Γιώργος Κώνστας
Βάση Σούδας: 75 χρόνια ένα «αγκάθι» στην καρδιά της Κρήτης
- Από τις αρχές της δεκαετίας του ΄50 τακτικά ελλιμενίζονταν στον κόλπο της Σούδας σκάφη του στόλου των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ.
- 1959, τα σκάφη των ΗΠΑ βρίσκουν καταφύγιο στον όρμο Μαράθι, στην είσοδο του κόλπου όπου γρήγορα μετασχηματίζεται σε ναυτική βάση.
- Λίγα χρόνια μετά ξεκινά τη λειτουργία του «Πεδίου Βολής Κρήτης», ΝΑΤΟική υπηρεσία εκτέλεσης βολών αντιαεροπορικών πυραύλων, πυροβολικού, αντιαρματικών βλημάτων που συνεχίζει τη δραστηριότητα της μέχρι και σήμερα.
- 1969, επισημοποιείται η αεροπορική βάση στον χώρο του αεροδρομίου Χανίων, καταλαμβάνοντας ένα τεράστιο χώρο στα βορειοανατολικά. Η βάση πλέον είναι ναυτική (Μαράθι) και αεροπορική (Μουζουράς) και εκτείνεται σε μια τεράστια έκταση.
- 1991, μετά το κλείσιμο των περισσότερων βάσεων στη χώρα μας, το μεγαλύτερο μέρος των δραστηριοτήτων τους μεταφέρεται στη Σούδα, ενισχύοντας τα συστήματα παρακολούθησης και επικοινωνιών.
- 2000, ξεκινάει η κατασκευή της προβλήτας Κ-14 για τη φιλοξενία αεροπλανοφόρων.
- 2007, προχωρούν οι σχεδιασμοί για περαιτέρω επέκταση της βάσης.
- Για την περίοδο 2021-2026 το Πεντάγωνο δεσμεύει ποσό 42 εκ. ευρώ για έργα εκσυγχρονισμού των εγκαταστάσεων.
Το κίνημα ενάντια στις βάσεις επιστρέφει δυναμικά και στρέφεται ενάντια στη μεγαλύτερη αμερικανική βάση στη νοτιο-ανατολική Μεσόγειο, τη βάση της Σούδας. Χθες και σήμερα, 17 και 18 Οκτώβρη, μετά από κάλεσμα του March to Gaza, άλλων κινήσεων αλληλεγγύης στον παλαιστινιακό λαό, του Παγκρήτιου Συντονιστικού για την Παλαιστίνη, της περιφερειακής κίνησης «Ανυπόταχτη Κρήτη» και της πρωτοβουλίας Students for Gaza, διαδηλωτές/τριες από το νησί και από άλλες περιοχές της Ελλάδας, βρίσκονται στα Χανιά και στο Ακρωτήρι, απαιτώντας την απομάκρυνση της βάσης του θανάτου. Target Souda Base for Palestine, καλεί το March to Gaza, τονίζοντας πως «από εκεί περνά η στήριξη στο κράτος–απαρτχάιντ του Ισραήλ», που διαπράττει γενοκτονία στη Γάζα. «Η βάση της Σούδας δεν είναι “ουδέτερη”, είναι ορμητήριο πολέμου». Πρόσφατες είναι επίσης οι καταγγελίες πως η βάση συνέβαλε στις επιθέσεις που δέχθηκαν τα σκάφη του Στόλου για τη Γάζα.
Δεν είναι όμως μόνο αυτό. Στην πολεμική εποχή που έχουμε μπει, με τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και την ΕΕ να αναπτύσσουν επιθετικά σχέδια και ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις ειδικά στην κρίσιμη περιοχή μας, οι βάσεις αναδεικνύονται σε πολύ επικίνδυνους κρίκους πρόσδεσης της χώρας με τους πολέμους του κεφαλαίου. Η Αλεξανδρούπολη και άλλες περιοχές έχουν μετατραπεί σε εφαλτήριο ανάπτυξης (και προετοιμασίας) αμερικανο-ΝΑΤΟϊκών δυνάμεων για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Αλλά και στην επίθεση των ΗΠΑ στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, ο ανεφοδιασμός των βομβαρδιστικών έγινε από ιπτάμενα τάνκερ που απογειώθηκαν από τη Σούδα!
Μαχητικό κάλεσμα πανελλαδικής συμμετοχής στις κινητοποιήσεις έχει απευθύνει η Κομμουνιστική Απελευθέρωση. «Στο κέντρο του ελληνικού κινήματος αλληλεγγύης στην αντίσταση του παλαιστινιακού λαού βρίσκεται η πάλη ενάντια στην ελληνική εμπλοκή στη γενοκτονία», υπογραμμίζει. «Οι κάτοικοι της Κρήτης, ο ελληνικός λαός δεν δέχονται η γη τους να γίνεται ορμητήριο για τις πολεμικές εξορμήσεις του ολοκληρωτικού καπιταλισμού».
