Θοδωρής Μαγκλάρας
Η σαρωτική αναδιάρθρωση του χώρου των πανεπιστημίων αφορά τις κεντρικές στοχεύσεις του κεφαλαίου στην Ελλάδα και -κατά συνέπεια- το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας. Η σύνδεση φοιτητών-εργαζομένων είναι το «κλειδί» για να ανοίξουν ευρύτερα ρήγματα. Η κυβέρνηση φθείρεται, ανησυχεί για ανατρεπτικά ρεύματα, αλλά δεν «φοβάται» ένα φοιτητικό κίνημα που «υποτάσσεται» στους συσχετισμούς!
Κυβερνητική επίθεση με στόχο την αλλαγή του τοπίου
Η επίθεση που εξαπολύει η κυβέρνηση στα ΑΕΙ δεν είναι μόνο ιδεολογική. Ευθυγραμμίζεται με πάγιες επιδιώξεις του κεφαλαίου στην Ελλάδα και αυτή τη στιγμή οδεύει στο να πετύχει πολλαπλά προχωρήματα. Το φοιτητικό κίνημα καλείται να παλέψει, εντός δύσκολων συσχετισμών, απέναντι σε ιδιωτικά πανεπιστήμια, διαγραφές και οξυμένη καταστολή (συλλήψεις, πειθαρχικά κλπ). Εάν εφαρμοστεί -ειδικά χωρίς αντιστάσεις- το σύνολο των παραπάνω μέτρων, η κατάσταση αλλάζει άρδην όχι μόνο στα πανεπιστήμια αλλά εν γένει στο πεδίο αναπαραγωγής του κεφαλαίου, όπως και σε εκείνο της εργασίας.
Εντός των σχολών αναδεικνύεται μία μαχητική πολιτική πρόταση που προτάσσει την ανάγκη αντεπίθεσης και σύνδεσης με ευρύτερα κοινωνικά στρώματα. Από την άλλη, βέβαια, δυνάμεις της Αριστεράς «εγκλωβίζονται» στους αρνητικούς συσχετισμούς δυνάμεων και ιεραρχούν συμβολικές κινήσεις αντίστασης, καλλιεργώντας με τον τρόπο αυτό την εκλογική αναμονή. Η ιστορία του φοιτητικού κινήματος, όμως, διδάσκει πως εκείνο «αναπνέει» μόνο όταν δρα έξω και ενάντια από αστικά σχέδια, αντιπαλεύοντας την ηττοπάθεια στην πράξη με μαχητικές μορφές κινητοποιήσεων.
Τα ρήγματα στο κυβερνητικό αφήγημα δίνουν πολύτιμο «χώρο» στις δυνάμεις της πολιτικής πρωτοπορίας, που θα επιλέξουν να τα αξιοποιήσουν για να συγκροτήσουν ένα μαζικό και μαχόμενο πανεκπαιδευτικό μέτωπο, που θα αναδειχθεί σε σταθμό αντίστασης συνολικά για την κοινωνία.
Στην κατεύθυνση αυτή, η εκπαιδευτική διαδήλωση στις 6 Νοέμβρη και η προετοιμασία για μία μαζική εμφάνιση τόσο του φοιτητικού όσο και ευρύτερα του νεολαιίστικου κινήματος στην επέτειο της 17 Νοέμβρη, αποτελεί κρίσιμο κρίκο. Υπό μία πιο προσεκτική ματιά οι «σπίθες» που καίνε είναι πολλές (ακρίβεια, ΟΠΕΚΕΠΕ, Τέμπη, Παλαιστίνη, αυταρχισμός). Αυτό που λείπει είναι μία συνολική «φλόγα» που θα ανάψει την κοινωνική αντιπαράθεση.
Τα τρία μέτωπα σύγκρουσης και η αναγκαία γραμμή ανατροπής
Η εικόνα των πάνοπλων αστυνομικών δυνάμεων να εισβάλλουν βράδυ αργά στον χώρο του ιστορικού συγκροτήματος του Πολυτεχνείου και να εκκενώνουν την κατάληψη του Φοιτητικού Συλλόγου Αρχιτεκτονικής -συλλαμβάνοντας 15 φοιτητές/ριες του ιδρύματος- ανήμερα πανεργατικής απεργίας δεν είναι απλώς ένδειξη της αυταρχικής κατρακύλας της κυβέρνησης και του Πρύτανη, αλλά εικόνα από το μέλλον του δημόσιου πανεπιστημίου εάν το φοιτητικό κίνημα δεν περάσει σε θέσεις αντεπίθεσης.
