Βαγγέλης Νάνος
Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ έχει ως βάση και ουσία του ένα ακόμα μεγαλύτερο διαχρονικό σκάνδαλο: Την αγροτική πολιτική της ΕΕ, που υλοποιούν σταθερά όλες οι αστικές κυβερνήσεις (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ). Στόχος της είναι η καπιταλιστική αναδιάρθρωση στον αγροτικό τομέα, με συγκέντρωση της παραγωγής σε ελάχιστα χέρια, φτηνές τιμές για τη βιομηχανία και ακριβά – υποβαθμισμένα τρόφιμα για τους εργαζόμενους. Διαβάστε συμπυκνωμένα και κωδικοποιημένα σε τι συνίσταται η αντιλαϊκή αυτή τομή στον αγροτικό τομέα.
Η κοινωνική καταστροφή και τα μπλοκ στην ύπαιθρο
Τα προβλήματα, η ζωή και η προοπτική των εργαζομένων του αγροτοδιατροφικού κλάδου είναι στενά δεμένα με τον αγρότη, τον κτηνοτρόφο και την αγροτοκτηνοτροφική παραγωγή. Το ζήτημα είναι για ποιόν αγρότη και για ποια παραγωγή μιλάμε; Προωθούμε αγωνιστικά τα συμφέροντα των εργαζομένων στον αγροτοδιατροφικό κλάδο, σε όφελος του εργαζόμενου αγρότη – κτηνοτρόφου και όχι του μεγαλοαγρότη. Με στόχο την παραγωγή ποιοτικών, υγιεινών, φτηνών αγροτοκτηνοτροφικών προϊόντων σε όφελος του εργαζόμενου καταναλωτή και όχι σε όφελος των μεγαλεμπόρων, των εξαγωγέων, του αγροτοδιατροφικού κεφαλαίου και των πολυεθνικών, που έχουν συμφέροντα αντίθετα από αγρότες και καταναλωτές.
Όλα αυτά με φόντο την ανάπτυξη της πολεμικής οικονομίας, την κλιμάκωση του πολέμου του κεφαλαίου σε βάρος των λαών. Όλος ο συνασπισμός εξουσίας στη χώρα μας αλλά και παγκόσμια επιχειρεί να απαντήσει στη βαθιά καπιταλιστική κρίση με μια πολεμική στρατηγική βαθιάς πνοής, τη σημαντικότερη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Και αυτό έχει άμεση σχέση με τη τροφή που αποτελεί το βασικό κοινωνικό αγαθό.
Ο αγροτοδιατροφικός κλάδος (οι μικροί και μεσαίοι αγροτοκτηνοτρόφοι, οι ελεύθεροι επαγγελματίες του χώρου και η μεγάλη μάζα των μισθωτών και των ανέργων του χώρου) βρίσκονται αντιμέτωποι με τη συσσωρευμένη κοινωνική καταστροφή που έχει επιφέρει όλα αυτά τα χρόνια η επιθετική πολιτική των οικονομικά ισχυρών και των κυβερνήσεων τους.
Ταυτόχρονα οι λαοί βιώνουν διεθνώς τις καταστροφικές συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία και τον υπαρκτό κίνδυνο της πυρηνικής απειλής και των καπιταλιστικών ανταγωνισμών, όπως εκφράζονται στη περιοχή μας με αποκορύφωμα τη γενοκτονία των Παλαιστινίων.
Αντιλαϊκή καταιγίδα κυβερνήσεων – ΕΕ
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε τον συνολικό προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2028-2034), ο οποίος είναι «κομμένος – ραμμένος» στα μέτρα της πολεμικής υστερίας της ΕΕ. Πενταπλασιάζει τις πολεμικές δαπάνες, πετσοκόβει 100 δισ. ευρώ (σε πραγματικές τιμές) από την Κοινή Αγροτική Πολιτική (μείωση 30%) και τα δίνει στον Ζελένσκι! Ζούμε μια περίοδο όπου η ΕΕ και οι κυβερνήσεις των χωρών-μελών ολοκληρώνουν το πρόγραμμα της 7ετίας 2021-27, δίνοντας τις δικές τους απαντήσεις με:
- Το «Πράσινο Συμβόλαιο» της ΕΕ (Green Deal). Πρόκειται για τις λεγόμενες «πράσινες επενδύσεις» οι οποίες χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και θα πραγματοποιηθούν από τους υπαίτιους για την περιβαλλοντική καταστροφή, δηλαδή τις πολυεθνικές εταιρείες της ενέργειας και του αγροτοδιατροφικού τομέα με αποτέλεσμα να καταστρέφονται καλλιεργήσιμες εκτάσεις από φωτοβολταϊκά και δάση από ανεμογεννήτριες.