⚠️ Σάββατο 18/10.Διήμερο αντιπολεμικών κινητοποιήσεων στη βάση της Σούδας
⛔️ Η αστυνομία έχει ήδη αποκλείσει την πρόσβαση στη βάση τοποθετώντας αυτά τα μεγάλα μπλόκα μέσα στο χωριό Μουζουράς
‼️Κλείνουν την κίνηση όλων των πολιτών που θέλουν να κινηθούν στην ευρύτερη περιοχή pic.twitter.com/932eB9Li8Y— Πριν (@PRINgr) October 18, 2025
Στο επικό του έργου Καπετάν Μιχάλης ο Νίκος Καζαντζάκης βάζει στο στόμα του κεντρικού ήρωα του ένα κάλεσμα προς τους Κρητικούς να μαζευτούν όλοι, με πέτρες στα χέρια και να τις ρίξουν στον κόλπο της Σούδας μπαζώνοντας τον, ώστε να πάψει να αποτελεί «μήλον της έριδας» για τους Άγγλους, Γάλλους, Ρώσους, Αυστριακούς αποικιοκράτες της εποχής. Τι θα έγραφε άραγε σήμερα ο μεγάλος Καστρινός συγγραφέας βλέποντας ένα κομμάτι του νησιού του να έχει μετατραπεί σε ορμητήριο βομβαρδιστικών, σε κέντρο παρακολούθησης για όλη τη Μεσόγειο, τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή;
Για χρόνια, μετά την εισβολή και την κατοχή της Κύπρου η βάση αποτελούσε «κόκκινο πανί» για τους Κρητικούς, ακόμα και τους συντηρητικούς που δεν μπορούσαν να χωνέψουν τα όσα έκαναν οι Αμερικανο-νατοϊκοί στο νησί της Ανατολικής Μεσογείου. Γι αυτό και τις δεκαετίες του ΄70, του ΄80, του ΄90 το αντιβασικό κίνημα ήταν ρωμαλέο, με τη μαζική συμμετοχή εργατικών συνδικάτων σε μερικά από τα οποία μάλιστα η Αριστερά είχε ισχνή συμμετοχή. Ωστόσο την τελευταία 20ετία όλα τα παραπάνω έχουν υποχωρήσει! Ένας συνδυασμός «ωχαδελφισμού», στη λογική του «αφού μας έλαχε η βάση ας την εκμεταλλευτούμε οικονομικά», δουλικότητας και «συμπόρευσης» στα «κοινά Ευρωατλαντικά σχέδια», αλλά και αφέλειας του τύπου «η βάση μας προστατεύει» (από ποιους και γιατί;) κυριαρχεί στον δημόσιο λόγο και στην καθημερινότητα του νησιού.
Γιατί όμως η αμερικανατοϊκή, αεροπορική και ναυτική βάση της Σούδας αποτελεί ένα όνειδος για τους πολίτες του τόπου αυτού; Για μια σειρά από λόγους…
– Αξιοπρέπειας: Πόσο συμβαδίζει με το σύγχρονο παρελθόν των Κρητικών, την εξέγερση απέναντι στο καθεστώς Μεταξά, τη Μάχη της Κρήτης, την αντίσταση, τον αντιδικτατορικό αγώνα, το γεγονός ότι από τον τόπο τους έφευγαν καθημερινά βομβαρδιστικά και προκαλούσαν τον όλεθρο το ΄90 και το 2003 στο Ιράκ, το 1999 στη Γιουγκοσλαβία, το 2011 στη Λιβύη, πρόσφατα ακόμα στην επίθεση στο Ιράν; Ότι από τον τόπο τους κατασκοπευτικά αεροσκάφη απογειώνονται καθημερινά, αεροπλανοφόρα σταθμεύουν τακτικά, το ίδιο και πολεμικά σκάφη κάθε είδους! Το ότι οι επιθέσεις σε βάρος
ντόπιων μεθυσμένων στρατιωτικών των ΗΠΑ και των άλλων χωρών του ΝΑΤΟ κάθε φορά που βρίσκονται στα Χανιά αποτελεί κανόνα και όχι εξαίρεση;
– Υγείας: Τα ποσοστά καρκίνου στο νομό Χανίων με βάση επίσημες επιστημονικές έρευνες είναι αυξημένα σε σύγκριση με την υπόλοιπη Κρήτη. Ποια είναι η ευθύνη της βάσης για τα ποσοστά αυτά δεν έχει ερευνηθεί ποτέ. Στη βάση σταθμεύουν πυρηνοκίνητα υποβρύχια και σκάφη επιφανείας, αποθηκεύονται ατομικά και χημικά όπλα, επικίνδυνα συμβατικά πυρομαχικά, καύσιμα, ενώ οι ελληνικές αρχές δεν έχουν πρόσβαση και δεν μπορούν να ελέγξουν περιβαλλοντικές παραβάσεις.