Είναι γνωστό, πως η δημόσια εκπαίδευση εν των συνόλω -αλλά και ειδικά η τριτοβάθμια- έχει βρεθεί στο επίκεντρο της κυβερνητικής πολιτικής τα τελευταία χρόνια. Στόχος η συνολική αναδιάταξη του χάρτη της δημόσιας εκπαίδευσης, ώστε αυτή να υπαχθεί πλήρως στις ανάγκες της αγοράς και να πάψει να αποτελεί «ανορθοδοξία» σε σχέση με τις τάσεις και τον προσανατολισμό του επιχειρηματικού πανεπιστημίου στην Ευρώπη και διεθνώς. Στην Ελλάδα οι συγκεκριμένες κατευθύνσεις έχουν υλοποιηθεί μέσω σειράς αντιδραστικών μέτρων, τα οποία σήμερα υπάρχει η επιδίωξη να ενοποιηθούν και να ολοκληρωθούν, πετυχαίνοντας τομές στρατηγικής υφής ενάντια στο φοιτητικό κίνημα και τους πολυετείς και σκληρούς αγώνες υπεράσπισης της δημόσιας, δωρεάν εκπαίδευσης.
Αυτή η κατεύθυνση σχηματοποιείται εν προκειμένω με ένα τριπλό μέτωπο σύγκρουσης μεταξύ κυβέρνησης και φοιτητικού κινήματος, το οποίο περιλαμβάνει την ίδρυση των πρώτων ιδιωτικών πανεπιστημίων μέσα στον Νοέμβρη, την εκκίνηση της διαδικασίας διαγραφής 300.000 φοιτητών που έχουν υπερβεί το χρονικό όριο φοίτησης από τα δημόσια πανεπιστήμια και την παράλληλη επιβολή ενός πλήρως αυταρχικού και αντιδραστικού πειθαρχικού πλαισίου, με στόχο να καμφθούν οι όποιες αντιδράσεις ξεσπούν. Ήδη το τμήμα Τουρκικών Σπουδών του ΕΚΠΑ ανακοίνωσε τις πρώτες «αυτοδίκαιες» διαγραφές, ενώ το νέο πειθαρχικό πλαίσιο που ψηφίστηκε το καλοκαίρι τέθηκε ήδη σε εφαρμογή ενάντια στους φοιτητές που συμμετείχαν στην κατάληψη της Αρχιτεκτονικής.
Η εξήγηση και ανάλυση των παραπάνω κατευθύνσεων δεν είναι δευτερευούσης σημασίας, διότι χωρίς τα σωστά ερωτήματα είναι αδύνατο να δοθούν οι σωστές απαντήσεις, ως προς τον ρόλο και τα καθήκοντα του φοιτητικού κινήματος και της φοιτητικής Αριστεράς την περίοδο που διανύουμε. Είναι σαφές, πως οι αλλαγές που συντελούνται στο δημόσιο πανεπιστήμιο δεν είναι ούτε απλώς προσπάθεια της κυβέρνησης να δώσει «πελατεία» στους φίλους κολλεγιάρχες της, ούτε απλώς «ρεβανσισμός» απέναντι στους υπό απειλή διαγραφής φοιτητές, ούτε απλώς «όξυνση του αυταρχισμού και της καταστολής».
Είναι, προφανώς, όλα τα παραπάνω, αλλά κυρίως μια απόπειρα ποιοτικής εμβάθυνσης και μετεξέλιξης του επιχειρηματικού πανεπιστημίου στην Ελλάδα, κατεύθυνση που διατηρεί και αναπαράγει στο πεδίο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης τις γενικές κατευθύνσεις της κυβέρνησης και του κεφαλαίου. Κωδικοποιημένα, θα μπορούσαμε να πούμε πως η κυβέρνηση έχει μια τριπλή επιδίωξη:
Πρώτο, την ιδιωτικοποίηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και την εμπορευματοποίηση της γνώσης με κυριαρχία εντός του δημόσιου πανεπιστημίου των ιδιωτικοοικονομικών κριτηρίων λειτουργίας και της αξιολόγησης.
