Ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Περικλής Μουστάκης το 2019 ανέλαβε τα ηνία της Δραματικής Σχολής του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας ως διευθυντής σπουδών. Στις 13 Φλεβάρη, με συναίσθηση παιδαγωγικής και κοινωνικής ευθύνης, υπέβαλε την παραίτησή του μαζί με όλους τους καθηγητές και καθηγήτριες της Ανώτατης Δραματικής Σχολής του ΔΗΠΕΘΕ Πατρών και άλλων σχολών εκφράζοντας την αντίθεσή του στο κυβερνητικό Π.Δ. 85/22 και στην απαξίωση του επιπέδου σπουδών των παραστατικών σχολών. Μας παραχωρεί συνέντευξη με αφορμή όχι μόνο τον αγώνα του καλλιτεχνικού κινήματος αλλά και τις γενικότερες δραματικές εξελίξεις
Συνέντευξη στον Δημήτρη Τζιαντζή
▶ Πως βλέπετε αυτό το συγκλονιστικό ξέσπασμα εργαζομένων και νεολαίας που ζούμε;
Είναι μια υγιής και ελπιδοφόρα αντίδραση που αποκαλύπτει τις παθογένειες του πολιτικού συστήματος. Μπροστά σε αυτό το γεγονός κανείς δεν μπορεί να μείνει αμέτοχος. Και ο αγώνας του καλλιτεχνικού κόσμου, σε αυτή τη φάση, υπερβαίνει την αντίδραση απέναντι στο προεδρικό διάταγμα και επεκτείνεται σε όλες αυτές τις παθογένειες.
▶ Η τραγωδία στα Τέμπη ήταν ο καταλύτης;
Εννοείται. Αυτό που συνέβη είναι αδιανόητο. Είναι ένα μέγα εθνικό τραύμα που μας αναγκάζει να αντιδράσουμε. Αποκαλύπτει όλη τη σαθρότητα και του πολιτικού συστήματος αλλά και μιας ολόκληρης κοινωνίας. Εύχομαι και θέλω να πιστεύω ότι δεν θα λησμονηθεί αυτό που έγινε.
▶ Αυτή η οργή, όπως εκφράζεται στους δρόμους, τελικά θα ξεθυμάνει ή θα σφραγίσει τις εξελίξεις στο επόμενο χρονικό διάστημα;
Πιστεύω πως θα λειτουργήσει καταλυτικά. Αυτό που βιώνω ως πολίτης είναι ένα πένθος γενικότερο που ξεφεύγει από αυτό το τραγικό συμβάν και ξεσκεπάζει όλη την αδιαφορία της πολιτείας και όλη αυτή τη διακύμανση μιας ολόκληρης χώρας μεταξύ πάθους και επιπολαιότητας.
▶ Σε τι κατάσταση έχει αφήσει την κοινωνία και τις τέχνες η παρατεταμένη περίοδος «καραντίνας» που βιώσαμε;
Έχοντας περάσει τα τελευταία χρόνια και μια παρατεταμένη περίοδο εγκλεισμού λόγω covid, δεν μας απασχόλησε, δεν αναστοχαστήκαμε πάνω σε βασικά ερωτήματα ξεκινώντας από τον μικρόκοσμό μας. Όπως τι είναι θέατρο, τι σημαίνει θέατρο το 2023; Τι σημαίνει δημοκρατία, τι σημαίνουν θεσμοί μιας πολιτείας, τι τελικά σημαίνει ατομική ευθύνη.
Είναι φανερό ότι υπάρχει μια υπεκφυγή στην ανάληψη προσωπικής-πολιτικής ευθύνης με αποκορύφωμα την παραίτηση του πρώην υπουργού Μεταφορών Κώστα Καραμανλή ο οποίος, όπως μας ανακοίνωσαν, θα είναι ξανά υποψήφιος στο ψηφοδέλτιο της ΝΔ σαν να μην συνέβη τίποτα. Ουσιαστικά, έτσι ακυρώνεται η ανάληψη ευθύνης.
▶ Πριν από περίπου έναν μήνα, ως διευθυντής σπουδών του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας, μαζί με όλους τους καθηγητές και καθηγήτριες, δηλώσατε την παραίτησή σας. Τι σας οδήγησε σε αυτή την κίνηση;
Η παραίτηση ήταν μονόδρομος, δεν υπήρχε άλλη επιλογή για μένα και για όλους τους καθηγητές που παραιτήθηκαν. Μου είναι αδιανόητο σε αυτή τη συγκυρία να μη γίνεται ο παιδαγωγός ένα σώμα με τον σπουδαστή.
