Μαριάννα Τζιαντζή
Είναι φυσικό οι πυρκαγιές στο Λος Άντζελες να τραβούν την προσοχή μας, όπως αν ζούσαμε σε μια επαρχία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας θα μας ενδιέφεραν τα όσα θα συνέβαιναν στη Ρώμη. Και είναι δύσκολο να μη συγκρίνουμε την πυρπολημένη Καλιφόρνια με τη σπαρμένη νεκρούς και ερείπια Λωρίδα της Γάζας
Mόνο από κινηματογραφικές ταινίες και τηλεοπτικές σειρές γνωρίζουμε οι περισσότεροι το Λος Άντζελες και τις περιοχές-φιλέτα όπου κατοικούσαν αστέρες του Χόλιγουντ και μεγιστάνες του χρήματος. Πολλές από αυτές τις βίλες έγιναν παρανάλωμα του πυρός, ενώ δημοσιεύονται φωτογραφίες που τις δείχνουν «πριν» και «μετά». Μάλιστα, σε μια από αυτές το μόνο που διασώζεται είναι οι λευκές γραμμές στο γήπεδο του τένις – και ολόγυρα η στάχτη. Είδαμε και ακούσαμε διάσημους σταρ να θρηνούν για την απώλεια του σπιτιού τους και ασφαλώς δεν είμαστε χαιρέκακοι ώστε να πούμε «καλά να πάθουν». Όμως ελάχιστα πράγματα γνωρίζουμε πρώτον, γι’ αυτούς που έχτισαν τα παραμυθένια μέγαρα, δεύτερον, για εκείνους που δούλευαν σ’ αυτά (καθαριστές, υπηρέτες, κηπουροί κ.ά.) και τρίτον, γι’ αυτούς που έπαιξαν τη ζωή τους κορόνα γράμματα για να σβήσουν τις πυρκαγιές.
Στο μυθιστόρημά του Ένας άντρας με τα όλα του, ο Τομ Γουλφ, ο πατέρας της λεγόμενης Νέας Δημοσιογραφίας, μιλά για τις πλούσιες συνοικίες του Λος Άντζελες, εκεί όπου κανείς δεν μπορεί να κυκλοφορήσει χωρίς ΙΧ αυτοκίνητο. Μόνο ένα πρωινό, τα χαράματα, κάποιο από τα πρόσωπα του βιβλίου βλέπει μια φάλαγγα γυναικών που βαδίζουν η μία πίσω από την άλλη ακριβώς στη μέση του δρόμου, σαν τις κάμπιες που πέφτουν από τα πεύκα. Στη συνέχεια, μας εξηγεί τι συμβαίνει: καθώς ο δρόμος είχε έντονη αμφίπλευρη κλίση, προς τα δεξιά και τα αριστερά, το μόνο οριζόντιο κομμάτι του ήταν μια στενή λωρίδα στο κέντρο του, κι εκεί βάδιζε ο εργατικός στρατός, οι παραδουλεύτρες που πήγαιναν να πιάσουν δουλειά στα πλουσιόσπιτα.
Γνωρίζουμε τα ονόματα των αρχιτεκτόνων που σχεδίασαν τα μέγαρα, όμως δεν μπορούμε να φανταστούμε τον ανθρώπινο μόχθο που απαιτήθηκε για την ανέγερσή τους. Ούτε ξέρουμε πού κατοικούν και πώς ζουν αυτοί που μόχθησαν για να χτιστεί το Αμερικανικό Όνειρο. Μαθαίνουμε για τους φυλακισμένους που φορώντας την πορτοκαλί φόρμα του κρατούμενου εργάστηκαν σαν πυροσβέστες, αν όχι στην πρώτη γραμμή του πύρινου μετώπου, πάντως στα μετόπισθεν. Το κίνητρο για την εθελοντική κοινωφελή εργασία είναι ισχυρό: δύο ημέρες αφαιρούνται από τον χρόνο της ποινής τους για μία ημέρα εργασίας στην πρώτη γραμμή, ενώ μία ημέρα αφαιρείται για μία ημέρα εργασίας μικρότερου κινδύνου. Επιπλέον, αμείβονται μέχρι 27 δολάρια την ημέρα (στην καλύτερη περίπτωση), ενώ αυτού του είδους η προϋπηρεσία υπολογίζεται θετικά όταν αποφυλακιστούν και αναζητήσουν δουλειά.
