Κατερίνα Φραγκουλοπούλου
Μέσα από τη σχέση μιας εταίρας της αρχαιότητας με τον Αλκιβιάδη η παράσταση -που ανεβαίνει για πρώτη φορά- θίγει σύγχρονα ζητήματα όπως ο έρωτας, ο πόλεμος, η εξουσία, η σεξουαλικότητα.
Οι πόρτες της αίθουσας ανοίγουν και ο θεατής συναντά τρεις γυναίκες να τον περιμένουν στη σκηνή, όπως περιμένουμε να κάνουν οι γυναίκες που αποδέχονται τον «κοινωνικό» τους ρόλο (αγαπούν, φροντίζουν, στηρίζουν). Οι τρεις αυτές γυναίκες, όμως, είναι η εξής μία: η Τιμάνδρα, που στη δύση της ζωής της έρχεται να διηγηθεί την «περιπέτειά» της, να απογυμνώσει τις πλευρές του χαρακτήρα της και να κάνει μία τομή στο τέλος της αθηναϊκής δημοκρατίας (και κυριαρχίας) και της δημιουργικής έκρηξης στη φιλοσοφία και την τέχνη που τη συνόδεψε.
Ο Θοδωρής Καλλιφατίδης, μετανάστης στη Σουηδία, καθηγητής φιλοσοφίας, ηθοποιός και σκηνοθέτης, με πλούσιο συγγραφικό έργο, διάλεξε ένα πρόσωπο από το περιθώριο της Ιστορίας, την εταίρα Τιμάνδρα, για να ξετυλίξει το κουβάρι μιας πολυεστιακής διήγησης. Στο κείμενό του υπάρχουν έντονες ψυχαναλυτικές αναφορές: η «ελευθερία» που έδωσε στην ηρωίδα του η απουσία του πατέρα, η αποδοχή της σεξουαλικότητάς της· πολιτικές αναφορές: ο ρόλος του ηγέτη, όπως αυτός υλοποιήθηκε στα πρόσωπα του Περικλή και του Αλκιβιάδη, η αναφορά στον εκφασισμό της αθηναϊκής κοινωνίας, όπως αυτός προωθήθηκε από το καθεστώς της Τυραννίας· φιλοσοφικές αναφορές: τόσο στους «αρχαίους ημών» Σωκράτη, Πλάτωνα, σοφιστές, όσο και με τη μορφή διλημμάτων σχετικά με τη στάση ζωής, όπως το ερώτημα τι ήταν προτιμότερο να προδοθεί, η ζωή ή η αγάπη; Παραδίδει λοιπόν ένα πολύ πλούσιο υλικό που μπορούμε να πούμε ότι «ευτύχησε» στα χέρια της δημιουργικής ομάδας που το παρουσιάζει.
Η σκηνοθεσία της Χρύσας Καψούλη καταφέρνει με ουσιαστικό τρόπο και χωρίς φλυαρίες να αναδείξει όλες τις πλευρές του κειμένου. Άλλοτε φέρνει την Τιμάνδρα πολύ κοντά μας, σα φίλη που ήρθε να «τα πούμε», άλλοτε αφήνει μία πλευρά της να κυριαρχήσει στη σκηνή κρατώντας την άλλη ακίνητη, ακόμα και με την πλάτη γυρισμένη στο κοινό, πάντοτε όμως με στόχο να μας βάλει μέσα στην ιστορία, να μας κάνει συμμέτοχους στις επιλογές της Τιμάνδρας.
Οι ερμηνείες είναι μεστές. Η Νανά Παπαδάκη -η «λογική» πλευρά της Τιμάνδρας- και η Βάλια Παπαχρήστου -η αισθησιακή της πλευρά- αγκαλιάζονται, διχάζονται, σωπαίνουν ή ουρλιάζουν, συμπληρώνοντας η μία την άλλη. Η Δήμητρα Χατούπη δίνει μια εξαιρετική ερμηνεία. Αποδέχεται την Τιμάνδρα και μας παρουσιάζει έναν άνθρωπο που, μέσα σε στενά κοινωνικά πλαίσια, εξάντλησε την ελευθερία του, έκανε επιλογές, συμβιβασμούς και λάθη, τα αποδέχτηκε και έρχεται να τα αποτιμήσει.
Κλείνοντας, δύο αναφορές. Πρώτα στη μουσική επιμέλεια της Κατερίνας Κέντρου, που κινείται στους ήχους της Ανατολής και της Μεσογείου και που πολύ σοφά επέλεξε τη μουσική της Ε. Καραΐνδρου (Ταξίδι στα Κύθηρα) σαν επαναλαμβανόμενο μουσικό μοτίβο. Τα Κύθηρα, που έχουν διπλή αναφορά ως τόπος γέννησης της Αφροδίτης και ως ουτοπικός προορισμός και με αυτόν τον τρόπο υπογραμμίζουν την ουσία της ηρωίδας μας. Μετά, θέλω να σταθώ στην έξυπνη και ενδεδειγμένη χρήση των props, γιατί, δυστυχώς πολύ συχνά, χρησιμοποιούνται ξεκάθαρα για εντυπωσιασμό και μόνο. Για παράδειγμα, η Τιμάνδρα ξεκινάει τακτοποιώντας πάνω σε ένα μαξιλάρι κάποια κρύσταλλα-πολύτιμους λίθους. Είναι το αποθησαύρισμα της ζωής της, οι εμπειρίες της, οι επιλογές της, οι δυνατότητες και οι ευκαιρίες της. Τα μαζεύει, τα σκορπάει, παίζει με αυτά ή τα στήνει στρατηγικά. Συνεχώς όμως κρατάει κάποια και ίσως κάπου εδώ βρει ο καθένας μας αυτό που θα πάρει μαζί του από την παράσταση.
Πληροφορίες: Θέατρο ΕΛΕΡ-Ελένη Ερήμου, Φρυνίχου 10, Πλάκα.
Παρασκευή, Σάββατο (9 μ.μ.) και Κυριακή (7 μ.μ.) ως 26/5.
