Αφιέρωμα: Η χούντα της 21ης Απριλίου και ο σύγχρονος φασισμός
Ντίνα Ρέππα
Ο σύγχρονος φασισμός και η ακροδεξιά γεννιούνται μέσα από τους αρμούς του συστήματος, ως αποτέλεσμα της κυρίαρχης πολιτικής και της κρίσης του. Αποτελούν πολύτιμη εφεδρεία, είτε για κυβερνητικές «λύσεις», είτε για το κτύπημα του κινήματος. Γι’ αυτό δεν αντιμετωπίζονται με τον κυβερνητισμό και τη συμμαχία με δυνάμεις διαχείρισης του συστήματος. Απαιτείται ενίσχυση πρώτα και κύρια του ανατρεπτικού αγώνα του εργατικού και νεολαιίστικου κινήματος.
Ακροδεξιά δυσωδία πάνω στον εμφύλιο των φτωχών
Η αύξηση της επιρροής της ακροδεξιάς σε όλες τις εκδοχές, και της ακραίας νεοφασιστικής και των πιο «κόσμιων», «εκλεπτυσμένων» εκδοχών, αυτών που φτιασιδώνονται για να κυβερνήσουν ή να συμμετέχουν σε κυβερνήσεις, ως αποτέλεσμα και της ήττας του εργατικού κινήματος και της αριστεράς, είναι εδώ στο παρόν και γι’ αυτό οφείλει να απαντηθεί και να ανακοπεί. Ο κίνδυνος να αναδυθεί η φασιστική δυσωδία τόσο έντονα όσο στον μεσοπόλεμο από τους υπονόμους του συστήματος της εκμετάλλευσης, του ταξικού κυνισμού, της κοινωνικής αγριότητας και πολεμικής βαρβαρότητας, είναι πραγματικός. Όπως και στον μεσοπόλεμο, η οικονομική κρίση παίζει αναντίρρητα πολύ σημαντικό ρόλο. Άλλωστε, η ΕΕ στηρίζει πλέον ανοιχτά ακόμα και ναζιστικές και φασιστικές δυνάμεις ενώ δεν έχει κανένα ενδοιασμό να εγκολπώσει ό,τι πιο αντιδραστικό και σκοταδιστικό κυκλοφορεί για να υπηρετήσει την κυριαρχία του κεφαλαίου.
Η σύγχρονη ακροδεξιά έχει την κοινωνική της βάση στα μικροαστικά στρώματα που βασίζονται στην ιδιοκτησία, αλλά βρίσκει πρόσβαση και σε πληβειακά τμήματα της εργατικής τάξης και της νεολαίας. Στον μεσοπόλεμο η «επικίνδυνη» τάξη ήταν κυρίως η εργατική, γιατί απειλούσε εν δυνάμει την ιδιοκτησία, τώρα είναι οι μετανάστες και οι πρόσφυγες που «παίρνουν τις δουλειές των εργατών», «ρίχνουν τα μεροκάματα», «φέρνουν ξένες θρησκείες και πολιτισμούς, εγκληματικότητα και ανασφάλεια». Τώρα, κατά την κυρίαρχη αφήγηση, το έθνος το απειλούν αυτοί. Κυρίως όμως, «απειλούν» ό,τι απέμεινε από εργατικά δικαιώματα και κοινωνικά αγαθά. Με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο κίνδυνος να μοιράζονται πολλά στόματα τα ψίχουλα που πέφτουν από το τραπέζι των ολιγαρχών. Πάνω σε αυτό πατάει η ακροδεξιά. Στον εμφύλιο των φτωχών και των καταπιεσμένων.
