Ντίνα Χαριτάτου
▸Πάρτι εκατομμυρίων από τους εργολάβους, πάνω από τα 3,20 ευρώ τα διόδια μετά την πενταετία
Παράταση για άλλα 25 χρόνια έλαβε το μέγα σκάνδαλο που ακούει στο όνομα «σύμβαση παραχώρησης της Αττικής Οδού». Με τους ιδιώτες της αρχικής κοινοπραξίας (Ελλάκτωρ – 65,75%, Άβαξ – 34,21%, Egis Projects – 0,04%) να δίνουν τη θέση τους στον νέο «εθνικό εργολάβο» ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, οι «αμαρτίες» του παρελθόντος επιχειρείται να ξεχαστούν διαπαντός. Όμως και η νέα σύμβαση περιλαμβάνει σειρά χαριστικών ρυθμίσεων υπέρ του ιδιώτη οι οποίες, ως σε άλλον Δούρειο Ίππο, κρύβονται πίσω από την πολυδιαφημισμένη μείωση των διοδίων κατά 30 λεπτά του ευρώ.
Η αρχική σύμβαση για την κατασκευή και εκμετάλλευση της Αττικής Οδού υπεγράφη τον Μάιο του μακρινού 1996. Όπως υπενθυμίζει σε πρόσφατη ανακοίνωσή της η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων Διπλωματούχων Ανωτάτων Σχολών (ΠΟΕΜΔΥΔΑΣ), το κόστος κατασκευής καλύφθηκε κατά 32% από εθνικούς και κοινοτικούς πόρους (420 εκατομμύρια ευρώ), από δάνεια ύψους περίπου 675 εκατ. ευρώ που εξασφάλισε ο ανάδοχος με εγγύηση του ελληνικού Δημοσίου και από ίδια κεφάλαια της κοινοπραξίας, ύψους μόλις 175 εκατ. ευρώ. Το κόστος των απαλλοτριώσεων, που φέρεται να άγγιξε το 1 δισ. ευρώ, βάρυνε το Δημόσιο.
Η αρχική σύμβαση του 1996 προέβλεπε ότι οι ιδιώτες θα εκμεταλλεύονταν τον αυτοκινητόδρομο μέχρι τον Οκτώβριο του 2024, ωστόσο το Δημόσιο διατηρούσε τη δυνατότητα να διεκδικήσει τον τερματισμό της παραχώρησης εάν η απόδοση της επένδυσης για τον παραχωρησιούχο ξεπερνούσε το 13%. Ωστόσο από το 2006, χρονιά κατά την οποίαν ολοκληρώθηκε η αποπληρωμή των δανείων, μέχρι και τη λήξη της σύμβασης, το ποσοστό αυτό δεν καλύφθηκε. Τουλάχιστον στα χαρτιά γιατί, σύμφωνα με την ΠΟΕΜΔΥΔΑΣ, η αρχική σύμβαση προέβλεπε ότι η απόδοση της επένδυσης θα υπολογιζόταν επί των καθαρών κερδών της Αττικής Οδού. Έτσι, η κοινοπραξία φρόντιζε επί σειρά ετών να εμφανίζει υπέρογκα έξοδα και δαπάνες, ανεβάζοντας το κόστος συντήρησης του αυτοκινητοδρόμου ακόμα και στο εξωφρενικό ποσό του ενός εκατ. ευρώ ανά χιλιόμετρο!
Ταυτόχρονα, σύμφωνα πάντα με την ΠΟΕΜΔΥΔΑΣ, μεγάλο μέρος των εσόδων της «Αττική Οδός ΑΕ» μεταφέρονταν στην «αδελφή εταιρεία» με την επωνυμία «Αττικές Διαδρομές ΑΕ», το 80% της οποίας ήλεγχαν οι εταιρείες Ελλάκτωρ και Άβαξ. Ποσά πολλών εκατομμυρίων ευρώ μεταφέρονταν δηλαδή «από τη μία τσέπη στην άλλη», διατηρώντας εικονικά ανενεργή τη ρήτρα παράδοσης του δρόμου στο Δημόσιο.
Περιττεύει να υπενθυμίσουμε ότι, παρά τα κολοσσιαία κέρδη, η κοινοπραξία που εκμεταλλευόταν μέχρι πρόσφατα την Αττική Οδό τη μία και μοναδική φορά που χρειάστηκε να ανταποκριθεί σε έκτακτη συνθήκη, κατά τη διάρκεια της κακοκαιρίας «Ελπίδα» τον Ιανουάριο του 2022, άφησε χιλιάδες οδηγούς εγκλωβισμένους επί πολλές ώρες στα χιόνια αφού δεν είχε μεριμνήσει ούτε καν για τον εφοδιασμό των εκχιονιστικών μηχανημάτων με καύσιμα…
Διαφόρων ειδών «δωράκια» προς τον παραχωρησιούχο προβλέπει και η νέα σύμβαση παραχώρησης της Αττικής Οδού. Είναι ενδεικτικό ότι η… γενναιόδωρη μείωση των διοδίων κατά 0,30 ευρώ δύναται, μετά το πέρας πενταετίας, να μετατραπεί σε εξωφρενική αύξηση ακόμα και 30%, ανεβάζοντας το τέλος διέλευσης για τα ΙΧ μέχρι και στα 3,25 ευρώ – και μάλιστα κατά τις ώρες αιχμής! Παράλληλα, οι εισηγήσεις για κρίσιμα θέματα αναφορικά με τη λειτουργία του αυτοκινητοδρόμου (ακόμα και για την κατασκευή νέων σταθμών διοδίων) θα γίνονται από έναν «ανεξάρτητο μηχανικό» τον οποίον όμως θα επιλέγει ο… ιδιώτης (για τέτοια ανεξαρτησία μιλάμε).
Ερώτημα αποτελεί το εάν τελικά οι εργαζόμενοι της Αττικής Οδού θα διατηρήσουν τις θέσεις εργασίας τους με το ίδιο καθεστώς, ενώ όσον αφορά τα έσοδα του Δημοσίου από τη σύμβαση παραχώρησης, αυτά θα κατευθύνονται εσαεί στη μαύρη τρύπα του χρέους. Έτσι, όλοι θα είναι ικανοποιημένοι: Η ΤΕΡΝΑ που προσδοκά έσοδα ύψους 50 δισ. ευρώ στην 25ετία, η κυβέρνηση που θα «παίζει» επικοινωνιακά με τη μείωση των 30 λεπτών, και οι δανειστές που θα «ρουφούν» ζεστό χρήμα. Όλοι, εκτός από τους εργαζόμενους της Αττικής, που θα συνεχίσουν να δίνουν ένα σεβαστό ποσοστό του πενιχρού μισθού τους μόνο για να πάνε στη δουλειά τους.
