Δημήτρης Τζιαντζής
▸ Μεγαλώνει το σχοινί, παραμένει η θηλιά των κανόνων πειθαρχίας
Συμβιβαστική συμφωνία με «γερμανική υπεροχή» επετεύχθη το βράδυ της περασμένης Τετάρτης από τους υπουργούς Οικονομικών, λίγο πριν τη λήξη του έτους, μετά από έναν χρόνο διαπραγματεύσεων ανάμεσα στις χώρες του σκληρού πυρήνα της ΕΕ και στις χώρες του Νότου που ζητούσαν χαλάρωση των κανόνων σταθερότητας. Ανέπαφοι –με εξαιρέσεις και μεγαλύτερη περίοδο προσαρμογής επτά ετών– διατηρούνται οι αυστηροί και δυσθεώρητοι στόχοι του Συμφώνου Δημοσιονομικής Σταθερότητας, 3% για τα δημοσιονομικά ελλείμματα και 60% ως προς τα επίπεδα του δημόσιου χρέους για τις χώρες της ΕΕ. Ωστόσο, καθώς τα μισά κράτη-μέλη της ευρωζώνης εμφανίζουν δημόσιο χρέος που υπερβαίνει αισθητά αυτό το όριο, προσφέρεται μεγαλύτερη «ελαστικότητα» σε κάθε μέλος να διαπραγματευτεί το μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό σχέδιο για το πώς θα θέσει το χρέος σε «εύλογη καθοδική πορεία» με μίνιμουμ ποσοστό μείωσης χρέους και ελλείμματος ετησίως. Τα κράτη-μέλη θα διαπραγματευτούν τα εν λόγω σχέδια με την Κομισιόν στη βάση μιας «τεχνικής πορείας» που θα παρέχεται από τις Βρυξέλλες, με ενίσχυση της εποπτείας και με εφαρμογή του κόφτη κοινωνικών δαπανών. Ανοιχτό παραμένει το θέμα της αναθεώρησης του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ) και χρηματοδότησης των τραπεζών, με σοβαρές διαφωνίες για τον νέο του ρόλο όσον αφορά τον δημοσιονομικό έλεγχο των χωρών, με την ιταλική βουλή να καταψηφίζει την πρόταση μετάλλαξής του σε fund με αυξημένες αρμοδιότητες.
Η Γερμανία επέβαλε τους όρους της για διατήρηση των αυστηρών κριτηρίων για όλες τις χώρες
Η ελληνική κυβέρνηση επιθυμεί να παρουσιάσει ως μέγιστη επιτυχία την εξαίρεση των στρατιωτικών δαπανών από τον υπολογισμό των υπερβολικών ελλειμμάτων. Ακόμα, ο Κωστής Χατζηδάκης δηλώνει ικανοποίηση για τη –θολή– αναφορά στην προοπτική αντιμετώπισης της «ωρολογιακής βόμβας» του ελληνικού δημόσιου χρέους που αναμένεται να σκάσει στο τέλος του 2032, όταν θα προστεθούν σε αυτό οι τόκοι δανείων του 2013, που «πάγωσαν» για σχεδόν δύο δεκαετίες στο πλαίσιο των μνημονίων με τους δανειστές για να αποφευχθεί η χρεοκοπία. Ως αντιστάθμισμα, η χώρα βρίσκεται στον κατάλογο των χωρών που έχουν δεσμευτεί να παρουσιάσουν υψηλά πλεονάσματα από το 2024. Όλοι αντιλαμβάνονται πως με τις στρατιωτικές δαπάνες στα ύψη η Ελλάδα καλείται να προσφέρει ως αντάλλαγμα ακόμα περισσότερες αντιλαϊκές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, επενδυτικά σχέδια περαιτέρω «αξιοποίησης» του δημόσιου πλούτου και περικοπής των κοινωνικών δαπανών. Ο υπουργός Οικονομικών υποστήριξε ότι στόχος της Ελλάδας στις διαπραγματεύσεις ήταν «ο μέγιστος δυνατός συνδυασμός των πολιτικών της δημοσιονομικής σταθερότητας και οικονομικής ανάπτυξης». Αξίζει να σημειωθεί, ωστόσο, ότι η εξαίρεση περιορίζεται στις δαπάνες για στρατιωτικούς εξοπλισμούς, ενώ δεν έγινε δεκτή ούτε η πρόταση της Ιταλίας να εξαιρούνται όλες οι δαπάνες αναπτυξιακού χαρακτήρα από τον υπολογισμό του ελλείμματος στο Σύμφωνο Σταθερότητας. Αυτό δείχνει ότι το δόγμα «κανόνια αντί για βούτυρο» εντάσσεται και υπηρετεί τους πολιτικούς στόχους της ΕΕ για ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και της στρατιωτικής της δύναμης και ρόλου στο πλαίσιο της σύγκρουσης στην Ουκρανία, της επέκτασης του ΝΑΤΟ, της περικύκλωσης της Ρωσίας και ευρύτερα της όξυνσης των καπιταλιστικών ανταγωνισμών.
Απομένει η έγκριση του κορσέ πειθαρχίας από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με προοπτική οι νέοι κανόνες να τεθούν σε ισχύ μέχρι τον Απρίλιο του 2024, δηλαδή πριν από τις προσεχείς ευρωεκλογές. Αυτό σημαίνει ότι η κατάρτιση του προϋπολογισμού θα γίνεται με βάση τα νέα αυστηρά κριτήρια από το 2025.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν (23.12.23)
