Ρίμα Χασάν, μέλος του Στόλου της Ελευθερίας, ευρωβουλεύτρια
Η Ρίμα Χασάν, νομικός στο διεθνές δίκαιο και ακτιβίστρια για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ευρωβουλεύτρια από τη Γαλλία, γεννήθηκε χωρίς ιθαγένεια στον καταυλισμό Παλαιστινίων προσφύγων στο Νεϊράμπ (Συρία). Μετανάστευσε στη Γαλλία σε ηλικία 10 ετών. Ως μέλος της αποστολής του πλοίου Μαντλίν για το σπάσιμο του αποκλεισμού της Γάζας, απάχθηκε, φυλακίστηκε και απελάθηκε από το Ισραήλ. Το Πριν συναντήθηκε μαζί της στο Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ. Η συνέντευξη ολοκληρώθηκε μετά την επιστροφή της από την Κολομβία και την έκτακτη συνδιάσκεψη της Ομάδας της Χάγης για κυρώσεις κατά του Ισραήλ και είναι πολύ επίκαιρη λόγω της νέας ισραηλινής πειρατείας στο σκάφος Χαντάλα.
Συνέντευξη στη Λίτσα Φρυδά
Συμμετείχατε στον «Στολίσκο της Ελευθερίας», συλληφθήκατε, φυλακιστήκατε και στη συνέχεια απελαθήκατε από το Ισραηλινό κράτος. Τι αποκαλύπτει αυτή η βίαιη καταστολή για το Ισραήλ;
Η αναχαίτιση ήταν ένα από τα σενάρια για τα οποία ήμασταν προετοιμασμένοι. Ο Στόλος της Ελευθερίας έχει πραγματοποιήσει πολλές τέτοιου είδους δράσεις εδώ και αρκετά χρόνια, αποστέλλοντας πάνω από τριάντα πλοίων προς τη Γάζα. Τα τελευταία χρόνια παρουσιάζονται συστηματικά δύο σενάρια: είτε αναχαίτιση του πλοίου και σύλληψη των ακτιβιστών, είτε άμεσες επιθέσεις κατά του πλοίου.
Οι ειδικοί εισηγητές του ΟΗΕ που εξέτασαν το διεθνές δίκαιο ήταν σαφείς: Η δράση, εκτός από αναγκαία στο πλαίσιο του λιμού και της τεκμηριωμένης γενοκτονίας, ήταν νόμιμη και μπορούσε να πραγματοποιηθεί ακόμη και σε συνθήκες κατοχής, όπως συμβαίνει στη Λωρίδα της Γάζας. Από τα γεγονότα αποκαλύπτεται ότι το κράτος του Ισραήλ απολαμβάνει πλήρη ατιμωρησία. Αυτό αφορά και την ίδια την αναχαίτιση, καθώς έγινε σε διεθνή ύδατα και την απαγωγή μας, μεταφορά στο λιμάνι του Ασντόντ και φυλάκισή μας.
Ως ευρωβουλεύτρια, πώς βλέπετε την απουσία αντίδρασης των συναδέλφων σας απέναντι στην απαγωγή και την κράτησή σας από το Ισραήλ;
Αντιμετωπίσαμε μεγάλη περιφρόνηση και σιωπή. Περιφρόνηση κυρίως από τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης, τα οποία μίλησαν για επικοινωνιακή ενέργεια, χωρίς να θέσουν τα πολιτικά διακυβεύματα που σχετίζονται με τη δράση του Στόλου της Ελευθερίας. Σε πολιτικό επίπεδο, εκτός από τον χώρο της αριστεράς, δεν υπήρξε ιδιαίτερη κινητοποίηση. Αυτό αποτυπώνει τη γενικότερη πολιτική συγκυρία στο Ευρωκοινοβούλιο, η οποία αντανακλά την πολιτική πραγματικότητα της ΕΕ, δηλαδή δεξιές και ακροδεξιές τάσεις, που καταλαμβάνουν όλο και περισσότερο χώρο στον δημόσιο διάλογο. Είναι οι βασικοί σύμμαχοι του ισραηλινού καθεστώτος σήμερα.
