στιγμές ανάτασης στον απόηχο του καπιταλιστικού-κρατικού εγκλήματος, ενώ τα Τέμπη συνεχίζουν ακόμα να αποτελούν σημείο αναφοράς του αγώνα και της αντίστασης στον δρόμο.
Το μούδιασμα που κατέκλυσε τους πάντες το βράδυ της 28ης Φλεβάρη του 2023, μπορεί να μην έφυγε ποτέ, αλλά δεν έμεινε μόνο του. Πλάι του βρέθηκε η οργή και η αγανάκτηση, οι οποίες -εν τέλει- έβγαλαν εκατομμύρια ανθρώπους στους δρόμους. Πολλοί από εκείνους, βρέθηκαν για πρώτη φορά σε πορείες, με τη πολύ ισχυρή συμμετοχή μαθητών να σημειώνεται ακόμα και από τα αστικά ΜΜΕ.
Οι διαμαρτυρίες για τα Τέμπη έχουν τη μορφή καρδιογραφήματος. Σημαντικές καμπές (τις οποίες δεν πρέπει να παραγράφουμε), όμως και σημαντικές οξύνσεις (τις οποίες δεν πρέπει να υποτιμάμε). Η τελική δικαίωση μπορεί να μην έχει έρθει ακόμη, ενώ το κίνημα δεν έχει ενοποιηθεί σε μία σειρά άμεσων αιτημάτων πάλης (να φύγει η Hellenic Train, επανακρατικοποίηση του σιδηρόδρομου κ.α.). Η προβληματική στάση δυνάμεων (και της Αριστεράς) που συμμετέχουν στις διαδηλώσεις, εμποδίζουν την ανάπτυξη μίας πολιτικής γραμμής που θα πιέσει καθοριστικά και στο «τώρα» την κυβέρνηση. Παρόλα αυτά, όμως, οι λαϊκές και αυθόρμητες αντιδράσεις για τα Τέμπη, όπως αυτές αποτυπώθηκαν αυτά τα τρία χρόνια, δείχνουν τις πραγματικές δυνατότητες της κοινωνίας, ο αγώνας αυτός να μην μείνει στη μέση του δρόμου. Οι κινηματικές αντιστάσεις που έχουν προηγηθεί αντανακλούν τί μπορεί να φέρει το μέλλον, πάνω σε ένα ζήτημα το οποίο ο λαός μόνο «λήξαν» δεν θεωρεί.
Μάρτης 2023: η «κανονικότητα» της ΝΔ αρχίζει να θρυμματίζεται. Η πρώτη διαδήλωση στα γραφεία της Hellenic Train, το απόγευμα της 1ης Μάρτη θα προσελκύσει χιλιάδες κόσμου. Η αστυνομία επιτέθηκε για να «δαμάσει» τις αντιδράσεις από την πρώτη στιγμή. Μάταια… Στις 2 Μάρτη οι εργαζόμενοι/ες του σιδηρόδρομου προκηρύσσουν επαναλαμβανόμενες απεργίες. Τις ίδιες μέρες, καλούνται νέες κινητοποιήσεις στο Σύνταγμα που συνοδεύονται από συγκρούσεις με την αστυνομία, ενώ έγινε η πρώτη καθιστική διαμαρτυρία μπροστά από τη Βουλή. Στη Θεσσαλονίκη, πορείες χιλιάδων συνοδεύονται από επεισόδια, ενώ στη Λάρισα στις 3 Μάρτη, μερίδα διαδηλωτών επιτέθηκε στην είσοδο του ΟΣΕ και έγραψε με σπρέι «άλλη μια κρατική δολοφονία!». Θα είναι άραγε μία μικρής έκτασης οργή; Θα γυρίσει ο κόσμος σπίτι του μετά τις δηλώσεις Μητσοτάκη «θα μάθουμε όλη την αλήθεια»; Όχι!