Δεύτερο, με την προσαρμογή του σχολείου και του πανεπιστημίου στις ανάγκες της αγοράς εργασίας για φτηνό και ευέλικτο εργατικό δυναμικό, της παρεχόμενης γνώσης και των ρυθμών εισόδου και απορρόφησης των αποφοίτων σε αυτήν, με επίκεντρο τις ανάγκες της εθνικής και τοπικής οικονομίας του ελληνικού καπιταλισμού.
Τρίτο, την ποινικοποίηση και μετάθεση εκτός του ορίου της νομιμότητας οποιασδήποτε ανατρεπτικής τάσης μπορεί να αμφισβητεί το προχώρημα αυτών των επιδιώξεων με πολιτικούς και κινηματικούς όρους.
Το ερώτημα που τίθεται στο φοιτητικό κίνημα, και κατ’ αρχάς στις αγωνιστικές δυνάμεις που παρεμβαίνουν εντός του, είναι αμείλικτο και κανείς δεν μπορεί να υπεκφύγει από αυτό όσα «κόλπα» και αν εφεύρει. Θα σηκώσει το φοιτητικό κίνημα το γάντι της αντιπαράθεσης με την κυβέρνηση και την πολιτική της και θα παλέψει μέχρι τέλους ενάντια στη διάλυση του δημόσιου πανεπιστημίου -βαθαίνοντας παράλληλα το ρήγμα και την αντικειμενική φθορά που υφίσταται η κυβέρνηση- ή θα παραδεχθεί σιωπηλά την ήττα του στο όνομα του πράγματι δυσμενούς συσχετισμού και θα επενδύσει στη θεσμική ανασυγκρότηση του με τρόπο που ναι μεν δε θα απειλείται η αστική πολιτική, αλλά θα είναι εφικτή μια κάποια «αυτό-αναπαραγωγή» του, πάντα σε ακίνδυνη κατεύθυνση;
Ιδιωτικά πανεπιστήμια, διαγραφές και καταστολή πλήττουν τη φοιτητική νεολαία. Ζητούμενο η διεύρυνση των υπαρκτών αντιστάσεων, με αρχή τη διαδήλωση στις 6 Νοέμβρη!
Οι τελευταίες εβδομάδες ανέδειξαν στην πράξη τα αποτελέσματα των δύο αυτών γραμμών και κυρίως έριξαν τις μάσκες. Απέδειξαν, αφενός, στην πράξη ποιες δυνάμεις ψηλαφούν μια ανατρεπτική πολιτική γραμμή σύγκρουσης με την κυβέρνηση και την αστική πολιτική για την εκπαίδευση, αναζητώντας δρόμους ριζοσπαστικοποίησης και επενδύοντας στις αγωνιστικές τάσεις της νεολαίας που όλο το προηγούμενο διάστημα έχουν δώσει καύσιμα στις πολιτικές και κινηματικές διεργασίες. Απέδειξαν, αφετέρου, ποιες δυνάμεις στην πράξη αποδέχονται τον αρνητικό πολιτικό συσχετισμό -του οποίου εκ των πραγμάτων αποδεικνύουν πως είναι μέρος-, υποτιμούν έμπρακτα τις αγωνιστικές τάσεις της νεολαίας και τις δυνατότητες του φοιτητικού κινήματος να πετύχει σημαντικές νίκες, μεταθέτουν τη σύγκρουση με την κυβέρνηση σε στάση πολιτικής και -τελικά- εκλογικής αναμονής και αντικαθιστούν την ανάγκη άμεσης αγωνιστικής και κινηματικής πρωτοβουλίας σε μάχη συμβολισμών και εικόνας μεταξύ των δυνάμεων της φοιτητικής Αριστεράς.
