Γιώργος Παυλόπουλος
Φάκελος / Ουκρανία: νέα φάση
Πρωτοφανής η ταπείνωση των Ευρωπαίων, τους οποίους ο Τραμπ απέκλεισε ωμά από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Διχασμένοι οι «27», την ώρα που ο Μακρόν επιχειρεί να συγκροτήσει μια «συμμαχία των προθύμων» για την Ουκρανία, έστω κι αν γνωρίζει πως θα είναι χαμένη από χέρι χωρίς τους Αμερικανούς. Επιταχύνεται η στροφή προς ένα πιο αντιδραστικό και φιλοπόλεμο μοντέλο.
ΗΠΑ-Ρωσία επιχειρούν να βάλουν «άνω τελεία»
Με τη συμπλήρωση τριών χρόνων από τη ρωσική εισβολή της 24ης Φεβρουαρίου 2022, το Ουκρανικό εισέρχεται σε μια νέα φάση, η οποία δεν αποκλείεται να οδηγήσει σε κατάπαυση του πυρός ή (πιο δύσκολα) σε πιο μόνιμη διευθέτηση μέσω μιας συμφωνίας τερματισμού του πολέμου. Τις εξελίξεις θα καθορίσουν αυτοί οι οποίοι ουσιαστικά βρέθηκαν αντιμέτωποι από την πρώτη στιγμή, δηλαδή ΗΠΑ και Ρωσία, που επέλεξαν να ξεκαθαρίσουν τους λογαριασμούς τους στο – πρόσφορο από πολλές απόψεις – έδαφος της Ουκρανίας και φαίνεται να εκτιμούν πως ήρθε η ώρα να βάλουν μια «άνω τελεία».
Ο Τραμπ – ο οποίος δεν κρύβει πως τον απασχολεί κυρίως η Κίνα – διαπιστώνοντας πως η Ρωσία δεν μπορεί να ηττηθεί στρατιωτικά και θα κερδίζει διαρκώς περισσότερο έδαφος, επιλέγει να κατοχυρώσει τα (μη αμελητέα) κέρδη για τη χώρα του: Τη διάρρηξη των οικονομικών σχέσεων Ρωσίας-Ευρώπης υπέρ των Αμερικανών (ειδικά στην ενέργεια), τον πολιτικό κατακερματισμό της ΕΕ και την αποδυνάμωση της Μόσχας, καθώς και την ένταξη στο ΝΑΤΟ Φινλανδίας και Σουηδίας. Όσο για τον Πούτιν, είναι φανερό πως ταυτόχρονα με την αναγνώριση των δικών του κερδών – περίπου το 20% του ουκρανικού εδάφους – θα αποκτήσει τον χρόνο για την αναγκαία ανασύνταξη, καθώς το ανθρώπινο και οικονομικό κόστος είναι ήδη πολύ μεγάλο για τη Ρωσία.
Έτσι, μετά την πρώτη συνάντηση ανάμεσα στους υπουργούς Εξωτερικών των δύο χωρών στη Σ. Αραβία, σειρά παίρνει μια σύνοδος των προέδρων, ενδεχομένως και σύντομα. Όσο για τον Ζελένσκι, συνειδητοποιεί πως έπαιξε τον ρόλο του χρήσιμου ηλίθιου, στέλνοντας στον θάνατο δεκάδες χιλιάδες Ουκρανούς και τώρα κινδυνεύει να πεταχτεί σαν στυμμένη λεμονόκουπα.