Η 8η Μάρτη αποτελεί μέρα-ορόσημο! Οι μαζικοί φορείς του εργατικού κινήματος οργανώνουν δράσεις και μπαίνουν εμφατικά στο προσκήνιο. Το Πριν κάνει λόγο για τη «μεγαλύτερη απεργιακή συγκέντρωση της δεκαετίας», η οποία μάλιστα οργανώθηκε χωρίς τη ΓΣΕΕ, με αποφάσεις σωματείων, ομοσπονδιών, Εργατικών Κέντρων και της ΑΔΕΔΥ. Στη συγκέντρωση των Χαυτείων, προπορεύεται το πανό των πρωτοβάθμιων σωματείων με οργανωμένη περιφρούρηση: «Όλοι στον δρόμο για την ανατροπή». Φοιτητικοί σύλλογοι του ΕΚΠΑ καταλαμβάνουν την πρυτανεία στα Προπύλαια. Εργατικά σωματεία ανταποκρίνονται στο κάλεσμα των φοιτητών και συμμετέχουν σε συνέλευση αγώνα. Η κυβέρνηση διατάζει τα ΜΑΤ να επιτεθούν με χημικά και γκλοπ, επιχείρηση που αποκρούστηκε από τους εκατοντάδες που βρίσκονταν μέσα. Οι επιθέσεις της αστυνομίας συνεχίζονται στο Σύνταγμα. Η Αθήνα θυμίζει πεδίο μάχης! Το απόγευμα διεξάγεται μεγάλη φεμινιστική πορεία. Στη Θεσσαλονίκη, η πορεία ανασυντάχθηκε μετά από επίθεση των ΜΑΤ έξω από τον Σιδηροδρομικό Σταθμό και κινήθηκε προς το ΥΜΑΘ. Απεργιακές διαδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν σε πάνω από 70 πόλεις της χώρας ταυτόχρονα και χαρακτηρίστηκαν από μεγάλη μαζικότητα!
Την επόμενη μέρα σε ανακοίνωση του, το ΝΑΡ τονίζει «Η τραγωδία στα Τέμπη είναι ένα σοκ που οδηγεί να τα δούμε όλα διαφορετικά: Οι έννοιες κέρδος, ιδιωτική πρωτοβουλία, αγορά, κυβερνήσεις και κρατικός έλεγχος χάνουν την αίγλη τους και γίνονται κακόφημες, συνώνυμες της εκμετάλλευσης, της κοροϊδίας και του θανάτου».
Σημαντική συνεισφορά στη διαρκή επανεμφάνιση του κινήματος των Τεμπών εκείνες τις ημέρες, είχαν οι σπουδαστές και εργαζόμενοι στην Τέχνη, που επέλεξαν να μετατρέψουν τις δράσεις και τα αιτήματα του από κλαδικά σε πανκοινωνικά, ιεραρχώντας ψηλά το έγκλημα.
Τις επόμενες μέρες, συνεχίστηκαν τα συλλαλητήρια στο Σύνταγμα, ενώ ξεκίνησαν πρωτοβουλίες στις γειτονιές, όπου διοργανώθηκαν τοπικές πορείες και μοιράσματα. Οι αντικαπιταλιστικές κινήσεις ανά την Ελλάδα συμμετείχαν δυναμικά. Ενδεικτικά, μόνο στην Αθήνα, δράσεις έγιναν σε Καλλιθέα, Βύρωνα, Σεπόλια, Ίλιον, Περιστέρι, Κυψέλη-Γκύζη, Νέα Σμύρνη, Ζωγράφου, Νέα Ιωνία. Η ΓΣΕΕ τελικά κάλεσε απεργία στις 16 Μαρτίου. Και εκείνη την μέρα τα μπλοκ των Χαυτείων ήταν ιδιαίτερα μαζικά.
Δυστυχώς, τότε, η λαϊκή απαίτηση δεν εισακούστηκε από πολλά αντιπολιτευτικά πολιτικά ρεύματα. Η οργή έδωσε -με καίρια την ευθύνη συγκεκριμένων κομμάτων- τη θέση της στην εκλογική αναμονή και στην «τιμωρία» στην κάλπη. Οι αγώνες δεν κλιμακώθηκαν, τα πολιτικά αιτήματα δεν τέθηκαν στην προμετωπίδα. Οι εκλογές που είχαν προγραμματιστεί για τον Ιούνιο του 2023, «έσπρωξαν» πολλές δυνάμεις (ακόμα και του κινήματος) σε προεκλογική τροχιά με την ελπίδα πως η κυβέρνηση θα καταδικαστεί μαζικά σε αυτές. Η λογική αυτή αποδείχτηκε λανθασμένη, σε μία περίοδο που το κίνημα είχα πολλά ακόμα καύσιμα.