- Το «Ταμείο Ανάκαμψης», το οποίο πλασάρεται υποτίθεται ως κατάλληλο για την αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας του κορονοϊού στην Ελλάδα. Στην ουσία πρόκειται για αναδιανομή πλούτου υπέρ του κεφαλαίου και σε βάρος των εργαζομένων και των φτωχών χωρών και περιοχών της ΕΕ, για επιχορηγήσεις δηλαδή που δίνονται και συνοδεύονται από αυστηρούς όρους πολύχρονης μνημονιακής επιτήρησης.
- Την αναθεώρηση της ΚΑΠ με περικοπή των επιδοτήσεων και ταυτόχρονα τον αναπροσανατολισμό τους σε όφελος αποκλειστικά του αγροτοδιατροφικού κεφαλαίου και των μεγαλοαγροτών. Στο νέο προϋπολογισμό της ΕΕ καταργείται η αυτοτελή λειτουργία της ΚΑΠ και του Ταμείου Συνοχής (περιφερειακή ανάπτυξη). Συγχωνεύει – τσουβαλιάζει τις μειωμένες δαπάνες και των δύο, σε κοινό λογαριασμό, που τον τεμαχίζει σε «27 Εθνικά και Περιφερειακά σχέδια Εταιρικής Σχέσης».
Η εφαρμογή της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της ΕΕ τις τελευταίες δεκαετίες είχε και έχει ως συνέπειες: Τεράστια μείωση παραγωγής σε βασικά και δυναμικά αγροτικά προϊόντα. Μετατροπή της χώρας από εξαγωγέα αγροτικών προϊόντων (πριν την ένταξη στην ΕΟΚ), σε εισαγωγέα. Πλήρη κατάργηση του «αγροτικού κράτους πρόνοιας»: Με δημιουργία νέων «Συνεταιρισμών» μεγαλοαγροτών. Με συνολικό χτύπημα της συνεταιριστικής ιδέας μέσω «δούρειων ίππων», δηλαδή των «Ομάδων Παραγωγών» και των «Δια-επαγγελματικών Οργανώσεων, κατά προϊόν» (με συμμετοχή αγροτών – εμπόρων – βιομηχάνων – εξαγωγέων), δηλαδή «ο φονιάς με το θύμα αγκαλιά»! Διατροφή «δύο ταχυτήτων». Μαζικό ξεκλήρισμα-εξαφάνιση της φτωχής αγροτιάς, με το ποσοστό των αγροτών στο σύνολο του Οικονομικά Ενεργού Πληθυσμού (ΟΕΠ) της χώρας, να έχει μειωθεί από 25% (το 1981) στο 8% σήμερα (650.000 αγροτοκτηνοτρόφοι), ενώ το συνολικό αγροκτηνοτροφικό εισόδημα αποτελεί μόνο το 4-5% του ΑΕΠ!
Με λίγα λόγια οι μεγάλες δυνατότητες φιλολαϊκής αγροτικής ανάπτυξης της χώρας μας, βρίσκονται αντιμέτωπες και συγκρούονται με την αντιαγροτική – αντιλαϊκή πολιτική της ΕΟΚ – ΕΕ, που από το 1981 (χρονιά ένταξης στην ΕΟΚ) μέχρι σήμερα, εφαρμόζουν πιστά όλες οι εγχώριες κυβερνήσεις, κάθε απόχρωσης και παραλλαγής, με καταστροφικά αποτελέσματα.
