Θεοπίστη Καπέτα
▸«Πράσινη μετάβαση» αποκλειστικά για τα κέρδη της ΔΕΗ, με σοβαρές επιπτώσεις για το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία
Περιβαλλοντική καταστροφή, προβλήματα υγείας και επιβάρυνση των δήμων επιφυλάσσει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τουλάχιστον έξι περιοχές της Ελλάδας με πρωταγωνίστρια τη Δυτική Μακεδονία. Έξι μονάδες καύσης απορριμμάτων σε Βόρεια, Στερεά και Δυτική Ελλάδα, Κρήτη και Αττική, για την «πράσινη μετάβαση» και την «κυκλική οικονομία», οι οποίες θα αποφέρουν τεράστια κέρδη στη ΔΕΗ και τεράστιες χρεώσεις και προβλήματα στους κατοίκους είναι προ των πυλών, με τις πρώτες λαϊκές διαμαρτυρίες να έχουν ήδη εκδηλωθεί.
Η μεγαλύτερη επιβάρυνση θα υπάρξει στη Δυτική Μακεδονία. Η πρώτη και μεγαλύτερη μονάδα αναμένεται να λειτουργήσει στη Κοζάνη και θα εξυπηρετεί τις Περιφέρειες Κεντρικής Μακεδονίας (Σέρρες, Ανατολικός και Δυτικός Τομέας), Δυτικής Μακεδονίας (Κοζάνη), Ηπείρου (Ιωάννινα), Θεσσαλίας (Λάρισα, Μαγνησία, Δυτική Θεσσαλία) και μέρος των Ιονίων Νήσων (Κέρκυρα), με προοπτική να γίνεται καύση 288.000 τόνων ανά έτος, η οποία σύμφωνα με τις σχετικές μελέτες μπορεί να φτάσει ακόμα και τους 350.000 τόνων ανά έτος.
Ο σχεδιασμός του υπουργείου μετατρέπει τη Δυτική Μακεδονία σε αποδέκτη των απορριμμάτων της μισής χώρας, με την αναλογία που προκύπτει να είναι ότι το 2,5% του πληθυσμού της Ελλάδας (Δυτική Μακεδονία) θα σηκώνει το ίδιο βάρος καύσης σκουπιδιών με το 40% του πληθυσμού της Αττικής. Αν υπολογίσει κανείς το συνολικό έργο το οποίο αναμένεται να διαρκέσει 25 χρόνια, έως το 2054 που θα ολοκληρωθεί η «πράσινη μετάβαση», θα έχουν καεί στη Δυτική Μακεδονία 7-9 εκατομμύρια τόνοι απορριμμάτων.
Πέρα από τους τοπικούς φορείς και τους κατοίκους, οι οποίοι ήδη από το 2021 που ξεκίνησε η ιστορία, έχουν εκφράσει ανοιχτά την αντίθεση τους με τη καταστροφική αυτή πολιτική, την εναντίωσή τους εξέφρασαν ο Ιατρικός, ο Οδοντιατρικός και ο Φαρμακευτικός Σύλλογος Κοζάνης. «Ως επιστημονική κοινότητα, εκφράζουμε την έντονη ανησυχία μας για τις σοβαρές επιπτώσεις που ενδέχεται να έχουν στη δημόσια υγεία οι προτεινόμενες μέθοδοι διαχείρισης αποβλήτων, όπως η καύση», αναφέρουν χαρακτηριστικά. Σύμφωνα με τους ίδιους αλλά και ένα μεγάλο κομμάτι της επιστημονικής κοινότητας γενικότερα, η καύση αποβλήτων απελευθερώνει στο περιβάλλον εξαιρετικά επικίνδυνες ουσίες. Διοξίνες (ισχυρά καρκινογόνα), βαρέα μέταλλα (νευροτοξικά) και αιωρούμενα σωματίδια PM2,5, τα οποία συνδέονται άμεσα με την αύξηση καρκίνων, αναπνευστικών και καρδιαγγειακών παθήσεων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ακόμη και οι μελέτες ενός τόσο σοβαρού και μεγάλου έργου είναι ανεπαρκείς και δεν προβλέπουν ούτε κατ’ ελάχιστον ένα αξιόπιστο σύστημα για συνεχείς και αυστηρούς ελέγχους, δημιουργώντας ακόμη μεγαλύτερους προβληματισμούς. Εξάλλου, υπάρχει και το παράδειγμα της Μαγνησίας και του Βόλου, όπου οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις και οι μελέτες που επιβεβαιώνουν την μεγάλη επιβάρυνση της υγείας των κατοίκων από τότε που ξεκίνησε η καύση των απορριμμάτων, είναι ακόμη νωπές.
Η καταστροφή του περιβάλλοντος και του υδροφόρου ορίζοντα, η επιβάρυνση της υγείας της τοπικής κοινωνίας έρχονται όμως και με ένα επιπλέον κόστος. Ενώ η ΔΕΗ, η οποία αναμένεται να αναλάβει όλο το έργο, θα πλουτίζει από τα τεράστια κέρδη που αυτό θα αποφέρει, η τοπική κοινωνία θα πληρώνει κιόλας για να… αρρωσταίνει. Σύμφωνα με τις μελέτες που έχουν προηγηθεί του σχεδιασμού, είναι ξεκάθαρο ότι η ενεργειακή αξιοποίηση απορριμμάτων συνοδεύεται από υψηλό λειτουργικό κόστος, με το «κόστος εισόδου» στις μονάδες (gate fee) για τους δήμους να φτάνει τουλάχιστον τα 100-138 ευρώ/τόνο. Οι τιμές αυτές φυσικά προστίθενται στα ήδη επιβαρυμένα οικονομικά των φορέων διαχείρισης. Αντ’ αυτού, τα προβλεπόμενα έσοδα από την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας (80 ευρώ/MWh) και σκραπ μετάλλων (50 ευρώ/τόνο), σε καμία περίπτωση δεν αρκούν για να αντισταθμίσουν την επιβάρυνση. Επίσης, έσοδα για τη ΔΕΗ προβλέπονται και από την εκμετάλλευση της θερμότητας που παράγεται από την καύση.
Μετά από τον μεγάλο ξεσηκωμό της τοπικής κοινωνίας και δεκάδων φορέων, στις 15 Σεπτεμβρίου το περιφερειακό συμβούλιο Δυτικής Μακεδονίας απέρριψε τελικά τα σχέδια της ΔΕΗ και της κυβέρνησης για εγκατάσταση μονάδας καύσης απορριμμάτων στην περιοχή.
«Δεν είναι μόνο η απόφαση του περιφερειακού συμβουλίου αλλά και οι αρνητικές αποφάσεις των δημοτικών συμβουλίων των δυο μεγαλύτερων δήμων της περιοχής (Κοζάνης/Πτολεμαΐδας) {…} είναι κυρίως οι χιλιάδες κάτοικοι που με τη συμμετοχή τους στις εκδηλώσεις και στα συλλαλητήρια έστειλαν ξεκάθαρο μήνυμα ότι η εγκατάσταση μονάδας καύσης απορριμμάτων απορρίπτεται συνολικά, χωρίς αν, χωρίς ίσως, χωρίς μήπως, χωρίς αστερίσκους και προϋποθέσεις», σχολιάζει η Αριστερή Συμπόρευση για την Ανατροπή στη Δυτική Μακεδονία.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 27-28 Σεπτεμβρίου 2025
