Τάκης Πολίτης
Η Βενεζουέλα επί 27 χρόνια υψώνει το ανάστημά της απέναντι στον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό
Η αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση κατά της Βενεζουέλας, το Σάββατο 3 Γενάρη, με τη γκανγκστερική απαγωγή του νόμιμου Προέδρου της Νικολάς Μαδούρο, δεν επέφερε αλλαγή καθεστώτος, δεν προκάλεσε πτώση της κυβέρνησης, πολύ δε περισσότερο δεν δημιούργησε κοινωνικό κύμα διαμαρτυρίας κατά του τσαβισμού, όπως ευελπιστούσαν οι Αμερικανοί. Το αντίθετο μάλιστα, συσπείρωσε τον λαϊκό παράγοντα γύρω από την κυβέρνησή του, κατέβασε στον δρόμο μαζί τσαβιστές και αντιπολιτευόμενους σε κοινές διαδηλώσεις καταδίκης των ΗΠΑ, υπεράσπισης της ανεξαρτησίας και εθνικής κυριαρχίας της χώρας και απαίτηση απελευθέρωσης του απαχθέντα Προέδρου τους.
Κατά την -μέχρι πρόσφατα- τριετή διαμονή μου στη Βενεζουέλα, διαπίστωσα ότι η μιντιακή επίθεση, δυσφήμιση και συκοφάντηση της χώρας του Τσάβες είναι διαρκής και αναπαράγεται άκριτα από το σύνολο σχεδόν των δυτικών ΜΜΕ, πολλών αριστερών δυστυχώς συμπεριλαμβανομένων.
Η χώρα κατηγορείται για έλλειψη δημοκρατίας και ειδικότερα ο Μαδούρο συχνά χαρακτηρίστηκε ως δικτάτορας, αλλά πρόκειται για μαύρη προπαγάνδα των δυτικών ΜΜΕ. Τίθεται το εύλογο ερώτημα: Ποιός δικτάτορας θα έδινε όπλα στους πολίτες της χώρας του; Περίπου 8.000.000 Βενεζολάνοι πολίτες είναι μέλη της μπολιβαριανής πολιτοφυλακής, από τους οποίους 4.500.000 περίπου φέρουν οπλισμό. Στη χώρα, κατά την περίοδο του τσαβισμού, έχουν γίνει περισσότερες από 35 εθνικές εκλογικές διαδικασίες παντός τύπου. Προεδρικές, βουλευτικές, αυτοδιοικητικές, δημοψηφίσματα. Καθώς και εκλογικές διαδικασίες άγνωστες στην Ευρώπη, όπως εκλογικές διαδικασίες για επιλογή υλοποίησης δημόσιων έργων, αλλά και των δικαστικών της κατώτερης δικαστικής βαθμίδας.
Σε ό,τι αφορά τη διαφθορά, σε όλες τις χώρες υπάρχουν φαινόμενα διαφθοράς, η Βενεζουέλα δεν εξαιρείται. Στα τρία χρόνια της παραμονής μου εκεί, δύο φορές οι πρόεδροι της PDVSA (της εθνικοποιημένης από τον Τσάβες πετρελαϊκής εταιρείας) καθαιρέθηκαν και οδηγήθηκαν σε δίκη για διαφθορά, υπεξαίρεση και παροχή κρατικών μυστικών πληροφοριών στις ΗΠΑ. Το να υπάρχουν υψηλόβαθμα κρατικά στελέχη που να εμπλέκονται σε υποθέσεις διαφθοράς, αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί να ενοχοποιείται αυτόματα η κυβέρνηση, όταν δε μάλιστα οι υποθέσεις αυτές έρχονται στο φως της δημοσιότητας, οι εμπλεκόμενοι οδηγούνται στη δικαιοσύνη, δικάζονται και καταδικάζονται, όπως έγινε στην περίπτωση των προέδρων της PDVSA.