Πως θα πολεμήσουμε τον φασισμό
Ο αντιφασισμός του 21ου αιώνα οφείλει να είναι προλεταριακός, διεθνιστικός, με συντονισμό και αλληλεγγύη
Πώς αντιμετωπίζεται η σύγχρονη φασιστική απειλή; Ο φασισμός είναι πρώτα απ’ όλα καθεστώς ωμής βίας για την επιβολή της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης. Δεν μπορούμε να υπερασπίσουμε τα πολιτικά μας δικαιώματα, που διακυβεύονται από τη φασιστική απειλή, σε συμμαχία με εκείνους που καταστρέφουν κάθε έννοια δικαιώματος στην εργασία, στην παιδεία, στην περίθαλψη, στην ελευθερία. Γι’ αυτό και ο φασισμός δεν πολεμιέται με πανδημοκρατικά μέτωπα. Δεν μπορείς να συμμαχείς με τη μήτρα που κυοφορείται ο φασιστικός κίνδυνος και οι ακροδεξιές πολιτικές, για να αντιμετωπίσεις τον φασισμό. Δε θα υπερασπίσουν τη δημοκρατία και τις ελευθερίες αυτοί που τις υπονομεύουν! Άλλωστε, οι κυβερνήσεις δεξιές, προοδευτικές, «αριστερές» δεν διαφοροποιούνται επί της ουσίας ούτε στο ελάχιστο από τον πυρήνα των νεοφιλελεύθερων πολιτικών στην οικονομία, στα εργασιακά και κοινωνικά δικαιώματα, των πολιτικών του κράτους έκτακτης ανάγκης, της Ευρώπης-φρούριο, με την ΕΕ βασικό πυλώνα και καθοδηγητή. Ο αντιφασισμός σήμερα οφείλει να συγκρούεται με την ΕΕ και την πολιτική της από θέσεις κοινωνικής απελευθέρωσης. Όταν ο ρατσισμός γίνεται επίσημη κρατική πολιτική που ασκούν και δυνάμεις του υποτιθέμενου δημοκρατικού τόξου, μόνο ως κολυμπήθρα του Σιλωάμ μπορούν να λειτουργήσουν τα πανδημοκρατικά μέτωπα.
Ο σύγχρονος φασισμός δεν πολεμιέται με τον κυβερνητισμό και τη συμμαχία με δυνάμεις που θέλουν να διαχειριστούν το σύστημα, ούτε δίνοντας το βάρος στην κοινοβουλευτική πάλη αλλά το αντίθετο. Αντιμετωπίζεται ενισχύοντας πρώτα και κύρια τον εξωκοινοβουλευτικό αγώνα του κινήματος της εργατικής τάξης και της νεολαίας.
Αυτή τη δεκαπενταετία άλλωστε, ξεδιπλώθηκαν όλες οι γραμμές. Πλέον δεν μπορεί καμία πολιτική δύναμη, πολύ δε περισσότερο οι δυνάμεις που αναφέρονται στην αντικαπιταλιστική αριστερά, να ισχυριστεί ότι ξεγελάστηκε. Με βάση τη λογική του μετώπου με δυνάμεις της σοσιαλδημοκρατίας και του ρεφορμισμού, όπως θεωρήθηκε ο ΣΥΡΙΖΑ από διάφορες πολιτικές δυνάμεις της αντικαπιταλιστικής αριστεράς, έγιναν συνεργασίες μαζί του και τις «προοδευτικές δυνάμεις» ως το σημείο να στηριχτεί η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, και οδήγησαν στην κατασυκοφάντηση της έννοιας της αριστεράς και στην επικράτηση του ΤΙΝΑ. Η αντικαπιταλιστική αριστερά οφείλει να βγάλει τα συμπεράσματά της από αυτό. Μέτωπο χρειάζεται, αντικαπιταλιστικό μέτωπο όμως, στηριγμένο σε αντικαπιταλιστικό πρόγραμμα. Γιατί στην Ευρώπη κυβερνά και ασκεί τις σκληρές νεοφιλελεύθερες πολιτικές όχι μόνο η παραδοσιακή δεξιά αλλά και η σοσιαλδημοκρατία και όλες οι δυνάμεις που έβαλαν στόχευση να διαχειριστούν το σύστημα από λίγο πιο φιλολαϊκές θέσεις αντί να συγκρουστούν μαζί του.
