Δημήτρης Σταμούλης
Το πρόβλημα δεν είναι το «μέγεθος» ή η «θέση» των επιγραφών. Το «καλάθι του νοικοκυριού» όχι μόνο δεν ρίχνει τις τιμές σε βασικά αγαθά, αλλά εν τέλει προμοτάρει τις μεγάλες αλυσίδες, και προετοιμάζει τον νέο γύρο ανατιμήσεων από Γενάρη.
Ενα, δύο, τρία καλάθια («του νοικοκυριού»), κι ας είναι… τζούφια, διαλαλούν στην κυβέρνηση και το υπουργείο Ανάπτυξης με τον Άδωνι Γεωργιάδη, υπουργό-γυρολόγο των σούπερ μάρκετ και ανερυθρίαστο διαφημιστή των κυρίαρχων αλυσίδων στο λιανεμπόριο, να μιλά για «πτώση τιμών» και «μεγάλη προσπάθεια» των επιχειρηματιών του κλάδου για «καλύτερες τιμές». Δεν μας έφταναν τα σόου του υπουργού και των συστημικών ΜΜΕ που τα προβάλλουν για το πρώτο καλάθι, τώρα εξαγγέλλουν και «καλάθι για τις ειδικές κατηγορίες» αλλά και «εορταστικό καλάθι». Μόνο που «οι 51 κατηγορίες δεν θα αλλάξουν», δηλαδή μια από τα ίδια…
Η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι έπεσαν οι τιμές σε «246 προϊόντα». Ωστόσο η αλήθεια δεν κρύβεται για όλους όσοι πηγαίνουν στα σούπερ μάρκετ για να προμηθευτούν τα στοιχειώδη. Το πρόβλημα δεν είναι το «μέγεθος» ή η «θέση» των ταμπελών. Είναι ότι αυτό το μέτρο όχι μόνο δε ρίχνει τις τιμές σε βασικά αγαθά, αλλά εν τέλει προμοτάρει τις μεγάλες αλυσίδες στέλνοντας όλους τους καταναλωτές εκεί, συγκεντρωποιώντας περαιτέρω τον κλάδο και σπρώχνοντας τον κόσμο στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας που έχουν πολύ μεγαλύτερο κέρδος για τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ.
Δεν είναι τυχαίο ότι τα νοικοκυριά αντιμετωπίζουν με αδιαφορία ή και με χλεύη το κυβερνητικό μέτρο. Σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), μόνο δύο στους 10 καταναλωτές βλέπουν θετικά το «καλάθι» και μόλις τέσσερις στους 10 έχουν αγοράσει προϊόντα από το καλάθι την πρώτη εβδομάδα λειτουργίας του. Ένας στους δύο απαιτεί να ενταχθούν και άλλοι κλάδοι (π.χ. κρεοπωλεία, αρτοποιεία), ενώ συχνά οι προσφορές-κράχτες των αλυσίδων είναι προτιμότερες από τις όποιες εκπτώσεις του «καλαθιού».
Χλεύη από τα νοικοκυριά, μόνο 2 στους 10 καταναλωτές βλέπουν θετικά το «καλάθι»
Πάντως, με βάση τιμοκαταλόγους που έχουν δώσει οι προμηθευτές σε σουπερμάρκετ, αναμένονται νέες αυξήσεις από αρχές του 2023! Μάλιστα αυτές θα σημειωθούν σε βασικά προϊόντα όπως άλευρα, τυροκομικά, αλλαντικά, βούτυρα-μαργαρίνες, γαλακτοκομικά, δημητριακά, ζυμαρικά, καφές, ζάχαρη, ελαιόλαδο, σοκολατοειδή-γκοφρέτες, κατεψυγμένα αλιεύματα και κατεψυγμένες ζύμες, χαρτικά είδη κ.α. Υπενθυμίζεται δε ότι τον Οκτώβριο ο πληθωρισμός μπορεί να υποχώρησε στο 9,1% από 12% τον Σεπτέμβριο, κυρίως λόγω της μείωσης σε ρεύμα και φυσικό αέριο, ωστόσο το ράλι ακρίβειας συνεχίστηκε στα τρόφιμα. Σε ετήσια βάση, στις πέντε πρώτες θέσεις με τις μεγαλύτερες αυξήσεις είναι τα γαλακτοκομικά-αυγά (24,2%), ψωμί-δημητριακά (19,3%), κρέατα (17,3%), έλαια-λίπη (16,6 %) και καφές-κακάο-τσάι με αύξηση (13,4%).
