Γιώτα Ιωαννίδου
Βλέποντας τον πλανήτη μας από το διάστημα, συνειδητοποιεί κανείς την ασημαντότητα των κυρίαρχων δογμάτων της καπιταλιστικής οικονομίας, ταυτόχρονα με την επικινδυνότητα της κυριαρχίας τους. Που οδηγεί τους ποιητές να γράφουν: «Τόσα άστρα κι εγώ λιμοκτονώ» (Τάσος Λειβαδίτης)
«Έβλεπα κεραυνούς να φωτίζουν τον πλανήτη, το σέλας να χορεύει στον ουρανό, τη γη να στροβιλίζεται […] είδα μια ιριδίζουσα βιόσφαιρα, που έσφυζε από ζωή. Δε βλέπεις την οικονομία ούτε τα σύνορα. Αλλά δεδομένου ότι τα ανθρωπογενή συστήματα μας, αντιμετωπίζουν τα πάντα, συμπεριλαμβανομένων και των ίδιων των συστημάτων υποστήριξης της ζωής, ως εξ ολοκλήρου θυγατρική της παγκόσμιας οικονομίας, είναι προφανές από την οπτική γωνία του διαστήματος, ότι ζούμε ένα ψέμα»… Αυτά είπε ο Ρον Γκάραν. Ο 62χρονος πρώην αστροναύτης της NASA, που πέρασε 178 ημέρες στο διάστημα και διάνυσε 2.842 τροχιές γύρω από τη γη, υπεραμύνθηκε της ανάγκης ο πλανήτης μας και η κοινωνία να τεθούν ως προτεραιότητες πάνω από την οικονομία. Μιλώντας στο Big Think, επισήμανε ότι για να έχουμε ειρήνη και να συνεχίσουμε την εξελικτική διαδικασία στη γη, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε πόσο συνδεδεμένοι και αλληλεξαρτώμενοι είμαστε όλοι.
Ο ‘Ιλον Μασκ σίγουρα θα χλεύαζε τέτοιες δηλώσεις σχεδιάζοντας την κατάκτηση του διαστήματος από τις εταιρείες του και εξασφαλίζοντας την εισροή νέων δισ. στους λογαριασμούς του. Αλλά τί να σου πουν οι χρυσοποίκιλτοι ρακοσυλλέκτες της βαρβαρότητας; Όσο πιο πλούσιο το «έχειν» τους τόσο πιο φτωχό το «είναι» τους… Καμιά ομορφιά δεν έχει για αυτούς ο έναστρος ουρανός χωρίς τίτλους ιδιοκτησίας και Airbnb για πολυεκατομμυριούχους τουρίστες…
Για όλους τους υπόλοιπους όμως; Για όλους αυτούς που παράγουν τα αμύθητα πλούτη του Μασκ αλλά και τους υλικούς όρους απελευθέρωσης από τη βαρύτητα του πλανήτη; Γιατί να καταδικάζουν το «είναι» τους στη φτώχεια που επιτρέπουν τα όρια του κέρδους κάθε καπιταλιστή; Γιατί να μην προλαβαίνουν να ζήσουν θαυμάζοντας την ομορφιά και να απελπίζουν τους ποιητές; «Τόσα άστρα κι εγώ να λιμοκτονώ» (Τάσος Λειβαδίτης).
Λένε κάποιοι. «Φταίνε οι εποχές. Οι έμποροι της εργασίας έχουν τη δύναμη». Άδειασαν οι δρόμοι που κάποτε το πλήθος στα οδοφράγματα πυροβολούσε το πεπρωμένο. Άλλοι συμπληρώνουν «Φταίει η ανθρώπινη φύση». Τόση απληστία και φιλοτομαρισμός πώς να μην οδηγούν σε επαίσχυντες πράξεις για το μέλλον του πλανήτη και της ανθρωπότητας; Κι ακόμη: «Τίποτα δεν μπορεί να υψωθεί πάνω από τη δύναμη της εξουσίας, όσο άδικη κι αν είναι. Κι αν υψωθεί, δεν μπορεί να έχει μέλλον»… Κι όμως ο έναστρος ουρανός δε συναινεί… ούτε το γιασεμί του ποιητή.
Συνεχώς νέα αγόρια και κορίτσια πορεύονται στους δρόμους της ιστορίας διεκδικώντας τη ζωή τους ολόκληρη. Φορτωμένα με την ανυπομονησία των μεγάλων ταξιδιών. Βγάζουν τη γλώσσα τους στα «αστροφώτιστα διαστήματα» των κροίσων της αδικίας μαζί με τον ποιητή. Και αναζητούν την ελπίδα στον άνθρωπο που επιβλητικά και μυστηριακά προχωρά, παρά τις αλυσίδες του. Ξορκίζουν την αποξένωση και την ερήμωση που εισβάλει στις καρδιές των ανθρώπων. Βλέπουν την ομορφιά της γης και των άστρων να συναντιούνται μέσα από μια ζωή που αξίζει κανείς να ζήσει. Μακριά από τον ρόλο της βίδας στον τροχό του κέρδους και τη μυρωδιά των πτωμάτων του καπιταλιστικού πολέμου.
Ο Γιούρι Γκαγκάριν έλεγε το 1961 πως η μαγεία του διαστήματος ανήκει σε όλη την ανθρωπότητα
Βλέποντας τη γη από μακριά, συνειδητοποιεί κανείς την ασημαντότητα των κυρίαρχων δογμάτων της καπιταλιστικής οικονομίας, ταυτόχρονα με την επικινδυνότητα της κυριαρχίας τους. Δεν πρόκειται για τη συνήθεια να κοιτάς αλλού, νομίζοντας ότι έτσι θα γλυτώσεις από τις καταστροφές. Αλλά για μια συνειδητοποίηση, που ζητούμενό της είναι να κοιτάξεις κατάματα αυτόν που τις προκαλεί και να αναμετριέσαι μαζί του. Να διαμορφώνεις τους όρους για να τον νικήσεις. Ο πρώτος κοσμοναύτης, Γιούρι Γκαγκάριν, το 1961 έλεγε ότι η μαγεία του διαστήματος ανήκει σε όλη την ανθρωπότητα και «θα έρθει εποχή που τα διαπλανητικά ταξίδια θα οργανώνονται από τα συνδικάτα». Και ο Κώστας Βάρναλης συμπλήρωνε: «Αυτό το κατόρθωμα ανεβάζει την πνευματική και την ηθική αξία όλης της ανθρωπότητας στα ύψη, όπου άλλοτε οι λαοί με την πρωτόγονη μυστικοπάθειά τους, τοποθετούσαν τις αόρατες δυνάμεις που κυβερνάνε τη ζωή και το θάνατο. Από τώρα και ύστερα, πάντα όλο και περισσότερο, ο Νέος Άνθρωπος θα κυβερνάει τους κόσμους … με στόχο να ζήσει λεύτερος, που είναι το ιδανικό όλων των αιώνων». Δεν γίνεται βέβαια τόσο γρήγορα το «νέο», όσο προσδοκούσε η κοινωνία εκείνη την περίοδο.
Ο «Νέος άνθρωπος», αποτέλεσμα και αρχιτέκτονας μιας νέας κοινωνίας, θα διαμορφώνεται συνέχεια, πέφτοντας και σηκώνοντας το μπόι του με επαναστατικές εφόδους στον ουρανό, σταθερά διακρίνοντας και διεκδικώντας την ομορφιά όλων των κόσμων …
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 8-9 Μαρτίου
