Ευγενία Σαββάκη
Ο Δεκέμβρης του 2008 ήταν, και εξακολουθεί να είναι, το ορόσημο μιας ολόκληρης γενιάς. Το ανεξίτηλο, βαθιά χαραγμένο, σημάδι στο μυαλό και την καρδιά όσων ζήσαμε τα γεγονότα εκείνων των ημερών, την ένταση και την έκταση αυτών, μέσα σε ένα συμπυκνωμένο ιστορικά και κοινωνικά χρονικό διάστημα. Ήταν το πρωτόγνωρο αίσθημα του να αντιλαμβάνεσαι ότι βιώνεις την ιστορία… Όχι μέσα από τα ιστορικά ντοκουμέντα, τις αφηγήσεις και τη συλλογική μνήμη, αλλά ακριβώς τη στιγμή που εκείνη γράφεται.
‘Ήρθε και τάραξε την κοινωνία! Επανάφερε τον νεολαιίστικο παράγοντα στο προσκήνιο, αξιοποιώντας τις πρόσφατες παρακαταθήκες του φοιτητικού κινήματος του 2006-’07. Να γιατί οι αγώνες δε «χάνονται» ποτέ, αλλά αποτελούν κρίκο στην αλυσίδα του ιστορικού συνεχές!
Νεολαία και εργαζόμενοι πλαισίωσαν όργανα εργατικής πολιτικής και πάλης
Ξέσπασε με θρυαλλίδα τη δολοφονία του 15χρονου μαθητή Αλέξη Γρηγορόπουλου. Πυροδοτήθηκε όμως από το διογκούμενο χάσμα ανάμεσα στις ανάγκες και τα δικαιώματα της κοινωνίας και τις βαθιά αντιλαϊκές πολιτικές που είχαν ήδη αρχίσει να εφαρμόζονται, στο φόντο της παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης, που μόλις είχε ξεσπάσει. Τελικά, πήρε τη μορφή και το περιεχόμενο μιας νεανικής έκρηξης με βαθύτερα αντισυστημικά χαρακτηριστικά, λαϊκή στήριξη και διεθνή απήχηση (χαρακτηριστική η αφιέρωση του Subcomandante Marcos). Τη μορφή ενός κινήματος που απλώθηκε ταχύτατα, με ανθεκτικότητα και εκρηκτικότητα σε όλη τη χώρα, σε τουλάχιστον 30 πόλεις, σχολεία και φοιτητικά αμφιθέατρα, θέατρα, ΜΜΕ, Νομαρχίες και Δημαρχεία. Σε πολλές πόλεις οι κάτοικοι έρχονται για πρώτη φορά αντιμέτωποι με την άγρια κατασταλτική βία και τις συλλήψεις, την ίδια στιγμή που οι εικόνες του πυρπολημένου χριστουγεννιάτικου δέντρου στο Σύνταγμα, μαζί με τις φωτιές σε τράπεζες, αυτοκίνητα και κτήρια έκαναν το γύρο του κόσμου!
Ο Δεκέμβρης του ΄08, μέσα σε ένα εξαιρετικά σύντομο διάστημα, κατάφερε να δημιουργήσει νέες παραστάσεις συλλογικότητας, σύγκρουσης και μορφών αγώνα. Εκτός από τις αλλεπάλληλες συγκεντρώσεις και πορείες, ακόμα και την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, τόσο στο κέντρο των πόλεων όσο και περιφερειακά σε γειτονιές, τις κυλιόμενες καταλήψεις σε σχολές και σε σχολεία (περισσότερα από 800 κατειλημμένα σχολεία και 200 σχολές) πραγματοποιήθηκαν ακόμα: συμβολικές καταλήψεις στο κτήριο της ΓΣΕΕ, σε ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς (όπως στο στούντιο της ΝΕΤ την ώρα του κεντρικού δελτίου ειδήσεων με ανάρτηση με σύνθημα «Σταματήστε να κοιτάτε. Όλοι στους δρόμους»), σε σταθμούς του ηλεκτρικού στην Αθήνα και διακοπές δρομολογίων, κατάληψη και μετατροπή σε κέντρο αγώνα του κτηρίου του δικηγορικού συλλόγου Θες/νίκης, παρεμβάσεις στο Μέγαρο Μουσικής και διακοπές θεατρικών παραστάσεων από φοιτητές δραματικών σχολών, καταλήψεις κοινωνικών χώρων (όπως το info καφέ στου Ζωγράφου και ο Γαλαξίας στη Νέα Σμύρνη).