Η γκανγκστερική επίθεση των ΗΠΑ και η απαγωγή Μαδούρο συσπείρωσε τον λαό στην καταδίκη των Αμερικανών
Σε ό,τι αφορά την καθημερινότητα του κόσμου, είναι αλήθεια ότι ένα σημαντικό κομμάτι του πληθυσμού περνάει αρκετά δύσκολα. Αλλά τα πολύ δύσκολα χρόνια έχουν μείνει πίσω, η χώρα από το 2022 και μετά έχει μπει σε ρυθμό ανάπτυξης. Οι αμερικανικές κυρώσεις εναντίον της χώρας, ειδικά τα τελευταία 10 περίπου χρόνια, της δημιουργούν σοβαρά προβλήματα. Από το 2005 η χώρα δέχεται κυρώσεις από τις ΗΠΑ, περιορισμένες σε πρώτη φάση, επεκτείνονται το 2014. Από το 2017 η χώρα αποκλείεται από τις χρηματοπιστωτικές αγορές που ελέγχουν οι ΗΠΑ και από το 2019 παγώνουν όλα τα περιουσιακά της στοιχεία στο εξωτερικό. Ακριβώς εξ αιτίας των κυρώσεων η εξόρυξη αργού πετρελαίου σήμερα είναι τέσσερις φορές λιγότερη από ότι ήταν πριν από 10 χρόνια. Και μόνο αυτό έχει τεράστιες επιδράσεις στα έσοδα της χώρας και κατά συνέπεια δεν αφήνουν οικονομικά περιθώρια στην κυβέρνηση να ασκήσει μια ανάλογη με την εποχή Τσάβες φιλολαϊκή πολιτική. Όμως, παρά τα όποια λάθη, παραλείψεις, ανεπάρκειες της κυβέρνησης, δεν μπορεί κάποιος να της χρεώνει όλες τις δυσκολίες της καθημερινότητας του κόσμου, να μην παίρνει υπόψη του τις αμερικανικές κυρώσεις και να μην αντιλαμβάνεται ότι αυτές αποτελούν την γενεσιουργό αιτία του μεγαλύτερου μέρους των προβλημάτων.
Η κυβέρνηση κάνει αρκετά, ό,τι είναι δυνατόν σε αυτές τις συνθήκες που δημιουργούν οι αμερικανικές κυρώσεις, αλλά ο δυτικός τύπος τα αποσιωπά. Έχουν συνολικά κατασκευαστεί 4.000.000 διαμερίσματα και δοθεί σε πολίτες με διάφορους τρόπους: δωρεάν, με πολύ χαμηλό ενοίκιο, με εξαιρετικά χαμηλό κόστος αγοράς, με πολύ μικρές μηνιαίες δόσεις. Εκατοντάδες χιλιάδες δημόσιοι υπάλληλοι σιτίζονται δωρεάν στην εργασία τους. Φως, νερό και γκάζι παρέχονται σε πολύ χαμηλές τιμές ή δωρεάν. Κάθε μήνα η κυβέρνηση παρέχει το CLAP, μια μεγάλη τσάντα με τρόφιμα βασικής διατροφής. Η κυβέρνηση επιχορηγεί κατά 95% 120 λίτρα βενζίνης κάθε μήνα για κάθε ΙΧ αυτοκίνητο. Παρά τις εμφανείς ελλείψεις σε υλικά, η νοσηλεία στα νοσοκομεία είναι δωρεάν για όλους, Βενεζολάνους και αλλοδαπούς.
Η Βενεζουέλα είναι η πρώτη παγκοσμίως χώρα σε κοιτάσματα πετρελαίου, είναι η πρώτη λατινοαμερικανική χώρα σε αποθέματα χρυσού, έχει επίσης πολύ σημαντικά κοιτάσματα σπάνιων γαιών απαραίτητων για την τεχνολογία. Το υπέδαφός της την καθιστά στόχο των ΗΠΑ, τόσο για να αξιοποιήσουν οι ίδιες προς όφελός τους το πετρέλαιο, όσο και για να ανακόψουν την -πολύ σημαντική για την ανάπτυξή της- ενεργειακή τροφοδοσία της Κίνας, αλλά και αυτήν -απαραίτητη για την επιβίωσή της- της Κούβας. Αλλά υπάρχουν και πολιτικοί λόγοι: η χώρα είναι το «κακό» παράδειγμα στη Νότια Αμερική. Είναι η μόνη χώρα που επί 27 συνεχή χρόνια αντιστέκεται, σηκώνει το ανάστημά της απέναντι στον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό και ηγεμονισμό. Και αυτή η στάση αξιοπρέπειας και εθνικής κυριαρχίας της Βενεζουέλας την καθιστά συνεχή στόχο για την Ουάσιγκτον.