Το σκάνδαλο με τις επιδοτήσεις και το DNA της πολιτικής της ΕΕ
Το «μεγάλο φαγοπότι» του ΟΠΕΚΕΠΕ αποτελεί το αποκορύφωμα της μαφιόζικης διακυβέρνησης του «επιτελικού» παρακράτους Μητσοτάκη (υποκλοπές ΕΥΠ – Predator, μπάζωμα του εγκλήματος των Τεμπών, αντεργατικό 13ωρο – δουλειά «ήλιο με ήλιο», τρομοκρατικές διώξεις δημοσίων υπαλλήλων κ.α.).
Πίσω από την υπαρκτή αλλά επιφανειακή πολιτική διαμάχη για «νόμιμες ή παράνομες επιδοτήσεις» αποκρύπτεται η βαθύτερη ουσία του σκανδάλου του ΟΠΕΚΕΠΕ. Αυτή είναι ο ταξικός, αντιαγροτικός και αντεργατικός ρόλος των «αγροτικών» και των άλλων επιδοτήσεων της ΕΕ (ΕΣΠΑ, Ταμείο Ανάκαμψης κ.α.).
Τις «αγροτικές» επιδοτήσεις τις πληρώνουν στα ταμεία της ΕΕ οι εργαζόμενοι, μέσω του χαρατσιού του ΦΠΑ και της υπόλοιπης φοροληστείας. Αντίθετα τις εισπράττουν από την ΕΕ οι βιομήχανοι της αγροτοδιατροφής, το 20% των μεγαλοαγροτών που κατέχουν το 90% της αγροτικής γης και ροκανίζουν το 80% των επιδοτήσεων.
Οι «αγροτικές» επιδοτήσεις της ΕΕ λειτουργούν με διπλό τρόπο: Πρώτο, ως μηχανισμός πανευρωπαϊκής διαφθοράς των συνειδήσεων. Δεύτερο, ως βασικό εργαλείο της ΚΑΠ της ΕΕ, μαζί με το κακόφημο «Μητρώο Αγροτών και αγροτικών εκμεταλλεύσεων», με στόχο την επιτάχυνση των καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων στον αγροτικό τομέα όλης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τις αγροτικές επιδοτήσεις τις εισπράττουν οι βιομήχανοι της αγροτοδιατροφής και το 20% των μεγαλοαγροτών που παίρνει το 80% των ποσών
Με πιο απλά λόγια: η Ε.Ε. όχι από συμπόνια αλλά και με «ξένα κόλλυβα» (φοροληστεία), επιδοτεί τους αγρότες, για να παίρνουν φτηνή (σχεδόν τζάμπα) την πρώτη ύλη τους οι βιομήχανοι του αγροτοδιατροφικού τομέα και οι πολυεθνικές!
Όλα αυτά συναποφασίζονται στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης απ’ όλες τις κυβερνήσεις, της ΝΔ του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ, με την πλήρη συναίνεση των νέων συνεταιριστικών μορφωμάτων που έχουν δημιουργηθεί αλλά και όλων αυτών που δημιούργησαν και δημιουργούν αυταπάτες για την «κοινωνική Ευρώπη των λαών» και όσων δεν θέτουν ως άμεσο πολιτικό στόχο του κινήματος την έξοδο από την ΕΕ.
Από την άλλη τα μνημόνια και οι πολιτικές των κυβερνήσεων που διαχειρίζονται τα ευρωμνημόνια διαρκείας μέχρι το 2060 αποτέλεσαν μια ποιοτική τομή και επιτάχυναν ειλημμένες αποφάσεις των κυβερνήσεων και της ΕΕ:
Πρώτο, συνέβαλλαν στο σπάσιμο της συμμαχίας του κεφαλαίου με μερίδα της συνεταιριστικής γραφειοκρατίας στην ύπαιθρο.
Δεύτερο, πούλησαν – έκλεισαν – περιθωριοποίησαν τις βιομηχανίες λιπασμάτων, τις γαλακτοβιομηχανίες ΔΩΔΩΝΗ και ΑΓΝΟ, τη βιομηχανία ζάχαρης, τη ΣΕΚΑΠ και άλλες παραγωγικές δραστηριότητες. Ιδιωτικοποίησαν – ξεπούλησαν την Αγροτική Τράπεζα.