Οι εξελίξεις εντείνουν την κρίση ταυτότητας
Οι τελευταίες εξελίξεις γύρω από την Ουκρανία χαρίζουν και επισήμως στην Ευρωπαϊκή Ένωση τον βραβείο του «Χρυσού Βατόμουρου» στο γεωπολιτικό και οικονομικό παιχνίδι που εκτυλίσσεται εδώ και τρία χρόνια στο συγκεκριμένο «θέατρο». Η αλήθεια, ωστόσο, είναι πως η πρωτοφανής ταπείνωση που υπέστη από τον Τραμπ, ο οποίος την απέκλεισε ωμά από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τη Ρωσία, παρ’ ότι ο πόλεμος εκτυλίσσεται στα δικά της ανατολικά σύνορα, δεν έρχεται ως έκπληξη, αλλά ως επιστέγασμα ενός ρόλου κομπάρσου των ΗΠΑ που έχει διαδραματίσει μέχρι σήμερα. Κάτι το οποίο, με τη σειρά του, υπήρξε αποτέλεσμα της παραβίασης του βασικού κανόνα του καπιταλισμού, που θέλει τα συμφέροντα του κεφαλαίου να επιβάλουν τελικώς τις πολιτικές επιλογές και όχι το αντίστροφο.
Πλέον, η κρίση ταυτότητας και προσανατολισμού που ήδη αντιμετώπιζε η ΕΕ μοιάζει να οδηγείται προς την κορύφωσή της, με άδηλη την κατάληξη. Έτσι, το μεγαλύτερο και πιο φιλόδοξο εγχείρημα καπιταλιστικής ολοκλήρωσης στην ιστορία, μια Ένωση η οποία θεωρητικά και αριθμητικά θα μπορούσε να ανταγωνιστεί ευθέως και τις ΗΠΑ και την Κίνα, τόσο σε οικονομικό όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο, απειλείται με απαξίωση, σήψη ή ακόμη και με κατάρρευση.
Αυτό, βεβαίως, ούτε εύκολα θα συμβεί ούτε μπορεί, για την ώρα τουλάχιστον, να θεωρηθεί ως το πιο πιθανό σενάριο. Κυρίως, επειδή το κεφάλαιο και οι αστικές τάξεις της Ευρώπης, μαζί και τα πολιτικά κόμματα που τους εκφράζουν και συγκροτούν κυβερνήσεις – από τα παραδοσιακά, μέχρι τα ακροδεξιά και αριστερά – έχουν ποντάρει πολλά στην «ενωμένη Ευρώπη» και δεν έχουν πρόθεση να τα τινάξουν όλα στον αέρα. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, όμως, η αντιδραστική, αντιλαϊκή και φιλοπόλεμη στροφή της ΕΕ θα επιταχυνθεί το επόμενο διάστημα. Αυτό αναδεικνύει και η προσπάθεια συγκρότησης μιας «συμμαχίας των προθύμων» που ανέλαβε η Γαλλία του Μακρόν, με συμμετοχή και της Βρετανίας και ανοιχτό το σενάριο αποστολής ευρωπαϊκών στρατευμάτων στην Ουκρανία – έστω και αν για την ώρα μάλλον μένει στα χαρτιά.
Το σίγουρο είναι πως οι ηγεσίες των «27» έχουν βρεθεί ανάμεσα στη Σκύλα και τη Χάρυβδη. Από τη μία, έχοντας ήδη ρίξει στη «μαύρη τρύπα» της Ουκρανίας πάνω από 130 δισ. ευρώ, θα αναγκαστούν να δώσουν κι άλλα στην προσπάθειά τους να μην τα χάσουν οριστικά – κάτι που θα πλαισιωθεί και από τη δρομολογούμενη θέσπιση της εξαίρεσης των πολεμικών δαπανών (ή μέρους τους) από τους κανόνες για το χρέος και το έλλειμμα. Από την άλλη, γνωρίζουν ότι χωρίς τις «πλάτες» των Αμερικανών, κάθε απόπειρα να στηρίξουν το Κίεβο και να κλιμακώσουν τον πόλεμο θα τους οδηγήσει σε ένα «Βατερλό», με ανυπολόγιστες συνέπειες.
Πόσα «απίδια» χωράει, άραγε, ο σάκος της καπιταλιστικής Ευρώπης;
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 22-23 Φεβρουαρίου