Στην ΕΕ υπάρχει μια ανάγνωση του κόσμου, που κουβαλά αποικιοκρατικά και ιμπεριαλιστικά χαρακτηριστικά
Πώς αξιολογείτε τη στάση της ΕΕ απέναντι στην εφαρμογή του διεθνούς δικαίου, ιδίως όσον αφορά εγκλήματα πολέμου ή συστηματικές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στην Παλαιστίνη και αλλού;
Η ανάλυσή μου για τη θεώρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από την ΕΕ είναι πολύ κριτική. Βρισκόμαστε σε έναν θεσμικό χώρο που κληρονόμησε δυναμικές αποικιοκρατίας και ιμπεριαλισμού. Η ανάγνωση του κόσμου από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι, αναμφισβήτητα, επηρεασμένη απ’ αυτή την ιστορία. Το ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων υπερτονίζεται σε χώρες όπου υπάρχουν στρατηγικά ή ιδεολογικά συμφέροντα. Για παράδειγμα, οι χριστιανικές κοινότητες της Ανατολής, σε χώρες όπου η ΕΕ έχει αντιπαλότητες, λαμβάνουν μεγάλη υποστήριξη. Αντίθετα, οι Χριστιανοί στην Παλαιστίνη, ενώ είναι ξεκάθαρο πως υφίστανται σοβαρές διώξεις και στοχοποιούνται από το ισραηλινό καθεστώς, στη Γάζα, στη Δυτική Όχθη και στην Ιερουσαλήμ, δεν αναδεικνύονται σχεδόν καθόλου.
Αυτό που καταλογίζω στην ΕΕ είναι ότι υπάρχει σύγχυση ανάμεσα στον νόμιμο αγώνα για τα ανθρώπινα δικαιώματα και μια προσέγγιση που βασίζεται σε γεωπολιτικές σκοπιμότητες και συνδέεται άμεσα με μια ανάγνωση του κόσμου που κουβαλά αποικιοκρατικά και ιμπεριαλιστικά χαρακτηριστικά. Αυτό της αφαιρεί κάθε αξιοπιστία. Η πολιτική των δύο μέτρων και δύο σταθμών μεταξύ Ουκρανίας και Παλαιστίνης είναι χαρακτηριστική.
Η έκτακτη σύνοδος κορυφής της Ομάδας της Χάγης στην Μπογκοτά κατέληξε σε μια σαφή διακήρυξη: διεθνείς κυρώσεις κατά του Ισραήλ και κίνηση νομικών διαδικασιών για τις σοβαρές παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου στη Γάζα. Τι προσδοκάτε;
Η σύνοδος της Μπογκοτά πράγματι ολοκληρώθηκε με μια σειρά από συγκεκριμένα μέτρα. Τον Ιανουάριο αρχικά ξεκινήσαμε με περίπου 10 κράτη· τώρα έχουμε φτάσει στα 30. Ο στόχος είναι αυτή η ομάδα να διευρύνει πρώτον το δίκτυο των χωρών που υπογράφουν ή εμπλέκονται στις συζητήσεις για κυρώσεις κατά του Ισραήλ, και δεύτερον, να εφαρμοστούν αυτά τα μέτρα με απτό τρόπο και να ενισχυθούν. Ουσιαστικά, στόχος είναι να εντοπιστούν τα πεδία όπου οι κυρώσεις θα έχουν πραγματικό αντίκτυπο, και κάθε χώρα να αναλάβει δράση στον δικό της τομέα.