– Οικονομικούς: Την ώρα που οι λάτρεις του «Καλώς ήλθε το δολάριο» πανηγυρίζουν κάθε φορά που 5-6.000 Αμερικανοί ναύτες και πεζοναύτες φτάνουν στα Χανιά από κάποιο αεροπλανοφόρο γιατί θα ξοδέψουν και θα σκορπίσουν το «ματωμένο» χρήμα τους, η βάση δεσμεύει μια από τις ωραιότερες περιοχές, το βόρειο κομμάτι του κόλπου της Σούδας. Παράλληλα για τις προμήθειες τους τα αεροπλανοφόρα εφοδιάζονται με τρόφιμα και άλλα είδη από τη βάση του ΝΑΤΟ στην Ιταλία και είναι λιγοστές οι αγορές που γίνονται από τους τοπικούς παραγωγούς και επαγγελματίες.
– Πολεμικούς – περιβαλλοντικούς: Η βάση αποτελεί «μαγνήτη κινδύνων» κι αυτό δεν είναι μια απλή κουβέντα. Από Ρώσους αξιωματούχους έχει πολλαπλώς επισημανθεί ότι σε περίπτωση σύρραξης με τις ΗΠΑ όλες οι βάσεις των αντιπάλων τους θα αποτελέσουν στόχο, ενώ η Σούδα βρίσκεται εντός της εμβέλειας των πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς του Ιράν. Η υποβάθμιση του περιβάλλοντος είναι εμφανής στον βυθό ανοιχτά του Ακρωτηρίου, όπου υπάρχουν χιλιάδες πύραυλοι από το Πεδίο Βολής. Δεν έχουν περάσει παρά μόλις 22 χρόνια από τότε που ο τότε Νομάρχης Χανίων Γ. Κατσανεβάκης επέβαλλε πρόστιμο στη Βάση για τη διαχείριση των αποβλήτων της (Πρόστιμο που μαζί με τη ρητορική του εναντίον του Ισραήλ οδήγησε σε πανκινητοποίηση των τοπικών συμφερόντων για τη μη επανεκλογή του το 2006).
Σήμερα, στις νέες συνθήκες, ορθώνονται ξανά δυνατά οι φωνές ενάντια στη βάση της Σούδας. Χαρακτηριστικό είναι το κάλεσμα της περιφερειακής κίνησης Ανυπόταχτη Κρήτη στις κινητοποιήσεις 17-18 Οκτώβρη. «Στην Κρήτη ξέρουμε πόσοι Ισραηλινοί κάνουν μπίζνες στο νησί, ιδιαίτερα στον τουριστικό τομέα, ενώ η περιφέρεια και οι δήμοι εκφωνούν πανηγυρικούς για τα οφέλη της τουριστικής ανάπτυξης. Η ελληνο-ισραηλινή συνεργασία στον χώρο αυτό έχει δύο όψεις, από τη μία το ξεπούλημα του φυσικού πλούτου και την υπερεκμετάλλευση των εργαζομένων, από την άλλη την έκθεση όλων των κατοίκων του νησιού σε κίνδυνο εξαιτίας των πολεμοκάπηλων σχεδίων τους».
Η Ανυπόταχτη Κρήτη επισημαίνει πως «ολοένα και περισσότερο εκδηλώνεται η πραγματική βούληση του λαού, που στέκεται ενάντια στους ματωμένους πολέμους τους», θυμίζοντας τις κινητοποιήσεις ενάντια στον «τουρισμό των γενοκτόνων» το καλοκαίρι και τη μαζική στήριξη σε πρωτοβουλίες αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη όπως το March to Gaza και το Global Sumud Flotilla. «Τώρα ήρθε η ώρα να πάμε ένα βήμα παρακάτω. Τα εργατικά σωματεία, οι φοιτητικοί σύλλογοι, συλλογικότητες και τοπικά κινήματα να ξεσηκωθούμε απαιτώντας να πάψει η Κρήτη να είναι άντρο δολοφόνων. Να γίνει η Σούδα λιμάνι των λαών και όχι ορμητήριο των ιμπεριαλιστών!»
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 18-19 Οκτωβρίου
Θοδωρής Παπαφράγκου: Διαδηλώνουμε στη Σούδα, ήρθε η ώρα να σηκώσουμε κεφάλι για ειρήνη και ζωή
Δυναμική συγκέντρωση στα Χανιά ενάντια στις Αμερικανικές Βάσεις (φωτογραφίες)