Κρίσιμο για την αντιπαράθεση με την ακροδεξιά και τις ιδέες της είναι η στάση της αριστεράς σε κομβικά μέτωπα, όπως το προσφυγικό και τα ελληνοτουρκικά. Υπήρξαν συγκεντρώσεις στα νησιά που συνδιοργανώθηκαν από εργατικά κέντρα -που πλειοψηφεί το ΠΑΜΕ-, με την εκκλησία, τους δημάρχους και τους περιφερειάρχες, δηλαδή με όλο τον συντηρητικό και ξενοφοβικό οχετό, που αντιδρούσαν στα στρατόπεδα για τους πρόσφυγες από αντιπροσφυγικές, ρατσιστικές θέσεις. Πάνω σε αυτή τη βάση αναπτύχθηκαν και οι θέσεις του ΚΚΕ, που αποδέχονταν τελικά την Τουρκία ως ασφαλή προορισμό και απαιτούσαν οι αιτήσεις ασύλου να γίνονται εκεί και οι πρόσφυγες να μετακινούνται προς τις χώρες προορισμού χωρίς να πατούν το πόδι τους στην Ελλάδα.
Το ίδιο και με τα ελληνοτουρκικά. Θέσεις που ισχυρίζονται ότι μόνο η Τουρκία ασκεί επιθετική, επεκτατική ΝΑΤΟϊκή πολιτική, ενώ η Ελλάδα είναι μια χώρα σε άμυνα που θέλει να ασκήσει τα «κυριαρχικά της δικαιώματα», ακόμη και στις διεθνείς θάλασσες, αποδέχονται ακέραιη την εθνική ρητορική, και στην ουσία αποσιωπούν ότι πρόκειται για τον καπιταλιστικό ανταγωνισμό μεταξύ των δυο αστικών τάξεων για τα ιδιαίτερα συμφέροντά τους σε βάρος και των δύο λαών. Αποσιωπούν ότι το πρώτιστο καθήκον του εργατικού κινήματος στις δυο χώρες είναι να ηττηθούν οι αστικές τους τάξεις.
Σε καιρούς κρίσης, μεγάλης συστημικής αστάθειας, πολεμικών κινδύνων και αβεβαιότητας, η ακροδεξιά και ο φασισμός πολεμιέται πρώτα και κύρια από το ρεύμα της επαναστατικής ελπίδας, από ένα ισχυρό αντικαπιταλιστικό ρεύμα, ιδεολογικό, πολιτικό, πολιτιστικό, αξιακό, επαναστατικό «αντίπαλο δέος» στον φονικό-ολοκληρωτικό καπιταλισμό. Ένα ρεύμα εργατικού και διεθνιστικού ανθρωπισμού που θα εμπνεύσει τη νεολαία και τους εργαζομένους, στον δρόμο και στις ιδέες, με αντικαπιταλιστικό πρόγραμμα και μέτωπο. Που δε θα αποσύρεται από τις κρίσιμες μάχες για την υλική θέση των εργαζομένων αλλά θα πρωτοστατεί από απελευθερωτικές θέσεις στον αγώνα ανατροπής της κυρίαρχης αστικής πολιτικής σήμερα. Που θα εκπροσωπεί στην πράξη την εργατική απαιτητικότητα και όχι την υποταγή στο υποτιθέμενο εφικτό, θα μιλά για την απελευθέρωση των ανθρώπων από τα κάθε λογής εκμεταλλευτικά δεσμά, θα αναζητά δρόμους να το υπηρετήσει.
Ο σύγχρονος φασισμός τρέφεται από την ανυπαρξία εργατικής πολιτικής για τους εργάτες, από την ενσωμάτωση του εργατικού συνδικαλισμού στο αστικό σχέδιο, στη συμμαχία με το κεφάλαιο και τα συμφέροντά του. Γιατί αυτό συμβαίνει σήμερα στο θεσμοθετημένο επίσημο συνδικαλιστικό κίνημα, τη ΓΣΕΕ και την ΑΔΕΔΥ. Γι’ αυτό η μάχη ενάντια στον φασισμό περνά υποχρεωτικά από την ταξική ανασυγκρότηση του εργατικού κινήματος. Άμεσο καθήκον της αντιφασιστικής πάλης είναι η πάλη για την οργάνωση των εργαζόμενων τάξεων και μάλιστα ντόπιων και μεταναστών μαζί, ο ανεξάρτητος συντονισμός των ταξικών σωματείων που να υπερβαίνει τα όρια και τους φραγμούς που θέτει ο εργοδοτικός συνδικαλισμός. Ο αντιφασισμός του 21ου αιώνα οφείλει να είναι προλεταριακός, διεθνιστικός, με συντονισμό και αλληλεγγύη.