Τρίτο, επιτάχυναν τις διαδικασίες με τον συνεταιριστικό Καλλικράτη (νόμο Σκανδαλίδη) την ταχύτατη διείσδυση των τραπεζιτών στη παραγωγή (βλ GAIA Επιχειρείν και παρακλάδια) .
Τέταρτο, έκλεισαν ή ιδιωτικοποίησαν ή άλλαξαν όλους τους μηχανισμούς του δημοσίου για να τους προσαρμόσουν στην αγορά, αλλάζοντας ταυτόχρονα τις εργασιακές σχέσεις, δίνοντας μεροκάματα και συντάξεις πείνας.
Συνοψίζοντας, όλα αυτά τα χρόνια έχει διαμορφωθεί από τη μια πλευρά το μπλοκ που ισχυροποιείται-κερδίζει και αποτελείται από: το αγροτοδιατροφικό κεφάλαιο, το οποίο αποτελεί μια από τις ναυαρχίδες ανάπτυξης και επέκτασης των ντόπιων καπιταλιστών, το κύκλωμα μεγαλέμπορων- βιομηχάνων (ζωοτροφών, λιπασμάτων, φαρμάκων), τους μεγαλοαγροτοκτηνοτρόφους, τις διοικήσεις συνεταιρισμών και όλο το πολιτικό προσωπικό τους.
Από την άλλη οι μικροί και μεσαίοι αγροτοκτηνοτρόφοι, στους οποίους μειώνεται το απαραίτητο για να ζήσουν εισόδημα, οι αγροτοεργάτες, οι Έλληνες μισθωτοί στον αγροτοδιατροφικό τομέα («μόνιμοι» και εποχικοί), οι ξένοι εργάτες, και οι μικροί αυτοαπασχολούμενοι του χώρου (π.χ. γεωτεχνικοί, ψαράδες, τεχνίτες, άλλα επαγγέλματα που εξαρτώνται από την αγροτική παραγωγή).
Στόχος του κεφαλαίου είναι να καθορισθεί το τι παράγεται και το πως παράγεται, από όσο γίνεται λιγότερα χέρια για την αύξηση της κερδοφορίας του.
Μέτωπο ανατροπής για φτηνά και ποιοτικά τρόφιμα
Κοινός αγώνας εργαζομένων και μικρομεσαίων αγροτοκτηνοτρόφων
Οι εργαζόμενοι στον αγροτοδιατροφικό κλάδο σε κοινό ανατρεπτικό μέτωπο με τη μικρή και μεσαία αγροτιά πρέπει να διεκδικήσουν:
- Μόνιμη και σταθερή δουλειά. 1.200 ευρώ κατώτερο καθαρό μισθό. Αξιοπρεπείς Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας. 30ωρο – 5ήμερο – 6ωρο
- Μαζικές προσλήψεις στις δημόσιες υπηρεσίες που καταρρέουν. Επίδομα ανεργίας για την κάλυψη της αξιοπρεπούς διαβίωσης των ανέργων. Αγώνας ενάντια στην είσοδο των ιδιωτών σε κάθε δραστηριότητα.
- Κατάργηση του ΕΝΦΙΑ, μείωση των συντελεστών φορολογίας στους μισθωτούς, τους αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες. Αφορολόγητο όριο στο επίπεδο αξιοπρεπούς διαβίωσης. Βαριά φορολογία του κεφαλαίου, των εφοπλιστών και της εκκλησίας.
- Αποκλειστικά δημόσιο ασφαλιστικό σύστημα. Με άμεση μείωση των χρόνων συνταξιοδότησης (60 άνδρες, 58 γυναίκες).
- Ικανοποίηση των άμεσων αναγκών επιβίωσης των μικρομεσαίων παραγωγών: Ανατροπή της ΚΑΠ. Όχι στις περικοπές των επιδοτήσεων – αποκλειστική χορήγηση τους σε φτωχούς αγροτοκτηνοτρόφους και αλιείς και όχι στους μεγαλοεπενδυτές του αγροτοδιατροφικού τομέα και τα μοναστήρια. Κατάργηση του αντιδραστικού «μητρώου αγροτών – αγροτικών εκμεταλλεύσεων». Να σταματήσουν οι πλειστηριασμοί και οι κατασχέσεις της λαϊκής περιουσίας. Κατάργηση του ΦΠΑ σε όλα τα καλλιεργητικά μέσα και εφόδια – αφορολόγητο αγροτικό πετρέλαιο για τη μείωση του κόστους παραγωγής. Κατώτερες, εγγυημένες τιμές για τα αγροτοκτηνοτροφικά προϊόντα, που να καλύπτουν το κόστος παραγωγής και να εξασφαλίζουν ικανοποιητικό εισόδημα για αξιοπρεπή ζωή.
