Ο Αλέν Μπαντιού ανήκει στους φιλοσόφους που πάντα επιδιώκουν -από διαφορετικές αφετηρίες- να επαναφέρουν το κομμουνιστικό πρόταγμα στην εποχή μας. Το βιβλίο Ο εικοστός αιώνας (εκδόσεις Ερατώ) του γάλλου φιλοσόφου είναι μια συλλογή άρθρων γραμμένων στο τέλος του προηγούμενου και στις αρχές του τωρινού αιώνα. Ο 20ός αιώνας για τον Μπαντιού ξεκινά το 1917 και τελειώνει το 1989-90. Δεν είναι ο αιώνας των σφαγών και των ωμοτήτων -τέτοιες προηγήθηκαν και εξακολουθούν και μετά το τέλος του- αλλά ο αιώνας της βούλησης, της σύγκρουσης του παλιού με το νέο, και της σύγκρουσης για το τι είναι πραγματικά νέο, της διαλεκτικής του «το ένα διαιρείται στα δύο» και της δημιουργίας του «νέου ανθρώπου». Πάνω απ’ όλα είναι ο αιώνας του «πραγματικού».
«Ο 19ος ανήγγειλε, ονειρεύτηκε, υποσχέθηκε, ο 20ός δήλωσε πως ο ίδιος πράττει, εδώ και τώρα», λέει ο συγγραφέας διατρέχοντας γεγονότα, αντιλήψεις, επαγγελίες, καλλιτεχνικά ρεύματα, ποιήματα από τον Λένιν, τον Μάο, τον Μπρεχτ και τον Φρόιντ μέχρι τον Χάιντεγκερ, από την Οκτωβριανή Επανάσταση, τον ισπανικό εμφύλιο και την «Πολιτιστική Επανάσταση» μέχρι τον ναζισμό. Ιδιαίτερη σημασία έχει η σύγκρουση για την έννοια του «νέου ανθρώπου». Ο τωρινός αιώνας δεν έχει κάποιο πολιτικό σχέδιο για τον νέο άνθρωπο, ωστόσο τον δημιουργεί στην πράξη. Κι όταν δεν υπάρχει σχέδιο «η απάντηση είναι πασίγνωστη, το κέρδος είναι αυτό που θα ορίσει τι θα κάνουμε».
Μπάμπης Συριόπουλος
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 12-13 Απριλίου 2025