Να προβάλλει αξίες και ιδανικά κοινωνικής απελευθέρωσης, δικαιοσύνης, ισότητας, ελευθερίας και δημοκρατίας, σε σύγκρουση με τον εμφύλιο των φτωχών, τα σάπια ιδεολογήματα της καθαρότητας της φυλής, της μοναδικότητας του έθνους, της εθνικής ενότητας των συμφερόντων καπιταλιστών κι εργατών, του εθνικισμού.
Κι αυτός ο αγώνας να δοθεί παντού, στους χώρους δουλειάς, στις γειτονιές, στα σχολεία και τα πανεπιστήμια, συγκροτώντας ένα μαζικό αντιφασιστικό, αντιρατσιστικό κίνημα, ένα κίνημα διεκδίκησης λαϊκών ελευθεριών και δημοκρατικών δικαιωμάτων και πρώτα από όλα διεκδίκησης για το ψωμί, τη δουλειά, την παιδεία, την υγεία για όλες κι όλους ντόπιες/ους, μετανάστριες/ες, προσφύγισσες/ες.
Να μην υπεκφύγουμε αυτής της αναμέτρησης στο σήμερα. Η πρόκληση είναι αντικαπιταλιστικό μέτωπο και πρόγραμμα, όχι στα χαρτιά και τις διακηρύξεις αλλά στο πολιτικό πρόγραμμα, στους στόχους, στα αιτήματα και τις διεκδικήσεις, στις μορφές οργάνωσης της τάξης.
Η ελευθερία του κέρδους τσακίζει τα δικαιώματα
Η ακροδεξιά ενισχύεται από την κυρίαρχη αστική πολιτική
Ο σύγχρονος ολοκληρωτικός καπιταλισμός εμπορευματοποιεί τα πάντα, θεωρεί ότι η δουλειά με δικαιώματα είναι φιλοσοφική ανοησία, και η ανώτερη ελευθερία όλων των ελευθεριών, είναι η ελευθερία του κέρδους, της ιδιοκτησίας, του εμπορεύματος και του εμπορίου. Η προστασία και εξασφάλισή τους είναι η μέγιστη αξία, ανώτερη από τα ανθρώπινα δικαιώματα, την αλληλεγγύη, τον ανθρωπισμό, τη δικαιοσύνη κ.λπ. Κι αυτό δεν αποτελεί απλώς μια αφήγηση αλλά μετατρέπεται σε πολιτική πράξη, νόμους, μέτρα. Σήμερα δεν επιδοτείται ο άνεργος αλλά ο εργοδότης του για να του παρέχει εργασία, ενώ το άνεργο άτομο εκβιάζεται για να την αποδεχτεί με οποιουσδήποτε όρους. Απολύεται όποτε θέλει ο εργοδότης, χωρίς αποζημίωση, ακόμα κι αν η απόλυση αφορά μια εγκυμονούσα, γιατί αυτό απαιτεί το μέγιστο αγαθό της καπιταλιστικής κερδοφορίας. Οι μετανάστες από την Αφρική έρχονται ως δούλοι να εργαστούν στην Ελλάδα με τρίμηνα συμβόλαια και στη συνέχεια τους επιστρέφουν πίσω.