Η Attack στα ΑΕΙ από την πρώτη στιγμή έθεσε στους φοιτητικούς συλλόγους γραμμή σύγκρουσης και άμεσης κινητοποίησης των φοιτητών με πρόταση για πανελλαδικό γύρο καταλήψεων και κεντρικών διαδηλώσεων σε όλη τη χώρα, με σαφή επίγνωση των δυσκολιών που υπάρχουν και την αδιαλλαξία με την οποία κυβέρνηση και διοικήσεις θα απαντούσαν βλέποντας ένα νέο κύμα κινητοποιήσεων να διαμορφώνεται. Πέρα από ηττοπαθές και επικίνδυνο για την επόμενη μέρα του φοιτητικού κινήματος, είναι αναντίστοιχο της συγκυρίας και της αυτονόητης πολιτικής ευθύνης που φέρει κάθε αριστερή δύναμη στα πανεπιστήμια στην τρέχουσα συγκυρία, οι δυνάμεις της ΠΚΣ, της ΕΑΑΚ και της Ρεβάνς να υπηρετούν στην πράξη μια τακτική κινηματικής νηνεμίας, αποφυγής της σύγκρουσης, σχεδιασμού που έπεται και δεν προηγείται της εφαρμογής των μέτρων (διαγραφές) και, μάλιστα, να έρχονται σε σύγκρουση με τις δυνάμεις της Attack υπερασπιζόμενες -με μικρές διαφορές μεταξύ τους- την ανάγκη οι σχολές να μείνουν ανοιχτές, βγάζοντας σε ορισμένες περιπτώσεις τις καθεστωτικές δυνάμεις από τη δύσκολη θέση να συμμετάσχουν στις γενικές συνελεύσεις.
Η παραπάνω εικόνα δυστυχώς δεν σκιαγραφεί μέχρι στιγμής ετοιμότητα από πλευράς αυτών των δυνάμεων να συμβάλλουν στη διαμόρφωση ενός μαζικού και επικίνδυνου φοιτητικού κινήματος. Παρόλα αυτά, δεν είναι στιγμή μάχης συμπερασμάτων, αλλά στιγμή ανάτασης του αγωνιστικού κλίματος και σύγκρουσης, καθήκον στο οποίο όλοι καλούμαστε να ανταποκριθούμε.
Είναι ώρα μάχης! Ώρα συγκρότησης ανατρεπτικού φοιτητικού κινήματος, κομμάτι του πανεκπαιδευτικού και σε σύνδεση με το εργατικό κίνημα! Ώρα μαζικοποίησης των γενικών συνελεύσεων, κλιμάκωσης του αγώνα ενάντια στην κυβέρνηση που δεν είναι ανίκητη, αλλά μπορεί να απειληθεί μόνο από τους αγώνες των εργαζομένων και της νεολαίας!
Για τη συνέχεια που πρέπει να δοθεί!
Ο κόμβος του Πολυτεχνείου και η συνολική αντιπαράθεση με την κυβέρνηση
Βρισκόμαστε σε κατάσταση φαινομενικής νηνεμίας του φοιτητικού κινήματος, αλλά στην πραγματικότητα κάτι «σιγοβράζει». «Κλασσικό» και «τετριμμένο»; Όχι! Παρά τον δύσκολο κοινωνικό συσχετισμό και την υποχωρητικότητα πολλών πολιτικών δυνάμεων, ένα μειοψηφικό αλλά ηχηρό δυναμικό δείχνει διάθεση να αγωνιστεί και ψηφίζει πλαίσια κατά της εκπαιδευτικής αναδιάρθρωσης. Κοντολογίς, τάσεις και ρεύματα εντός των φοιτητικών συλλόγων και ευρύτερα της νεολαίας ενδιαφέρονται να εμπλακούν σε αγώνες, όχι συμβολικά, αλλά ουσιαστικά. Βρισκόμαστε σε δύσκολο και συνάμα κρίσιμο σημείο για το νεολαιίστικο κίνημα. Η πολιτική πρόταση μάχης της Attack και άλλων δυνάμεων σε μια σειρά από φοιτητικούς συλλόγους εκφράζει υπαρκτά τμήματα που θέλουν να δώσουν τη μάχη κόντρα στους αρνητικούς συσχετισμούς και την υποχωρητικότητα. Η (αναγκαία) διεύρυνση των ρευμάτων αυτών αποτελεί τον κυρίαρχο στόχο της πολιτικής πρωτοπορίας εντός των σχολών.
Ο κόμβος της 6ης Νοέμβρη και του Πολυτεχνείου ξεχωρίζει, ως σημαντική δυνατότητα του φοιτητικού κινήματος να εμφανιστεί έτοιμο για ολική αντιπαράθεση με την κυβέρνηση. Η παρουσία των συλλόγων στο Κάτω Πολυτεχνείο αποκτά αυξημένη βαρύτητα μετά από τις αλλεπάλληλες καταπατήσεις του ασύλου, την τοποθέτηση καμερών, τις συλλήψεις και την εκκένωση της Αρχιτεκτονικής. Ομοίως, η φετινή πορεία θα έχει στίγμα Τεμπών και Παλαιστίνης. Δύο ζητήματα που αφορούν σημαντικά τμήματα της νεολαίας. Το πέρασμα από τον Άγνωστο Στρατιώτη και την αμερικανική Πρεσβεία, αποκτούν -για ευνόητους λόγους- βαρύνουσα σημασία.