▶ Πως κρίνετε τη στάση της κυβέρνησης απέναντι στα δίκαια αιτήματα και τις δικές σας προειδοποιήσεις;
Όλοι οι καλλιτέχνες έχουν απαξιωθεί με αυτή την ταφόπλακα που έπεσε με το προεδρικό διάταγμα. Η ιστορία της ανώτερης παιδείας είναι μια υπόθεση που συνεχίζεται από το 2003 και καμία κυβέρνηση δεν μπόρεσε να αντιμετωπίσει αυτό το θέμα, αυτή την «καυτή πατάτα». Ξαφνικά, εν έτει 2023, εξομοιώθηκαν οι σπουδές μας με σπουδές λυκείου Αυτό που με εκνευρίζει και με θίγει ως καλλιτέχνη είναι η «λογιστική λογική» αντιμετώπισης της κυβέρνησης απέναντι σε αυτό το μείζον πρόβλημά μας. Δεν είναι μόνο η μισθολογική προσαρμογή.
Κάθε άτομο, παρά τις δυσκολίες, πρέπει να δίνει και έναν προσωπικό αγώνα ανεξάρτητα από τις συνθήκες που επικρατούν γύρω του και τον κοινωνικό ντετερμινισμό
▶ Ο αγώνας του καλλιτεχνικού κινήματος νομίζετε μπορεί να αγγίξει αυτό που λέμε «βαθιά κοινωνία»;
Μια ολόκληρη πολιτεία παιδαγωγεί τον πολίτη σε έναν οριζόντιο άξονα αξιών και αποφεύγει τους κάθετους άξονες. Δηλαδή τις έννοιες της πίστης σε ένα ιδανικό, της αλληλεγγύης, της ευθιξίας, της αφοσίωσης. Όλες αυτές είναι έννοιες που άπτονται ενός ανθρωποκεντρικού αξιακού συστήματος οι οποίες είναι ξεχασμένες. Αυτό που δεσπόζει, αυτό που μετράει σήμερα είναι το χρήμα. Όμως δεν είναι χρήμα όλα τα πράγματα. Αυτή η διαπάλη, αυτός ο εσωτερικός αγώνας μεταξύ της αναγκαιότητας και της υπερβατικότητας μας καθιστά τραγικά πρόσωπα. Η δεύτερη αυτή λέξη δεν ακούγεται στις μέρες μας. Στον οριζόντιο άξονα, όπου κινούμαστε, δεχόμαστε μια καθημερινή πλύση εγκεφάλου ώστε το άτομο να μην έχει τη δυνατότητα να αναπτύξει την ελεύθερη βούληση, την προσωπική του βούληση, και κατά συνέπεια χειραγωγείται. Είναι ένα πλέγμα πραγμάτων που δεν αφήνει ντε και καλά τον άνθρωπο να γίνει δημιουργικός. Και όλα συντείνουν στο να μην υπάρχει αυτή η δημιουργικότητα. Οπότε χρειάζεται να έχει κανείς μεγάλο ψυχικό, πνευματικό και σωματικό σθένος και επαγρύπνηση για να παλεύει συνεχώς μπροστά σε αυτές τις αντιξοότητες.
▶ Είστε αισιόδοξος για τις προοπτικές που ανοίγονται μπροστά μας;
Παρά τον ζόφο που υπάρχει και τη γενικότερη πολιτική και πνευματική δυστοπία, είμαι αισιόδοξος. Είμαι αισιόδοξος με την έννοια ότι πιστεύω ότι κάθε άτομο, παρά τις δυσκολίες, πρέπει να δίνει και έναν προσωπικό αγώνα ανεξάρτητα από τις συνθήκες που επικρατούν γύρω του και από τον κοινωνικό ντετερμινισμό. Ο καθένας πρέπει να εναντιώνεται διαρκώς σε ό,τι είναι αντίθετο με την ηθική του. Αντί να περιμένουμε «μεσσίες» να μας σώσουν, ο καθένας πρέπει να ξεκινήσει από τον ίδιο του τον εαυτό. Σε μια διαπροσωπική σχέση μπορεί να λειτουργήσει το σχήμα ότι «εγώ θα είμαι αλληλέγγυος σε σένα και εσύ αλληλέγγυος σε μένα». Αλλά αυτό δεν είναι κάτι που μπορείς να το υπογράψεις. Όμως εγώ είμαι αλληλέγγυος σε σένα. Οπότε το τι θα κάνεις εσύ είναι δική σου ιστορία.