Άγνωστος είναι ο αριθμός των φυλακισμένων (Αφροαμερικανοί οι περισσότεροι) που επιστρατεύθηκαν το 2010 για τον καθαρισμό της τεράστιας πετρελαιοκηλίδας που διέρρευσε από την πλωτή πλατφόρμα Deep Horizon της ΒΡ ανοιχτά της Λουιζιάνα, στον Κόλπο του Μεξικού, άγνωστες παραμένουν και οι χρόνιες επιπτώσεις που είχε στην υγεία τους αυτή η βαριά και ανθυγιεινή δουλειά, με αμοιβή εξευτελιστική, πολύ μικρότερη από εκείνη των φυλακισμένων πυροσβεστών του Λος Άντζελες.
Δεν ξέρουμε πού κατοικούν και πώς ζουν αυτοί που μόχθησαν για να χτιστεί το Αμερικανικό Όνειρο.
Είναι αυτονόητο ότι οι καταστροφικές πυρκαγιές θα επηρεάσουν αρνητικά την οικονομία ολόκληρης της Καλιφόρνια, όμως τις πιο βαριές επιπτώσεις θα τις ζήσουν οι πιο φτωχοί, αυτοί που δεν διαθέτουν δεύτερη κατοικία για να καταφύγουν με ασφάλεια. Άβυσσος χωρίζει τον πυρόπληκτο εκατομμυριούχο από τον ακτήμονα, τον άνεργο, τον μετανάστη, αν και η εργασία του δεύτερου θα είναι απαραίτητη για την ανοικοδόμηση των καμένων περιοχών. Ίσως να οριστούν κάποιες εξαιρέσεις για το μνημειώδες πρόγραμμα απελάσεων που ετοιμάζει ο Τραμπ.
Είναι πολλοί αυτοί που ζουν στις παρυφές του Αμερικανικού Ονείρου και μια έξοχη απεικόνισή τους συναντάμε στην ταινία του Σον Μπέικερ The Florida Project, ενώ για την ευθραυστότητα του ίδιου ονείρου έχει μιλήσει ένας κορυφαίος μαρξιστής, ο Μάικ Ντέιβις, που πέθανε το 2022 έχοντας ακόμα πολλά να προσφέρει.
Είναι φυσικό οι πυρκαγιές στο Λος Άντζελες να τραβούν την προσοχή μας, όπως αν ζούσαμε σε μια ρωμαϊκή επαρχία στα χρόνια της ακμής (ή της παρακμής) της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, θα μας ενδιέφεραν τα όσα θα συνέβαιναν στη Ρώμη. Και είναι δύσκολο να μη συγκρίνουμε τον πυρπολημένο καλιφορνέζικο παράδεισο με την πολυτραυματισμένη και σπαρμένη νεκρούς και ερείπια Λωρίδα της Γάζας, στην οποία όμως τα περισσότερα ΜΜΕ δίνουν λιγότερο χρόνο και έκταση από ό,τι στο δράμα που έζησε και ζει η Καλιφόρνια. Ακόμα και στην ολική καταστροφή, τα θύματα δεν είναι ίσα.
Τελικά, ο λαός σώζει τον λαό αφού με τον ιδρώτα των εργατών θα ανοικοδομηθεί το Λος Άντζελες – και ας εννοεί κάτι άλλο αυτό το σύνθημα.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 18-19 Ιανουαρίου
