Μαρία Σιαδήμα
Νέο πολιτικό σκηνικό στην τέταρτη μεγαλύτερη χώρα της ΕΕ
Οι πρόωρες εκλογές που προκήρυξε για την 23η Ιουλίου ο σοσιαλιστής πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ είναι φυσική συνέπεια του αποτελέσματος των τοπικών εκλογών της περασμένης Κυριακής, όπου το δεξιό Λαϊκό Κόμμα και το ακροδεξιό Vox κυριάρχησαν και είναι, πλέον, πολύ πιθανό
να συγκυβερνήσουν.
Πραγματοποιήθηκαν στην Ισπανία την περασμένη Κυριακή, 28 Μαΐου, οι δημοτικές και περιφερειακές εκλογές. Στις δημοτικές ενότητες σε όλη τη χώρα, το Λαϊκό Κόμμα (ΡΡ) από 22,62% εκτινάχθηκε στο 31,53%, το Σοσιαλιστικό (PSOE) από 29,38% έπεσε στο 28,12%, το ακροδεξιό Vox αναδεικνύεται σε τρίτο κόμμα με 7,19% από 3,56%, ενώ διάφοροι σχηματισμοί της Αριστεράς κατέγραψαν ποσοστά περί του 2% (2,34 %
το Ahora Madrid, 1,73% το Mas Madrid, 0,34% η Ενωμένη Αριστερά/IU). Tέλος, οι Ciudadanos από 8,73% το 2019 έπεσαν στο 1,35% στο 2023.
Σε επίπεδο δήμων, το PSOE υπέστη ήττα βαριά, γιατί απώλεσε 15 από εκείνους που θεωρούνται παραδοσιακά σοσιαλιστικοί, μεταξύ αυτών της Σεβίλλης, της Πάλμα, του Βαγιαδολίδ και του Καστεγιόν. Έχασε, δε, πολλούς ψηφοφόρους σε καίριους δήμους, όπως της Μαδρίτης, της Βαρκελώνης και της Βαλένθια. Σε επίπεδο περιφερειών, επίσης, το PSOE δεν κατάφερε να νικήσει την πανίσχυρη Αγιούσο του Λαϊκού Κόμματος στη Μαδρίτη, που διασφάλισε αυτοδυναμία, έχασε την κυβέρνηση της Βαλένθια (παραδοσιακό προπύργιο του Σοσιαλιστικού Κόμματος) αλλά και της Εξτρεμαδούρα. Τα αποτελέσματα δεν ήταν αναμενόμενα, καθώς καμία από τις δημοσκοπήσεις δεν προέβλεψε την άνοδο του ΡΡ, την πτώση της Αριστεράς, την πολιτική εξαφάνιση των Ciudadanos — όμως, όλες ανεξαιρέτως προέβλεψαν την άνοδο του Vox.
Η ακροδεξιά παράταξη του Σαντιάγκο Αμπασκάλ, που ιδρύθηκε το 2013, κατάφερε να πλαγιοκοπήσει την παραδοσιακή Δεξιά, λαμβάνοντας 7,5%-9% σε αυτοδιοικητικό επίπεδο, αλλά και να δώσει νέο περιεχόμενο στην υπόθεση της εθνικής κυριαρχίας και της «ισπανικότητας», με τον ισχυρισμό ότι απειλούνται από τους αυτονομιστές (Καταλανούς, Βάσκους) και τους προοδευτικούς-αριστερούς που «θα μετατρέψουν τη χώρα σε Βενεζουέλα». Συσπειρώνει νοσταλγούς του Φράνκο, δεξιούς εθνικιστές που θεωρούν ότι το ΡΡ δεν είναι ακραιφνώς «Ισπανικό», αλλά και πολλούς νέους, στοιχείο σημαντικό για τις επόμενες εκλογές. ενδεικτικά, σε σχετική δημοσκόπηση, το 12,5 % των ψηφοφόρων του Vox είναι μεταξύ 18 και 24 ετών. Το βασικό τους αφήγημα έγκειται στη συνεργασία της κυβέρνησης Σάντσεθ – Unidas Podemos με τους Βάσκους του ΕΗ Bildu. Κατηγορούσε την κυβέρνηση ότι δεν απαγόρευσε στο συγκεκριμένο κόμμα να συμμετάσχει στις εκλογές της 28ης Μαΐου με 44 στελέχη, πρώην μέλη της ΕΤΑ που είχαν εκτίσει ποινές — έστω και αν, σύμφωνα με το σύνταγμα, έχουν το δικαίωμα του εκλέγεσθαι. Το Λαϊκό Κόμμα προσχώρησε επίσης στην επίθεση μιλώντας για ανοχή της τρομοκρατίας.
Την επομένη των εκλογών, ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ ανακοίνωσε πρόωρες εθνικές εκλογές για την 23η Ιουλίου (αντί για τις 10 Δεκεμβρίου 2023), κίνηση η οποία εξέπληξε ακόμη και σημαίνοντα στελέχη του κόμματός του. Ακολούθως, οι Ciudadanos δήλωσαν ότι δεν θα συμμετάσχουν στις εθνικές εκλογές, στηρίζοντας πρακτικά το ΡΡ. Εάν σε αυτές τις εκλογές οι Ισπανοί ψηφίσουν όπως στις αυτοδιοικητικές, τότε το Λαϊκό Κόμμα θα είναι πρώτο κόμμα χωρίς αυτοδυναμία και θα πρέπει να συνεργαστεί με το Vox, το οποίο μπορεί έτσι να αναδειχθεί σε ρυθμιστή των εξελίξεων, στηρίζοντας την κυβέρνηση με ακριβά ανταλλάγματα.
Και η Αριστερά; Όντας κατακερματισμένη, έχει μόνο μία εβδομάδα μέχρι την κατάθεση των ψηφοδελτίων, προκειμένου να αποφασίσει τις όποιες κινήσεις της. Η προερχόμενη από τους Unidas Podemos και αντιπρόεδρος της παρούσας συγκυβέρνησης Γιολάντα
Ντίαθ, στέλεχος του ΚΚ Ισπανίας, ανακοίνωσε πριν από δύο μήνες τη δημιουργία της νέας πολιτικής πλατφόρμας Sumar («Προσθέτω»), ανεξάρτητης από τους Podemos. Η κίνηση αυτή προκάλεσε σημαντικούς τριγμούς, διότι η Ντίαθ χαίρει μεγάλης εκτίμησης και δημοφιλίας, με τις δημοσκοπήσεις να τονίζουν πως ενδεχόμενη ανεξάρτητη υποψηφιότητά της θα επέφερε τεράστιο πλήγμα στα ποσοστά των Unidas Podemos.
Η προκήρυξη των εκλογών, ωστόσο, άλλαξε άρδην το πολιτικό σκηνικό και στις 30 Μαΐου η Ντίαθ κατέθεσε ψηφοδέλτιο κόμματος-ομπρέλας με τίτλο «Κίνημα Sumar», προκειμένου να διευκολύνει την πολιτική συνεργασία με άλλα αριστερά κόμματα, με εθνικό αλλά και περιφερειακό πρόσημο. Ήδη η Ενωμένη Αριστερά, η Πράσινη Συμμαχία και οι Πράσινοι (Verdes Equo) δήλωσαν πως θα ενταχθούν στο κοινό αυτό ψηφοδέλτιο, ενώ εντείνονται οι διαπραγματεύσεις με τους Podemos της Ιόνε Μπελάρα, διαδόχου του Πάμπλο Ιγκλέσιας στην ηγεσία.
