Γιάννης Ελαφρός
▸ Ο κινηματικός σεισμός έχει βάθος και προοπτική, δεν μπορεί να χωνευτεί εύκολα από το σύστημα
Η 8η Μάρτη του 2023 έγραψε ήδη ιστορία. Δεν ήταν μόνο η μεγαλύτερη απεργιακή διαδήλωση τουλάχιστον της τελευταίας δεκαετίας, αλλά έφερε νέα χαρακτηριστικά με την ορμή της κινητοποίησης εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων κυριολεκτικά σε κάθε γωνιά της Ελλάδας (γεγονός που υπογραμμίζει την αυθεντικότητά της) και μάλιστα χωρίς τη ΓΣΕΕ. Ταυτόχρονα, έχει ιδιαίτερη σημασία πως εκδηλώθηκε σε απεργία, με το εργατικό κίνημα να παίζει καθοριστικό ρόλο.
Το είχαμε πει. «Τίποτα δεν είναι ίδιο μετά την τραγωδία στα Τέμπη»! Το έγκλημα με τους δεκάδες νεκρούς λειτούργησε σαν θρυαλλίδα για να εκραγούν όλα τα «δεν πάει άλλο», που συσσωρεύονται τόσα χρόνια: Από την εγκληματική κυβερνητική πολιτική στην πανδημία μέχρι το αντικατασταλτικό «Πονάω» και από το γαμώτο για την ξεφτίλα του μισθού, μέχρι την τρομοκρατία της ακρίβειας. Αυτό που γίνεται αυτές τις μέρες σε όλη την Ελλάδα αποτελεί ιδρυτική πράξη μιας νέας κατάστασης, που αφήνει πίσω της την ήττα των αντιμνημονιακών αγώνων το 2015 και αναστατώνει ήδη όλο το πολιτικό σκηνικό. Δεν είναι τυχαίο, πως αντί η προεκλογική περίοδος και η άμεση καταφυγή στις κάλπες να οδηγήσουν σε εκτόνωση του κινήματος, συμβαίνει ακριβώς το ανάποδο: Η κινηματική έκρηξη οδηγεί σε αναβολή των εκλογικών σχεδιασμών.
«Κάτω τα κέρδη, πάνω οι ζωές», δεν διαλέγουμε «σταθμάρχη» ιδιωτικοποιήσεων
Πολλοί συγκρίνουν τις σημερινές κινητοποιήσεις με την πάλη κατά των μνημονίων, κυρίως το 2010-12. Υπάρχουν κοινά στοιχεία, αλλά συνολικά μιλάμε για μια διαφορετική κατάσταση, που βεβαίως δεν έχει διαμορφωθεί ακόμα. Πρώτο, το έγκλημα στα Τέμπη συνδέθηκε άμεσα από πολύ κόσμο με βασικές πλευρές του ίδιου του καπιταλισμού. Οι έννοιες κέρδος, ιδιωτικοποίηση, αγορά, χάνουν την αίγλη τους και γίνονται κακόφημες. Το κοινωνικό ζήτημα είναι στο κέντρο. Δεύτερο, οι εργαζόμενοι βλέπουν πως το κράτος είναι γραφείο εξυπηρέτησης των μεγάλων συμφερόντων, πως η ζωή τους έχει γίνει απίστευτα φτηνή, ενώ οι προμήθειες και τα κέρδη των μεγάλων επιχειρήσεων γιγαντώνονται. Δεν φταίνε οι «συντεχνίες» των εργαζομένων που στοχοποιεί αναίσχυντα ο Μητσοτάκης, όταν για παράδειγμα από τους 2.100 εργαζόμενους που προβλέπει το οργανόγραμμα του ΟΣΕ, υπάρχουν μόνο 750!
Τρίτο, «ακριβώς γι’ αυτούς τους λόγους, αυτή η κοινωνική έκρηξη δεν μπορεί να εγκλωβιστεί εύκολα στη συνήθη αντιπαράθεση μεταξύ ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ για το ποιος είναι καλύτερος “σταθμάρχης” ενός συστήματος που είναι σε ράγες θανάτου, φτώχειας, υποβάθμισης» (ανακοίνωση ΝΑΡ). Γι’ αυτό και σε αυτή τη φάση οι σημαντικές απώλειες επιρροής που έχει η ΝΔ δεν μεταφράζονται σε ενίσχυση του ΣΥΡΙΖΑ, που δεν διαφωνεί με τις ιδιωτικοποιήσεις. Υπάρχει δυσκολία του συστήματος να «χωνέψει» πολιτικά τις κινητοποιήσεις.
Τέταρτο, οι τωρινές κινητοποιήσεις σφραγίζονται από την ιδιαίτερη συμμετοχή της νεολαίας, κυρίως μαθητικής. Ο ριζοσπαστισμός των νέων έχει εκφραστεί αρκετές φορές τα προηγούμενα χρόνια και διαμορφώνει μια ρωγμή στην κανονικότητα του συστήματος, που μπορεί να διευρυνθεί. «Η σιδηροδρομική τραγωδία στα Τέμπη προκαλεί την εξέγερση μιας “θυσιασμένης νεολαίας”», γράφει εύστοχα το γαλλικό περιοδικό Courrier International.