Φλεβάρης 2024: Βρισκόμαστε στη «φωτιά» του φοιτητικού κινήματος ενάντια στα ιδιωτικά ΑΕΙ. Οι φοιτητές δίνουν τον δικό τους αγώνα, όμως δεν ξεχνούν τους 57 νεκρούς. Τα συνθήματα για τα Τέμπη ηχούν στις κινητοποιήσεις, ενώ πυκνώνουν όσο πλησιάζει η επέτειος. Η μάχη για να παραμείνουν τα ονόματα των νεκρών στο μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη είναι συνεχής, με τους φοιτητές να αποδίδουν φόρο τιμής κάθε φορά που περνούν από το σημείο. Στα πλαίσια, αναγράφεται το αίτημα για δικαίωση, όσο και αυτό της κρατικοποίησης του ΟΣΕ υπό εργατικό έλεγχο. Η 28η Φλεβάρη θα πάρει χαρακτήρα μαζικής απεργίας, παρότι η ΓΣΕΕ θα την καταψηφίσει (!), με την αισχρή δικαιολογία πως είναι ημέρα πένθους. Η στάση, πάντως, συγκεκριμένων δυνάμεων στο φοιτητικό και στο εργατικό κίνημα να κρατήσουν σε «απόσταση» τους δύο αγώνες μέχρι την 28η Φλεβάρη, με την απόρριψη τους να συμμετάσχουν σε κοινές απογευματινές πορείες -όπως είχε προταθεί- «προσγείωσε» τη δυναμική του κόσμου, η οποία -όπως φάνηκε την αμέσως επόμενη χρονιά- μπορούσε να πάρει πολύ πιο αναβαθμισμένο χαρακτήρα.
Από το ξέσπασμα οργής του ’23, στη μεγαλύτερη πολιτική απεργία του ’25!
Γενάρης-Φλεβάρης 2025: Η κοινωνία δεν αντέχει άλλο τον εμπαιγμό και τη μη απόδοση δικαιοσύνης. Το τρομακτικό ηχητικό συγκλονίζει τον κόσμο. Ταυτόχρονα, η επίθεση κυβερνητικών προς τους συγγενείς, γεννά οργή. Στην επιφάνεια αναδύονται όλα τα κοινωνικά προβλήματα της Ελλάδας 2.0, ο λαός της οποίας μαστίζεται από την ακρίβεια και τους χαμηλούς μισθούς. Τόσο η 26η Γενάρη, όσο και η 28η Φλεβάρη του 2025 θα μείνουν στην ιστορία της ταξικής πάλης. Ειδικά η δεύτερη αποτέλεσε τη μαζικότερη πολιτική απεργία τουλάχιστον μετά τη μεταπολίτευση στην Ελλάδα. Στην Αθήνα ο κόσμος έφτανε μέχρι την Κηφισίας, στη Θεσσαλονίκη η μαζικότητα ξεπέρασε κάθε προηγούμενο, ενώ σε επαρχιακές πόλεις κατέφτασε κόσμος από όλο τον τοπικό νομό, με το πλήθος των συγκεντρωμένων να φτάνει έως και το 20% των κατοίκων!
Φυσικά η επέτειος πήρε ευρύτερα κοινωνικά χαρακτηριστικά, όμως, παραμένει μία μάχη που σήκωσαν οι εργαζόμενοι απέναντι στην κυβέρνηση και την πολιτική των ιδιωτικοποιήσεων και η οποία δεν ήρθε από μόνη της. Δυνάμεις του κινήματος συνέβαλαν στον κοινωνικό αναβρασμό και στην προετοιμασία της μεγαλειώδους διαδήλωσης. Ήδη από τις προηγούμενες μέρες υπήρχε έντονη κινητοποίηση από τον συντονισμό πρωτοβάθμιων σωματείων (βλ. μοτοπορεία προπαγάνδισης σε ΟΣΕ – Hellenic Train – Βουλή), τοπικές αντικαπιταλιστικές κινήσεις (βλ. εκδηλώσεις, εξορμήσεις, μοιράσματα) αλλά και φοιτητικές δυνάμεις. Οι επόμενες μέρες, συνοδεύτηκαν από επίσης πολύ μαζικές συγκεντρώσεις στην πλατεία Συντάγματος και όχι μόνο, οι οποίες δεν «έσπαγαν», παρά τις σκληρές επιθέσεις της αστυνομίας. Δυνάμεις της αντικαπιταλιστικής και ευρύτερα ανατρεπτικής Αριστεράς, στάθηκαν στο ύψος των περιστάσεων σε κάθε διαδήλωση που καλέστηκε και συμμετείχαν σε πρωτοβουλίες μαζικών φορέων, όπως το μπλοκάρισμα τρένου στο Σταθμό Λαρίσης από Φοιτητικούς Συλλόγους.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 21-22 Φεβρουαρίου 2026
