Μαρία Γκίκα
▸Στη δραστηριοποίηση των μεγάλων κατασκευαστικών εταιρειών στην παραγωγή κατοικίας και όχι στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης στοχεύει ο νόμος για την «κοινωνική αντιπαροχή». Μιλάει στο Πριν ο πρόεδρος του τμήματος Αττικής του ΣΑΔΑΣ-ΠΑΕ Κώστας Βουρεκάς.
Την Τρίτη 9 Σεπτεμβρίου ψηφίστηκε στη βουλή ο νόμος για την «κοινωνική αντιπαροχή», με τον οποίο επιτρέπεται η υπογραφή συμβάσεων ανάμεσα στο δημόσιο και ιδιωτικές κατασκευαστικές εταιρείες για την οικοδόμηση (ή ανακαίνιση) κατοικιών σε δημόσια ακίνητα, με ταυτόχρονη εκμετάλλευση αυτών των κατοικιών από τις εταιρείες. Ο κατασκευαστής θα υποχρεούται να παραχωρήσει το 30% του ακινήτου ως «κοινωνική κατοικία», η οποία θα νοικιάζεται με «κοινωνικά κριτήρια» σε μια τιμή «ουσιωδώς» χαμηλότερη από αυτή που διαμορφώνεται στην αγορά. Το ύψος του ενοικίου και τα κριτήρια επιλογής των ενοικιαστών θα διευκρινιστούν σε επόμενο νόμο.
«Από σήμερα το βράδυ, το νομοσχέδιο για την “κοινωνική αντιπαροχή, κοινωνική μίσθωση, τριτεκνική ιδιότητα και άλλες διατάξεις” είναι πια νόμος του κράτους. Από σήμερα, διαθέτουμε δύο νέα εργαλεία για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, από σήμερα οι τρίτεκνες οικογένειες και οι οικογένειες με παιδιά με αναπηρία βγαίνουν θεσμικά ενισχυμένες», πανηγύρισε εκείνη την ημέρα η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου. «Επαναφέρουμε την κοινωνική αντιπαροχή και προτείνουμε μια σειρά τροποποιητικών διατάξεων, ώστε να γίνει πιο λειτουργική, αποδοτικότερη και αποτελεσματική, κυρίως όμως να γίνει υλοποιήσιμη», πρόσθεσε.
Είναι όμως πραγματικά έτσι; Για τον συγκεκριμένο νόμο μίλησε στο Πριν ο πρόεδρος του τμήματος Αττικής του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Διπλωματούχων Ανωτάτων Σχολών – Πανελλήνια Ένωση Αρχιτεκτόνων (ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ) Κώστας Βουρεκάς.
«Η “κοινωνική αντιπαροχή”, όπως και τα υπόλοιπα προγράμματα που συνιστούν τη στεγαστική πολιτική της σημερινής κυβέρνησης (“Σπίτι Μου”, “Ανακαινίζω – Ενοικιάζω”, κ.ά.), δεν στοχεύουν κατά τη γνώμη μου στην επίλυση της τρέχουσας στεγαστικής κρίσης. Ο πραγματικός τους στόχος είναι διπλός. Αφενός να δώσουν την εντύπωση ότι η κυβέρνηση “κάτι κάνει”, παράγοντας δηλαδή επικοινωνιακή πολιτική, και αφετέρου μέσω της παραγωγής ενός δείγματος σχετικά προσιτής ή και κοινωνικής κατοικίας, χωρίς να αλλάζει κάτι ουσιαστικά στη σημερινή λειτουργία της κτηματαγοράς, να ενισχύσουν τις δραστηριότητες των μεγάλων επιχειρήσεων και ειδικότερα των τραπεζών και των κατασκευαστικών ομίλων. Εξάλλου, όπως δήλωσε και ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη ΔΕΘ, η στεγαστική κρίση έχει δύο πλευρές: οι ενοικιαστές χάνουν, αλλά οι ιδιοκτήτες κερδίζουν, οπότε η κυβέρνηση μετρώντας τον εκλογικό αντίκτυπο δεν νιώθει ότι απειλείται», σχολιάζει όσον αφορά τον στόχο της κυβέρνησης.
Η κατοικία είναι κοινωνικό δικαίωμα και όχι εμπόρευμα ή επενδυτικό προϊόν
«Ειδικά η “κοινωνική αντιπαροχή”, για να καταστήσει ελκυστική τη δραστηριοποίηση των μεγάλων κατασκευαστικών εταιρειών στην παραγωγή κατοικίας έναντι άλλων κερδοφόρων δραστηριοτήτων, τους δίνει τη δυνατότητα να επιδοτηθούν, απορροφώντας ευρωπαϊκά κονδύλια, για να κατασκευάσουν σε δημόσια γη ιδιωτικά κατά έως και το 70% οικιστικά συγκροτήματα, ακόμα και με υπέρβαση του υφιστάμενου πολεοδομικού σχεδιασμού, στο όνομα της παραγωγής κοινωνικής κατοικίας», προσθέτει ο Κώστας Βουρεκάς.
«Σε αντίθεση με αυτές τις πολιτικές», καταλήγει προτείνοντας μια άλλη αντιμετώπιση του προβλήματος, «η πραγματική επίλυση της στεγαστικής κρίσης περνάει από την ανάπτυξη αποκλειστικά δημόσιας κοινωνικής κατοικίας με στόχο την πλήρη κάλυψη των κοινωνικών αναγκών, γεγονός που θα επιδράσει και στις τιμές που διαμορφώνονται στην αγορά. Αυτό επιβάλλεται να συνοδευτεί και από την ουσιαστική ρύθμιση της αγοράς, με επιβολή πλαφόν στα ενοίκια και περιορισμό της κερδοσκοπίας στα ακίνητα, πολιτικές που η κυβέρνηση θεωρεί προφανώς “αντιαναπτυξιακές”, με βάση το στρεβλό αναπτυξιακό μοντέλο που έχει διαμορφώσει».
Το τμήμα Αττικής του ΣΑΔΑΣ- ΠΑΕ έχει τοποθετηθεί, σε σχετική του ανακοίνωση, παρουσιάζοντας τον νόμο καθώς και τα αιτήματά του. Το κεντρικό του αίτημα είναι «η ανάπτυξη προγραμμάτων κοινωνικής – εργατικής – φοιτητικής κατοικίας με αποκλειστικά δημόσιο χαρακτήρα, που θα αξιοποιούν την ακίνητη περιουσία του δημοσίου για 100% κοινωνική κατοικία, χωρίς το “εύλογο εργολαβικό κέρδος” κάποιου ιδιώτη, για την ολοκληρωμένη κάλυψη των κοινωνικών αναγκών».
Πιο συγκεκριμένα, αυτό σημαίνει ότι ζητάει να ανασυσταθεί το έργο των Οργανισμών Εργατικής Κατοικίας και Εργατικής Εστίας και να αξιοποιηθούν τα αποθεματικά και η ακίνητη περιουσία τους, να αναβαθμιστούν οι υπάρχουσες φοιτητικές εστίες και να χτιστούν νέες και να προστατεύεται πλήρως η πρώτη κατοικία των λαϊκών νοικοκυριών.
«H αντιμετώπιση της τρέχουσας στεγαστικής κρίσης προϋποθέτει την αντιμετώπιση της κατοικίας ως κοινωνικό δικαίωμα και όχι ως εμπόρευμα ή επενδυτικό προϊόν με στόχο την αύξηση της κερδοφορίας των μεγάλων κατασκευαστικών εταιρειών», τονίζει.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 27-28 Σεπτεμβρίου 2025
