Άρης Χατζηστεφάνου
Πώς η «ομίχλη του πολέμου» συσκοτίζει την αλήθεια
Οι ειδικοί στον χώρο της επικοινωνίας χρησιμοποιούν συχνά τον στρατιωτικό όρο «fog of war» (ομίχλη του πολέμου) για να περιγράψουν τις οργανωμένες εκστρατείες παραπληροφόρησης που εξαπολύονται με φόντο την αβεβαιότητα που επικρατεί σε κάθε πολεμική επιχείρηση. Η «ομίχλη» που δημιούργησε όμως το Ισραήλ για να συγκαλύψει την εν εξελίξει γενοκτονία του παλαιστινιακού πληθυσμού της Γάζας, δεν έχει προηγούμενο στην ιστορία της παραπληροφόρησης των τελευταίων δεκαετιών. Μέσα από τα εκατοντάδες παραδείγματα των τελευταίων ημερών, προκύπτει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο: Πλήρης δαιμονοποίηση του αντιπάλου, με την οποία καλύπτονται προληπτικά τα εγκλήματα πολέμου, και «βομβαρδισμός» των διεθνών ΜΜΕ και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης με ψευδείς πληροφορίες, οι οποίες –ακόμη και αν διαψευστούν μέσα σε λίγες ώρες– δημιουργούν κλίμα αμφισβήτησης των πραγματικών γεγονότων.
Η δαιμονοποίηση ξεκίνησε με την ψευδή πληροφορία για τον αποκεφαλισμό 40 βρεφών από τη Χαμάς, την οποία μετέδωσε πρώτο το τηλεοπτικό δίκτυο i24news — κανάλι το οποίο, όπως αποκαλύφθηκε, έχει μετατραπεί σε άτυπο εκπρόσωπο της οικογένειας Νετανιάχου, προκειμένου να εξασφαλίσει άδεια μετάδοσης αγγλόφωνου προγράμματος. Η ταχύτητα διάδοσης της συγκεκριμένης προπαγάνδας επιτεύχθηκε χάρη σε δίκτυα προώθησης πληροφοριών που οικοδομεί εδώ και χρόνια το Ισραήλ, αλλά και στο διαδεδομένο κλίμα ισλαμοφοβίας στη Δύση. Σε αντίθεση, όμως, με γνωστές περιπτώσεις διασποράς ψευδών ειδήσεων, όπως τα υποτιθέμενα όπλα μαζικής καταστροφής του Ιράκ όπου οι πληροφορίες ξεκινούσαν από κυβερνητικούς αξιωματούχους, εδώ είχαμε μια «ιδιωτικοποίηση της προπαγάνδας». Η παραπληροφόρηση, δηλαδή, ξεκίνησε από ιδιωτικά ΜΜΕ που συνδέονταν με την κυβέρνηση του Ισραήλ και στη συνέχεια ανατροφοδότησε τις ανακοινώσεις άλλων κυβερνήσεων — με αποκορύφωμα τον πρόεδρο των ΗΠΑ, ο οποίος δήλωσε ψευδώς ότι έχει δει φωτογραφίες της σφαγής των βρεφών, που φυσικά δεν υπήρξαν ποτέ.
Έχοντας επιβάλει τον απόλυτο εξανδραποδισμό της Χαμάς και των Παλαιστινίων εν γένει, το Ισραήλ αισθάνθηκε έτοιμο να προχωρήσει σε εγκλήματα πολέμου, όπως ο βομβαρδισμός του νοσοκομείου — τον οποίο είχε προαναγγείλει. Εδώ, το σχέδιο περιλάμβανε την προληπτική διαρροή, 24 ώρες πριν από την επίθεση, πληροφοριών για υποτιθέμενες στοές της Χαμάς κάτω από το νοσοκομείο. Γι’ αυτό τον λόγο, άλλωστε, ο σύμβουλος επικοινωνίας του Νετανιάχου, Χανάνια Ναφτάλι, υποτιμώντας τη διεθνή κατακραυγή, έσπευσε αρχικά να αναγνωρίσει ότι την επίθεση πραγματοποίησε η πολεμική αεροπορία του Ισραήλ, ενώ στη συνέχεια έσβησε τα σχετικά μηνύματα από το λογαριασμό του στο Twitter (Χ). Η συνέχεια ήταν περισσότερο από αναμενόμενη, καθώς το Ισραήλ, με σειρά παραποιημένων ή ετεροχρονισμένων και πλαστών όσον αφορά τον τόπο βίντεο και ηχητικών αποσπασμάτων, άρχισε να αποδίδει την ευθύνη σε παλαιστινιακές οργανώσεις.
Θα πρέπει, πάντως, να σημειωθεί ότι το επικοινωνιακό «μπλίτζκριγκ» (αστραπιαίος πόλεμος) του Ισραήλ δεν θα είχε τόση επιτυχία, εάν δεν βρισκόταν παράλληλα σε εξέλιξη ένα πρωτοφανές κυνήγι μαγισσών, καθώς και επιχειρήσεις δολοφονίας χαρακτήρα όσων καταδίκαζαν τα εγκλήματα του Τελ Αβίβ. Ενδεικτικά είναι όσα συνέβησαν στο πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, όταν ομάδα φοιτητών με επιστολή της καταδίκασε το Ισραήλ για την κλιμάκωση της βίας στη Μέση Ανατολή: Διευθύνοντες σύμβουλοι εταιρειών ζήτησαν να λάβουν τα ονόματα των φοιτητών, ώστε να εξασφαλίσουν ότι δεν θα βρουν ποτέ δουλειά στη ζωή τους, ένας καθηγητής απηύθυνε δημόσιο κάλεσμα στον επιχειρηματικό κόσμο της χώρας να μην τους προσλαμβάνει, ενώ στον χώρο του πανεπιστημίου κυκλοφορούσε φορτηγάκι με τα ονόματα και τις φωτογραφίες τους, σε μια ναζιστικού τύπου δημόσια διαπόμπευση. Όπως αποκαλύφθηκε, δε, το φορτηγό είχε νοικιάσει το Informing America Foundation — μια ακροδεξιά ομπρέλα οργανώσεων η οποία έχει προσφέρει τουλάχιστον οκτώ εκατομμύρια δολάρια για ανάλογες δράσεις στις ΗΠΑ. Για άλλη μια φορά, δηλαδή, το πιο φρικτό πρόσωπο ενός απολυταρχικού καθεστώτος ερχόταν όχι από τις κρατικές υπηρεσίες, αλλά από ένα ιδιωτικό παρακράτος επιχειρηματιών που αναλαμβάνουν να εξοντώνουν κάθε φωνή αντίστασης.
Προφανώς, το ελληνικό τοπίο δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικό. Τα τελευταία 24ωρα, δεκάδες ανώνυμοι λογαριασμοί (συχνά με ελάχιστους ακολούθους) σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πραγματοποιούν ανηλεείς επιθέσεις εναντίον όσων υποστηρίζουν τον παλαιστινιακό λαό. Το πραγματικό πρόβλημα, όμως, είναι ότι αυτού του είδους η «καφενειακή» προπαγάνδα περνά σχεδόν αυτούσια και με ελάχιστα προσχήματα στα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης, τα οποία –εμμέσως πλην σαφώς– στηρίζουν τη γενοκτονία των Παλαιστινίων.