Θα προσπαθήσει η φοιτητική Αριστερά να προσδώσει το στίγμα που αξίζει στο φετινό Πολυτεχνείο ή θα κλειστούμε εντός των τεσσάρων τοίχων της σχολής μας; Μία κυβέρνηση που φέρνει 13 ώρες δουλειά, συγκαλύπτει ένα κρατικό έγκλημα, «χρεώνεται» από τη μέση κοινωνική συνείδηση ένα σκάνδαλο και συμμαχεί με τους γενοκτόνους, δεν φοβάται ένα φοιτητικό κίνημα που «γιορτάζει» το Πολυτεχνείο, αλλά ένα φοιτητικό κίνημα που αναδεικνύει πλατιά στην κοινωνία το παράδειγμα του ανυποχώρητου αγώνα!
Φαίδρα Σούρμπη
Κοστοβόρες αντιφάσεις που το κίνημα πρέπει να υπερβεί…
«Το φοιτητικό κίνημα δεν αντέχει, δεν υπάρχει κλίμα» ακούγεται από δυνάμεις που μιλούν αυθαίρετα στο όνομά του. Συνεπώς, δεν μένει άλλη λύση πέραν από την γνωστή και δοκιμασμένη (και ηττημένη) κοινοβουλευτική οδό. Την εντός των τειχών του συστήματος αντιπολίτευση.
Ανέκαθεν, το φοιτητικό κίνημα αποτελούσε «ανορθογραφία» για το κεφάλαιο. Αναδεικνυόταν πάντα ως ανεξάρτητο από αστικά σχέδια, με ανατρεπτικά και συγκρουσιακά χαρακτηριστικά. Η λογική των δυνάμεων της ΚΝΕ αποτάσσει τα παραπάνω χαρακτηριστικά με στόχο ένα κίνημα στα μέτρα του κόμματος – όχι στα μέτρα των αναγκών της νεολαίας. Η λογική της αέναης συγκέντρωσης δυνάμεων και της εκλογικής ενίσχυσης δεν προκαλεί ρήξεις στο βάθεμα του επιχειρηματικού πανεπιστημίου. Η ανάδειξη του στείρου «οικονομικού» αγώνα χωρίς πολιτικούς στόχους καταδικάζει ένα εκ φύσεως κίνημα επιβολής σε θέσεις «περιχαράκωσης».
Επικοινωνεί μεθοδολογικά με τη λογική «μινιμαρίσματος» του πολιτικού περιεχομένου για να «χωρέσουν όλοι», όπως επικοινωνούν και σε κεντρικό επίπεδο οι λογικές «ακόμα πιο ισχυρό κόμμα στη Βουλή» με την «ν-οστή φορά Αριστερά».
Το πολιτικό αδιέξοδο στην υπεράσπιση της γραμμής «κίνημα χωρίς καταλήψεις» της ΑΡΑΣ καταλήγει σε τοποθετήσεις περί προβοκατόρων απέναντι στις δυνάμεις της νΚΑ. «Αφορμή» για αυτές τις κατάπτυστες κατηγορίες στάθηκε η εισβολή της αστυνομίας στο κάτω Πολυτεχνείο όπου οι δυνάμεις της ΑΡΑΣ θεώρησαν υπαίτιες για το γεγονός την Attack (!), της οποίας το πλαίσιο υπερψηφίστηκε σε όλες τις γενικές συνελεύσεις του ΦΣ Αρχιτεκτονικής. Τέτοιες απόψεις θα ήταν γελοίες, αν δεν ήταν επικίνδυνες και θα πρέπει να καταδικαστούν απερίφραστα την στιγμή που φοιτητές/τριες της Attack αντιμετωπίζουν δικαστικές διώξεις και πειθαρχικά! Επιμένουμε στο δρόμο της ρήξης για ένα νέο νικηφόρο φοιτητικό κίνημα!
Παντελής Παπαχρόνης
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΠΡΙΝ στο φύλλο 1-2 Νοεμβρίου 2025