Η πολιτική κουλτούρα του τσαβισμού χαρακτηρίζεται -μεταξύ άλλων- από δύο στοιχεία: προτάσσει την ειρήνη και υπηρετεί την συνταγματική νομιμότητα. Η ειρήνη αποτελεί την αρχή και την κατακλείδα σχεδόν κάθε πολιτικής ομιλίας τσαβιστή, πολύ δε περισσότερο, η ειρήνη είναι συνδεδεμένη με την κουλτούρα ολόκληρου του βενεζολάνικου λαού. Την ειρήνη επιδιώκει η Βενεζουέλα, ακόμα και με τις ΗΠΑ, όχι για λόγους αντικειμενικής αδυναμίας στρατιωτικής αντιπαράθεσης -που όντως υπάρχει-, αλλά πρωτίστως για λόγους αρχής, για λόγους πολιτικής κουλτούρας. Η πολιτική αυτή κουλτούρα προφανώς δεν συνάδει με στρατιωτικούς υπερεξοπλισμούς, η χώρα δεν διαθέτει τη στρατιωτική τεχνολογία που διαθέτουν οι ΗΠΑ. Ο βενεζολάνικος λαός διαθέτει όμως πλεόνασμα ψυχής και πατριωτισμού, που επί του εδάφους ιστορικά αποδεικνύονται ανώτερα «όπλα» έναντι της όποιας τεχνολογικής στρατιωτικής υπεροχής.
Η συνταγματική νομιμότητα αποτελεί σταθερή βάση πολιτικών αποφάσεων όλων των κυβερνήσεων από την έναρξη της εποχής Τσάβες. Το σύνταγμα της Βενεζουέλας προβλέπει συγκεκριμένες διαδικασίες στην περίπτωση που ο Πρόεδρος δεν μπορεί να ασκήσει -είτε προσωρινά, είτε μόνιμα- τα καθήκοντά του. Στην παρούσα φάση η αδυναμία άσκησης των καθηκόντων του Μαδούρο θεωρείται -και σωστά- ως προσωρινή και η αντιπρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκες ανέλαβε καθήκοντα προέδρου. Το σύνταγμα προβλέπει ότι θα εξασκεί αυτά τα καθήκοντα για 90 μέρες, οι οποίες μπορεί να επεκταθούν κατά 90 ακόμα μέρες, αλλά στη συνέχεια η εθνοσυνέλευση καλείται να αποφασίσει αν η αδυναμία του προέδρου είναι προσωρινή ή μόνιμη. Αν η αδυναμία του προέδρου χαρακτηριστεί ως μόνιμη και ο Πρόεδρος διανύει τα τέσσερα πρώτα χρόνια της εξαετούς θητείας του (ο Μαδούρο διανύει τον δεύτερο), τότε προβλέπεται διεξαγωγή εκλογών. Οι περιπτώσεις που αναφέρονται στο σύνταγμα ως λόγοι μόνιμης αδυναμίας είναι: θάνατος, μόνιμη φυσική ή πνευματική ανεπάρκεια, παραίτηση, έκπτωση από τη θέση μετά από δικαστική απόφαση, εγκατάλειψη της θέσης, ανάκληση με δημοψήφισμα. Απαγωγή προέδρου ως λόγο μη δυνατότητας εξάσκησης καθηκόντων του, προφανώς ο νομοθέτης δεν μπορούσε να προβλέψει. Οι συνταγματικές προβλέψεις μπορεί να χρησιμοποιηθούν ως εργαλείο πίεσης για να επιβληθούν παράνομες πρόωρες εκλογές. Αν οι Αμερικανοί καταφέρουν να τις επιβάλουν, θα έχουν φροντίσει -με κάθε θεμιτό και αθέμιτο μέσο- να τις κερδίσει ο όποιος εκλεκτός τους.
Μπροστά στην αδιανόητη, απροσχημάτιστη, γκανγκστερική πολιτική των ΗΠΑ απέναντι στη Βενεζουέλα, κάθε δημοκράτης πολίτης σε ολόκληρο τον κόσμο δεν έχει παρά μόνο ένα καθήκον: να στηρίζει απροϋπόθετα τον λαό και την κυβέρνηση της χώρας του Τσάβες και του Μπολίβαρ απέναντι στον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό, τον μιλιταρισμό και τη νεοαποικιοκρατία.
Ο Τάκης Πολίτης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και τα τελευταία χρόνια, ευρισκόμενος σε επιστημονική άδεια, ζει και εργάζεται στη Λατινική Αμερική. Έζησε τρία χρόνια στη Βενεζουέλα και φέτος ζει στην Κούβα.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στις 17-18 Ιανουαρίου 2026