Απέναντι στη συνεχιζόμενη γενοκτονία στη Γάζα, πώς μπορεί το αντιπολεμικό και διεθνιστικό κίνημα να οργανωθεί και να ενωθεί σε διεθνές επίπεδο;
Είναι σαφές ότι υπάρχει ανάγκη για σύγκλιση των αγώνων για το παλαιστινιακό ζήτημα και του αντιπολεμικού κινήματος, ειδικά τώρα που ο Τραμπ πιέζει τα ευρωπαϊκά κράτη να δαπανούν το 5% του ΑΕΠ τους για την άμυνα, ενώ χρειάζονται επειγόντως πόροι για κοινωνικές πολιτικές. Υπάρχει λοιπόν πεδίο κοινής δράσης μεταξύ των κινημάτων. Πώς μπορεί αυτό να οργανωθεί; Κατά τη γνώμη μου, η πιο επείγουσα μορφή δράσης απέναντι σε μια γενοκτονία είναι η πολιτική ανυπακοή. Δηλαδή, χρειαζόμαστε δράσεις όπως αυτές του κινήματος Palestine Action στη Βρετανία. Πρέπει να αγκαλιάσουμε μορφές πολιτικής ανυπακοής, που περιλαμβάνουν παρεμβάσεις σε στρατιωτικές εταιρείες, αποκλεισμό των εγκαταστάσεών τους, δημόσια πίεση προς τις διοικήσεις τους, και φυσικά, κάλεσμα για μποϊκοτάζ αυτών των επιχειρήσεων, αν κι αυτό δεν είναι τόσο αποτελεσματικό σε εταιρείες οπλικών συστημάτων. Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι συγκεκριμένες και άμεσες συλλογικές δράσεις: μπλοκαρίσματα, δημόσιες παρεμβάσεις, πίεση στους υπεύθυνους. Σε πιο μακροπρόθεσμο επίπεδο, χρειάζονται και πολιτικές πρωτοβουλίες. Για παράδειγμα, για το εμπάργκο όπλων προς το Ισραήλ, αίτημα που αποτελεί νομική υποχρέωση στο πλαίσιο της πρόληψης της γενοκτονίας.
Ποιο είναι το κάλεσμα που θα θέλατε να απευθύνετε σε όσους και όσες επιμένουν να αγωνίζονται για ελευθερία και ανθρώπινη αξιοπρέπεια;
Θέλω να απευθύνω ένα κάλεσμα ενθάρρυνσης, γιατί πιστεύω ότι όταν είσαι Παλαιστίνια, όπως εγώ, μπορείς να αντιληφθείς τον αγώνα αυτόν μέσα σε ένα μακροχρόνιο πλαίσιο, να αναπτύξεις μια μορφή, ας πούμε, «σοφίας» σχετικά με τον παλαιστινιακό αγώνα και τον χρόνο που απαιτεί. Η οικογένειά μου, για παράδειγμα, εδώ και τέσσερις γενιές έχει θυσιαστεί, έχει μεγαλώσει σε προσφυγικούς καταυλισμούς, οι παππούδες μου πέθαναν σε αυτούς· κι εγώ, ως μέλος της τέταρτης γενιάς, δεν έχω ακόμη τη δυνατότητα να επιστρέψω στην Παλαιστίνη ή να ασκήσω το δικαίωμα της επιστροφής.
Όταν είσαι Παλαιστίνια/ος, αντιλαμβάνεσαι ότι πρόκειται για αγώνα μακροχρόνιο. Σε όσους χάνουν το κουράγιο τους, απογοητεύονται, ή αναρωτιούνται αν έχει νόημα η δική τους συμβολή –αφού τα πράγματα δεν προχωρούν όπως θα ήθελαν- θέλω να τους ξαναδώσω ελπίδα υπενθυμίζοντάς τους ότι ο αγώνας ενάντια στο απαρτχάιντ, όπως και άλλοι δίκαιοι αγώνες, χρειάστηκε δεκαετίες για να καρποφορήσει. Και αυτό συνέβη μόνο επειδή υπήρξαν άνθρωποι που άντεξαν και μεταλαμπάδευσαν το νόημα του αγώνα στις επόμενες γενιές. Πρόκειται για αγώνα διαρκείας, όχι για ένα σπριντ. Ο στόχος δεν είναι απλώς να σταματήσουν οι βομβαρδισμοί στη Γάζα· πρέπει να καταλάβουμε ότι πρόκειται για έναν μαραθώνιο προς την απελευθέρωση ενός ολόκληρου λαού, και ότι χρειάζεται να αντέξουμε και να επιμείνουμε σε όλη τη διαδρομή.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο του Αυγούστου