Όλα αυτά κάνουν τους αναλυτές των αστικών ΜΜΕ να μιλούν για διάρρηξη των σχέσεων εμπιστοσύνης των πολιτών με το κράτος, το πολιτικό σύστημα, την κυβέρνηση και τον πρωθυπουργό, ειδικά σε θέματα που θεωρούνταν ατού τους, την «ασφάλεια» (η ΝΔ εννοούσε βεβαίως την αστυνομοκρατία) και τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό. Επίσης, διάχυτη είναι η ανησυχία πως «απ’ αυτή τη γενικευμένη και ανεξέλεγκτη αγανάκτηση, οι μόνοι που μπορούν να βγουν κερδισμένοι, είναι τα ακραία αντισυστημικά κόμματα», όπου περιλαμβάνουν –ξεπλένοντάς τους– και τους φασίστες.
Σε αυτές τις συνθήκες, υπάρχουν κρίσιμα ζητούμενα για το μαχόμενο εργατικό και νεολαιίστικο κίνημα και την αντικαπιταλιστική και κομμουνιστική Αριστερά.
Πρώτο, το κίνημα χρειάζεται εξοπλισμό με πολιτικούς στόχους για να σαρώσει την κυρίαρχη πολιτική, για κατακτήσεις υπέρ των εργαζομένων και ρωγμές στην κυρίαρχη πολιτική: Να πληρώσουν οι ένοχοι για το έγκλημα. Γκρέμισμα με απεργίες, διαδηλώσεις, καταλήψεις της άθλιας κυβέρνησης της ΝΔ και ανατροπή της πολιτικής του κέρδους, των ιδιωτικοποιήσεων, της φτώχειας και του πολέμου, που στηρίζουν ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ και ακροδεξιά. Αποκλειστικά δημόσιο και ενιαίο σιδηροδρομικό δίκτυο, εθνικοποίηση εδώ και τώρα της Hellenic Train και όλων των ιδιωτικών εταιρειών, χωρίς αποζημίωση της Ferrovie dello stato Italiane, λειτουργία με εργατικό-λαϊκό έλεγχο, προσλήψεις, μέτρα ασφαλείας.
Δεύτερο, είναι σημαντικό να πατήσει μέσα στους χώρους δουλειάς και σπουδών, στις γειτονιές, παντού, με συνελεύσεις, επιτροπές, συντονιστικά. Να συνενωθούν σε ένα τσουνάμι ανατροπής όλοι οι χώροι και τα λαϊκά αιτήματα ενάντια στις ιδιωτικοποιήσεις δημόσιων αγαθών (συγκοινωνίες, ενέργεια, υγεία, παιδεία, νερό, περιβάλλον κ.λπ.), για εθνικοποιήσεις χωρίς αποζημίωση και με εργατικό έλεγχο. Να σημάνει αντεπίθεση για αυξήσεις στους μισθούς και κατάργηση του νόμου Χατζηδάκη (που βγάζει παράνομες τις απεργίες που κατήγγελλαν τα δραματικά κενά ασφαλείας στα τρένα), ενάντια σε κάθε επιδρομή στις ζωές εργαζομένων και νεολαίας (π.χ. πλειστηριασμοί).
Τρίτο, απαιτείται διάρκεια και κλιμάκωση. Ήδη μετά τις αλλεπάλληλες κινητοποιήσεις την πρώτη μέρα και τον απεργιακό σεισμό της 8ης Μάρτη, πραγματοποιούνται νέες διαδηλώσεις το Σάββατο 11/3 σε πολλές γειτονιές της Αθήνας, νέα πανεργατικά-παλλαϊκά συλλαλητήρια την Κυριακή 12/3, ενώ η ταξική πτέρυγα στο εργατικό κίνημα προτείνει νέα απεργία στις 16 Μάρτη. Κρίσιμο ζητούμενο είναι η δημιουργία συνελεύσεων και ενωτικών κέντρων αγώνα από σωματεία, συλλόγους, επιτροπές (όπως η Συνέλευση Αγώνα στην Πρυτανεία), έτσι ώστε η πρωτοβουλία των κινήσεων να περάσει στην αγωνιζόμενη βάση και όχι στις διοικήσεις του υποταγμένου συνδικαλισμού.
Τέταρτο, η εμβάθυνση του περιεχομένου του αγώνα, η ανάπτυξη του αρχικού διάχυτου κλίματος κατά των κερδών σε πιο συνειδητό, συνολικό αντικαπιταλιστικό στίγμα, που θα σημαδεύει τον φονικό καπιταλισμό της εποχής μας, θα δώσει φτερά στον αγώνα. Γιατί τα μεγάλα κινήματα ιστορικά εμπνεύστηκαν από μεγάλους στόχους ανατροπής. Το αντικαπιταλιστικό πρόγραμμα πάλης και η προοπτική μιας άλλης κοινωνίας στα συντρίμμια του καπιταλισμού, που οι ζωές μας δεν θα είναι αναλώσιμες για τα κέρδη, ανοίγουν νέους δρόμους. Μια ισχυρή αντικαπιταλιστική και κομμουνιστική Αριστερά είναι σήμερα επιτακτικά αναγκαία.