Κατειλημμένα σχολεία και πανεπιστήμια, συγκρούσεις διαρκείας, κέντρα αγώνα και ένα δέντρο-σύμβολο της καταναλωτικής κοινωνίας να… φωτίζει! Ο Δεκέμβρης του 2008 έβγαλε τη νεολαία στο προσκήνιο στη βάση της δυσοίωνης ταξικής προοπτικής της.
Στο πλαίσιο αυτό, υπήρξε άμεσα απτό πολιτικό αποτέλεσμα! Υβριδικές μορφές εργατικής δημοκρατικής αυτοοργάνωσης πήραν σάρκα και οστά, παρότι ήταν σχετικά εύθραυστες και πρόσκαιρες. Οι συνελεύσεις μαθητών, που αποφάσιζαν πορείες, αποκλεισμούς, ακόμα και δυναμικές κινητοποιήσεις στα τοπικά αστυνομικά τμήματα, ο Συντονισμός των Πρωτοβάθμιων Σωματείων και οι πολύ μαζικές ανεξάρτητες ταξικές συγκεντρώσεις στο Μουσείο, που περιθωριοποίησαν πλήρως τη ΓΣΕΕ, οι καταλήψεις σε Νομική, Πολυτεχνείο, ΑΣΣΟΕ και η προσπάθεια για τη δημιουργία ανεξάρτητου κέντρου αγώνα στη Νομική, με την ταυτόχρονη διεξαγωγή συνελεύσεων από μαθητές, φοιτητές και εργαζόμενους ανέδειξαν ότι ευρύτερα τμήματα εργαζομένων και νεολαίας αναζήτησαν νέες ανεξάρτητες δομές άσκησης πολιτικής από τα κάτω, προκειμένου να οργανώσουν τις αντιστάσεις τους.
Αδιαμφισβήτητα, πρωταγωνιστής ήταν η νεολαία: μαθητική, σπουδάζουσα και της εργασιακής περιπλάνησης. Στον Δεκέμβρη έγινε η εκρηκτική συνάντηση και ενοποίηση όλων των διαφορετικών νεολαιίστικων στρωμάτων, στη βάση της υπό διαμόρφωσης κοινής ταυτότητάς τους: της πρώτης γενιάς που θα ζήσει χειρότερα από την προηγούμενη, με την ανεργία να μαστίζει, την αγορά εργασίας να περιμένει με τους χειρότερους όρους και κάθε προσδοκία κοινωνικής κατοχύρωσης που απορρέει από τις σπουδές να καταρρέει. Γι’ αυτό και ιδιαίτερο βάρος έπεσε στο φοιτητικό κίνημα, ως το πιο οργανωμένο τμήμα του νεολαιίστικου., με την τότε ΕΑΑΚ να πρωτοστατεί στη υπερψήφιση αγωνιστικών πλαισίων και τη λήψη αποφάσεων κατάληψης στις συνελεύσεις σχολών. Την ίδια στιγμή, η συμμετοχή των μαθητών σημάδευε την εξέγερση, με την αποφασιστικότητα, τη μαχητικότητα, τη οργή και τα μαζικά συλλαλητήρια, τα οποία δεν κάμφθηκαν παρά τις εκατοντάδες συλλήψεις και προφυλακίσεις που καθημερινά έκανε η αστυνομία. Ποιοτικά νέο στοιχείο ήταν η παρουσία τμημάτων της ανεργίας και επισφάλειας, όπως και νέων μεταναστών, που για πρώτη φορά συμμετείχαν με μαζικό τρόπο σε κινητοποιήσεις. Η εξεγερτική έκρηξη του Δεκέμβρη είχε ως κέντρο τη νεολαία, αλλά κέρδισε συμμετοχή από εργατικά και λαϊκά στρώματα και κατέκτησε ευρύτερη στήριξη αποτρέποντας έτσι τον κοινωνικό αυτοματισμό και την απομόνωση, ξεπερνώντας την συκοφάντηση που δέχτηκε τόσο από την αστική τάξη και τα ΜΜΕ, όσο και από τμήματα της Αριστεράς.