Στο μέτωπο της ενεργειακής ακρίβειας, οι αυξήσεις των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) που ανακοινώθηκαν έρχονται να ροκανίσουν τις δήθεν ελαφρύνσεις στο ρεύμα, τις οποίες πληρώνει έτσι κι αλλιώς ο λαός στους ομίλους ενέργειας μέσω των επιδοτήσεων. Η συνολική επιβάρυνση υπολογίζεται σε 300 εκατ. ευρώ.
Το σκανδαλώδες είναι ότι το κόστος των ΥΚΩ θα έπρεπε να μειωθεί καθώς διασυνδέθηκαν τα νησιά! Σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, με τις διασυνδέσεις Σύρου, Πάρου και Μυκόνου (2018) και Νάξου (2020), οι ΥΚΩ πρέπει να μειωθούν κατά 60 εκατ. ετησίως και με τη διασύνδεση Κρήτης, κατά 380 εκατ. το 2022. Δηλαδή η συνολική μείωση θα έπρεπε να ήταν στα 500 εκατ. ευρώ έως σήμερα. Αντ’ αυτού με απόφαση του Κώστα Σκρέκα, οι χρεώσεις ΥΚΩ αναπροσαρμόστηκαν προς τα πάνω. Για τα νοικοκυριά, για παράδειγμα, η χρέωση ΥΚΩ από 6,9 ευρώ/μεγαβατώρα, σχεδόν υπερδιπλασιάστηκε (!) από 1/11/2022 στα 17 ευρώ/μεγαβατώρα.
Το μόνο που δεν αυξάνεται είναι το… μεροκάματο. Σύμφωνα με το ΙΝΕ/ΓΣΕΕ, ο συνδυασμός αύξησης των τιμών σε βασικά αγαθά, όπως η ενέργεια και τα τρόφιμα, με τα πολύ χαμηλά εισοδήματα εκτινάσσουν την απώλεια αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών με μηνιαίο εισόδημα χαμηλότερο των 750 ευρώ έως και 40%. Για τη στέγαση μόνο, αυτή η κατηγορία δαπανά το 38,6% του εισοδήματός της, ενώ για «τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά» το 22,2%.
Επιπρόσθετο στοιχείο για τη συνολική χειροτέρευση των συνθηκών διαβίωσης της εργατικής τάξης είναι και η ανεργία. Η κυβέρνηση «πουλάει» τη μείωσή της, αλλά τον Οκτώβριο η «ΕΡΓΑΝΗ» κατέγραψε αρνητικό ισοζύγιο προσλήψεων-αποχωρήσεων στον ιδιωτικό τομέα κατά 115.856 θέσεις εργασίας και σχεδόν 360.000 απολύσεις!
Πήραν «φωτιά» ξανά τα καύσιμα
Στα ύψη εκτινάχθηκαν ξανά οι τιμές των καυσίμων τις τελευταίες ημέρες, με τη χώρα μας να έχει την ακριβότερη αμόλυβδη βενζίνη στην ευρωζώνη και από τις υψηλότερες τιμές ντίζελ κίνησης, ενώ βρίσκεται στις κορυφαίες θέσεις της ακρίβειας στα υγρά καύσιμα σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ειδικά στο διάστημα 31 Οκτωβρίου-7 Νοεμβρίου στη χώρα μας καταγράφηκε σημαντική άνοδος τιμών πάνω από το μέσο όρο, με τη μέση αύξηση (0,057 ευρώ ανά λίτρο) σε σχέση με τις 31 Οκτωβρίου να είναι σχεδόν πενταπλάσια από αυτήν στο σύνολο της ΕΕ! Μέση τιμή στις 13 Νοεμβρίου ήταν τα 2,110 ευρώ για την απλή αμόλυβδη και 2,081 ευρώ το λίτρο για το πετρέλαιο κίνησης. Πέρα από τα γνωστά κερδοσκοπικά παιχνίδια των διεθνών «κορακιών» στις αγορές πετρελαίου, οι υψηλές τιμές αποδίδονται τόσο στους υψηλούς φόρους που διατηρούν όλες οι κυβερνήσεις όσο και στα υψηλά ποσοστά κέρδους των διυλιστηρίων και των εταιρειών εμπορίας.