Η εργοδοτική τρομοκρατία γίνεται ανεξέλεγκτη σε δημόσιο κι ιδιωτικό τομέα. Πειθαρχικά στην εκπαίδευση σε απεργούς, απόλυση από το ΕΚΠΑ του συμβασιούχου Αντωνίου γιατί δυσφήμησε το Πανεπιστήμιο συμμετέχοντας σε κινητοποίηση ενάντια στις τηλε-εξετάσεις, μήνυση από τον πρύτανη του ΕΜΠ σε μέλος ΔΣ του ΣΕΡΕΤΕ για συνδικαλιστική παρέμβαση για απλήρωτη μεροκάματα σε εκδήλωση του ιδρύματος, δυνητική αργία στην καθηγήτρια Χοτζόγλου από τον υπουργό Παιδείας για τη συνδικαλιστική της δράση.
Η υγεία και η παιδεία δεν αποτελεί κατοχυρωμένο κοινωνικό αγαθό για όλες/όλους, παρά μόνο ως ατομική ευθύνη. Έτσι στρώνεται το έδαφος για να θεριέψει η ακροδεξιά και ο φασισμός. Τα πιο φτωχά στρώματα χάνουν κάθε ελπίδα μέσα στα εκατομμύρια των ανέργων, στην κατάρρευση κάθε προστασίας στους χώρους εργασίας, στη διάλυση κάθε εργατικού δικαιώματος, στην κατάρρευση των κοινωνικών αγαθών στην υγεία, την παιδεία, την ασφάλιση, τη σύνταξη.
Αντιδραστική μετάλλαξη του κράτους και ακροδεξιά
Σήμερα, η αντιδραστική μετάλλαξη του κράτους, η επίσημη κρατική και ΕυρωΕνωσιακή πολιτική ευνοεί την άνοδο των ακροδεξιών και φασιστικών αντιλήψεων και ρευμάτων, νομιμοποιεί τις εθνικιστικές, ξενοφοβικές, ρατσιστικές και σκοταδιστικές απόψεις. Στη σημερινή αστική δημοκρατία, και όχι σε δικτατορίες ή στη ναζιστική Γερμανία του Χίτλερ, απαγορεύονται διαδηλώσεις υπέρ του Παλαιστινιακού λαού, διαγράφηκαν φοιτητές από τα Πανεπιστήμια στην Αμερική, συνελήφθησαν μικρά παιδιά που κρατούσαν την παλαιστινιακή σημαία, βγήκαν εκτός νόμου οργανώσεις αλληλεγγύης. Ο στρατός κυκλοφορεί πάνοπλος στα κέντρα των ευρωπαϊκών καπιταλιστικών μητροπόλεων στο όνομα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας και την ίδια στιγμή καταστέλλει τις λαϊκές, εργατικές και νεολαιίστικες κινητοποιήσεις.
Η Ευρώπη φρούριο είναι επίσημη πολιτική, η Frontex και το λιμενικό πνίγουν τους πρόσφυγες και μετανάστες στο Αιγαίο, με αποκορύφωμα την κρατική δολοφονία 600 μεταναστών στην Πύλο. Τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των προσφύγων, η Μόρια, τα hot spot, οι φυλακές Κορίνθου δεν δημιουργήθηκαν σε δικτατορικά καθεστώτα ούτε μόνο από την δεξιά κυβέρνηση της ΝΔ με πρωθυπουργό τον Μητσοτάκη. Πρώτα κατασκευάστηκαν και νομιμοποιήθηκαν επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, έγιναν η επίσημη πολιτική της ΕΕ και μετά τα απογείωσε η κυβέρνηση της ΝΔ. Άλλωστε, από το 2016 στην Αγγλία μάρκαραν τα σπίτια των μεταναστών και στην Αυστρία τους ζητούσαν τα τιμαλφή τους ως αντάλλαγμα για την παραμονή τους.
Η ακροδεξιά ενισχύεται με την πολεμική στροφή της ΕΕ και των κυβερνήσεων, την υποστήριξη προς την Ουκρανία, τη συνενοχή στη σφαγή στη Γάζα. Όσο εντείνεται η πολεμική προετοιμασία και εμπλοκή, τόσο εντείνονται και οι κραυγές του εθνικισμού και της μισαλλοδοξίας και ενισχύονται τα ακροδεξιά και φασιστικά μορφώματα κι οργανώσεις.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 18-20 Απριλίου