Τα αιτήματα που αναδείχθηκαν ενείχαν στοιχεία πολιτικής αμφισβήτησης, σύγκρουσης και ανατροπής με τους νόμους του κεφαλαίου και την αστική πολιτική, ωστόσο με ακαταστάλαχτους πολιτικούς στόχους. Η αντιπαράθεση με αστυνομία και τους κατασταλτικούς μηχανισμούς είχε έντονο πολιτικό στίγμα και χαρακτήρα λαϊκής αντιβίας απέναντι στο κράτος. Ταυτόχρονα, αναδείχθηκε το ζήτημα της απονομής δικαιοσύνης, με το αίτημα της τιμωρίας του δολοφόνου του Γρηγορόπουλου και των συνεργών του. Εδώ, ίσως, μπορεί να βρεθεί και κάποιου είδους συσχέτιση με το κίνημα των Τεμπών, του Νόβι Σαντ και άλλα διεθνή κινήματα.
Παρά, όμως, την ύπαρξη πολιτικών αιτημάτων (να πέσει η κυβέρνηση, να καταργηθούν τα ΜΑΤ) και κέντρων συντονισμού του αγώνα (βλ. Νομική), ο Δεκέμβρης δεν κατάφερε να μετουσιώσει τη συμμετοχή νεολαίας και εργαζομένων σε «σύγκρουση» και στους χώρους εργασίας. Παρότι πραγματοποιήθηκαν γενικές απεργίες, η (αναμενόμενη) παθητική στάση της ΓΣΕΕ και η (εξωφρενική) καταγγελιολογία του ΚΚΕ («στην επανάσταση δεν θα σπάσει ούτε τζάμι») δεν επέτρεψαν το κύμα οργής να πάρει εργατικό και πανκοινωνικό προσανατολισμό και να επιβάλλει πολιτικά αιτήματα, που μόνο μερικώς μπήκαν στην ατζέντα.
Η αντικαπιταλιστική Αριστερά είδε τον Δεκέμβρη ως αυτό που ήταν: Μια εξεγερτική έκρηξη που έφερε εντός της προωθητικά, δυναμικά και πρωτότυπα χαρακτηριστικά. Για αυτό και μέσα από αυτό κυοφορήθηκαν καθοριστικοί μετασχηματισμοί στην αντικαπιταλιστική αριστερά και το ευρύτερο κίνημα. Η καταλυτική συμβολή στη δημιουργία της ΑΝΤΑΡΣΥΑ λίγους μήνες αργότερα, είναι ενδεικτική. Στόχος αναδεικνύεται η προετοιμασία της πολιτικής πρωτοπορίας, ώστε να είναι σε θέση να υπερβεί τα όρια των αυθόρμητων εξεγερτικών κινήσεων που μένουν στην αρχή της διαδρομής, που δυσκολεύονται να αναπτύξουν τον αγώνα και να μετασχηματίσουν το αυθόρμητο σε συνολικό περιεχόμενο, μαζικά και με διάρκεια όργανα εργατικής πολιτικής και οργάνωσης, που θα καταφέρνουν να προσεγγίσουν τις σύγχρονες ανάγκες και δυνατότητες, έχοντας την πυξίδα -που απουσίαζε απ’ τον Δεκέμβρη- για το μέλλον.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΠΡΙΝ το σαββατοκύριακο 06-07 Δεκέμβρη
https://prin.gr/2025/12/aytoptis-martiras-december-08/
https://prin.gr/2025/12/december-mathites/
