Γιώργος Μιχαηλίδης
«Πράσινη» προπαγάνδα για «μαύρες» δουλειές; Αυτός θα μπορούσε να είναι ένας τίτλος που περιγράφει την πρακτική μερικών εκ των μεγαλύτερων επιχειρηματικών ομίλων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της «πράσινης» βιώσιμης ανάπτυξης. Μετά από ενδελεχή αναζήτηση των ομάδων ερευνητικής δημοσιογραφίας «Follow the money» και «Investico», σε συνεργασία με μεγάλους ομίλους ΜΜΕ, αποκαλύπτεται πως ένα σημαντικό μέρος των –άνω των τεσσάρων τρισ. ευρώ– ευρωπαϊκών πόρων που έχουν καταχωρηθεί στον τομέα αυτό στην πραγματικότητα καταλήγουν όχι σε «πράσινες» αλλά σε «μαύρες», παραδοσιακά ρυπογόνες, επενδύσεις.
Πιο συγκεκριμένα, εκατοντάδες funds που διαφημίζουν τη δραστηριοποίησή τους στην «πράσινη» οικονομία ξόδεψαν παράλληλα 619 δισεκατομμύρια εντός του 2022 για επενδύσεις σε ορυκτά καύσιμα και στην αεροπλοΐα. Οι επενδύσεις αυτές κατευθύνονταν σε εταιρείες όπως ο μεγάλος αμερικάνικος αερομεταφορέας Delta Air Lines και η νορβηγική εταιρεία φυσικού αερίου Equinor, ενώ συχνά πραγματοποιούνταν από επενδυτικά σχήματα που διαφημίζονταν ως «βαθιά πράσινα», υπονοώντας ότι τα κεφάλαιά τους επενδύονται προκειμένου να επιτευχθεί η μετάβαση από την εποχή των ορυκτών καυσίμων σε αυτή των καθαρότερων μορφών ενέργειας.
Πρακτικά, αυτό που κάνουν τα συγκεκριμένα funds είναι να εκμεταλλεύονται το Πλάνο Δράσης Βιώσιμης Χρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο συνδέει τις διευκολύνσεις χρηματοδοτήσεων με τρεις βαθμίδες περιβαλλοντικών στόχων, «γκρι», ανοιχτό πράσινο» και «βαθύ/σκούρο πράσινο», προκειμένου να αντλούν πόρους, τους οποίους αργότερα επενδύουν σε εταιρείες ρυπαντές. Σε κάποιες περιπτώσεις, η περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση στον κύκλο αυτών των επενδύσεων εξαντλείται στην εξέταση των προοπτικών και κατευθύνσεων πράσινης μετάβασης κάποιων εταιρειών, χωρίς να προσμετράται καθόλου το «κοινωνικό αποτύπωμα» της δραστηριότητάς τους — δηλαδή το πώς η δραστηριότητά τους επηρεάζει την κοινωνική ζωή. Από την πλευρά τους, οι επενδυτικές εταιρείες ισχυρίζονται πως το ευρωπαϊκό αλλά και εθνικό νομικό πλαίσιο και το Πλάνο Δράσης για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη δεν καθορίζουν ξεκάθαρα το πού μπορούν να επενδυθούν τα συγκεκριμένα κεφάλαια. Έτσι, προς το παρόν, οι επενδυτικές εταιρείες αποφεύγουν οποιοδήποτε πρόστιμο ή άλλη ποινή γι’ αυτές τις «μαύρες» και «γκρίζες» δραστηριότητές τους. Το μόνο σίγουρο είναι ότι οι μεγάλες επενδυτικές εταιρείες έχουν καταφέρει να κερδοφορούν ανεξαρτήτως χρώματος και σίγουρα ανεξαρτήτως «βιώσιμου αποτελέσματος».