- Απόλυτη προστασία της φύσης από κάθε είδους «επενδυτές».
- Σταμάτημα της εμπορευματοποίησης του νερού και την ιδιωτικοποίηση των αρδευτικών δικτύων μέσω των ΣΔΙΤ. Το νερό είναι δημόσιο αγαθό.
- Μπλοκάρισμα στις εξορύξεις υδρογονανθράκων. Αγώνας ενάντια στην ασυδοσία εγκατάστασης ανεμογεννητριών στα δάση και φωτοβολταϊκών σε καλλιεργούμενες εκτάσεις.
Πολιτικοί στόχοι σε σύγκρουση με την κυρίαρχη πολιτική
Τα αιτήματα του κοινού ανατρεπτικού μετώπου –εργαζομένων στον αγροτοδιατροφικό τομέα – νεολαίας – μικρής και μεσαίας αγροτιάς πρέπει να είναι συνδεδεμένα με πολιτικούς στόχους που θα οδηγούνε σε σύγκρουση με την κυρίαρχη πολιτική, που θα βάζουν το ζήτημα ανατροπής της κυβέρνησης, για να διαμορφώνονται όροι για την ικανοποίησή τους:
- Κατάργηση-Ανατροπή της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ). Έξω από την ΕΕ. Διαγραφή του χρέους, χορήγηση εθνικών επιδοτήσεων με κριτήριο τη συνεταιριστική καλλιέργεια γης ή εκτροφής ζώων.
- Δημιουργία ενιαίου δημόσιου φορέα τροφίμων, λιπασμάτων, κέντρων σποροπαραγωγής, ερευνητικών κέντρων. Όχι στα γενετικά μεταλλαγμένα τρόφιμα-σκουπίδια. Δημόσιος και ενισχυμένος έλεγχος για τη διασφάλιση ποιοτικών και φθηνών τροφίμων για το λαό. Να αποσπάσουμε το γενετικό υλικό και τους σπόρους από τα χέρια των πολυεθνικών
- Επανίδρυση δημόσιας Αγροτικής Τράπεζας, αντί για το μαφιόζικο κύκλωμα: Τράπεζα Πειραιώς – Neuropublic – Gaia Επιχειρείν – ΟΠΕΚΕΠΕ – «συνεταιρισμοί μεγαλοαγροτών».
- Δημοκρατικοί πρωτοβάθμιοι παραγωγικοί συνεταιρισμοί. Ενιαίος Δημόσιος φορέας συγκέντρωσης – τυποποίησης – εμπορίας αγροτικών προϊόντων και τροφίμων. Κρατικοποίηση με εργατικό έλεγχο, όλων των αγροτοδιατροφικών επιχειρήσεων στρατηγικής σημασίας.
Το πρόγραμμα μπορεί να το εφαρμόσει μόνο ο οργανωμένος λαός με τα δικά του δημοκρατικά όργανα διεκδίκησης και επιβολής της λαϊκής θέλησης.
Οι τεράστιες επιστημονικοτεχνικές δυνατότητες της εποχής μας δημιουργούν τους υλικούς όρους για φτηνή και ποιοτική διατροφή του λαού. Η εφαρμοζόμενη ανταγροτική πολιτική συγκρούεται με αυτές τις δυνατότητες αλλά δημιουργεί προϋποθέσεις για την ανάπτυξη αγώνων. Αγώνες που για να είναι νικηφόροι χρειάζεται να είναι από τα κάτω, με επιτροπές αγώνα στα χέρια των αγωνιζόμενων, με πραγματική και όχι συμβολική πάλη, με αναβάθμιση του αντιΕΕ και αντικυβερνητικού χαρακτήρα των αιτημάτων.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 18-19 Οκτωβρίου 2025
