Ντίνα Χαριτάτου
▸ Διαδοχικές νομοθετικές παρεμβάσεις επί ΣΥΡΙΖΑ άνοιξαν τον δρόμο για την άρση προστασίας της πρώτης κατοικίας
«Η πιο ισχυρή πόρτα ασφαλείας είναι η αλληλεγγύη», καταγράφηκε να λέει ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξης Τσίπρας στη συνταξιούχο δημοσιογράφο Ιωάννα Κολοβού, την οποία επισκέφθηκε στο σπίτι της την Τρίτη 22 Νοεμβρίου, μία ημέρα αφότου η μεγαλειώδης λαϊκή κινητοποίηση απέτρεψε τη βίαιη έξωσή της. Μόνο που και οι πιο ισχυρές πόρτες ασφαλείας μετατρέπονται ενίοτε σε… κερκόπορτες, ανοίγοντας διάπλατα από τους ίδιους ανθρώπους που διακηρύσσουν σε όλους τους τόνους ότι βρίσκονται στην υπηρεσία των φτωχών και των αδύναμων, των «από τα κάτω», όπως είθισται να λέγεται. Ο λόγος φυσικά για την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, που με σειρά νομοθετημάτων άνοιξε τον δρόμο για τους πλειστηριασμούς πρώτης κατοικίας, ενώ παράλληλα δημιούργησε ένα ασφυκτικό ποινικό πλαίσιο για την καταστολή των κινημάτων ενάντια στους πλειστηριασμούς, μετατρέποντας ακόμα και σε… ιδιώνυμο αδίκημα την παρεμπόδιση διεξαγωγής τους.
Συγκεκριμένα, με τροπολογία του τότε υπουργού Δικαιοσύνης Σταύρου Κοντονή, η οποία υπερψηφίστηκε από τη Βουλή στις 22 Δεκεμβρίου 2017, δόθηκε στις αρχές η δυνατότητα να ασκείται αυτεπάγγελτη δίωξη σε όποιον εμποδίζει τη διεξαγωγή πλειστηριασμών. «Θεσμοθετείται η αυτεπάγγελτη δίωξη όσων προκαλούν σωματικές βλάβες κατά συμβολαιογράφων που διενεργούν πλειστηριασμούς ως υπάλληλοι αυτών» και «όσων διαταράσσουν την απρόσκοπτη και εύρυθμη διενέργεια των πλειστηριασμών», όριζε η εν λόγω τροπολογία, στην αιτιολογική έκθεση της οποίας σημειωνόταν ότι οι εν λόγω ρυθμίσεις υπαγορεύονταν «από λόγους υπέρτερου δημοσιονομικού και δημοσίου συμφέροντος, που αποσκοπούν στη στήριξη και προστασία της εθνικής οικονομίας, μέσω της ακώλυτης διενέργειας των πλειστηριασμών ως μέσων ενίσχυσης της ρευστότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος και αποφυγής ανάγκης νέας κεφαλαιοποίησης τραπεζών».
Το κατασταλτικό νομοθετικό πλαίσιο του ΣΥΡΙΖΑ κλιμάκωσε τη «βιομηχανία» διώξεων για παρεμπόδιση πλειστηριασμών, κυρίως στη Θεσσαλονίκη, όπου ο εξαιρετικά δραστήριος Συντονισμός Συλλογικοτήτων της πόλης παρενέβαινε τακτικά στα δικαστήρια, ματαιώνοντας την εκποίηση λαϊκών κατοικιών. Από τον κύκλο των διώξεων εκείνης της περιόδου, τόσο πριν όσο και μετά τη θεσμοθέτηση του «ιδιώνυμου», αγωνιστές του κινήματος κατά των πλειστηριασμών σέρνονταν για χρόνια στα δικαστήρια. Ο Ηλίας Σμήλιος, δάσκαλος, μέλος του ΔΣ του Ζ’ Συλλόγου Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Θεσσαλονίκης και δημοτικός σύμβουλος Αμπελοκήπων-Μενεμένης, έχοντας οδηγηθεί πολλάκις στο εδώλιο για την αγωνιστική του δράση μέσω του ΣΥΣΘ, καταδικάστηκε τον Ιούνιο του 2022 σε 10 μήνες φυλάκιση με τριετή αναστολή, από κοινού με τον δικηγόρο και πρώην μέλος του ΔΣ του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης, Ζήση Κλεισιάρη, θυμίζοντας ότι σε διάφορα επίπεδα επιβεβαιώνεται το ρητό «ο ΣΥΡΙΖΑ σεντράρει, η ΝΔ σκοράρει».
Όσον αφορά το νομοθετικό πλαίσιο που θεσπίστηκε επί των ημερών της συγκυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, ήδη από το 3ο μνημόνιο και τους εφαρμοστικούς του νόμους είχαν καταργηθεί επί της ουσίας οι όποιες ευεργετικές διατάξεις περιλαμβάνονταν στον νόμο Κατσέλη του 2010. Όπως σημείωνε τότε ο ΣΥΣΘ, «με το νέο θεσμικό πλαίσιο, με την απλούστευση και επιτάχυνση των διαδικασιών των πλειστηριασμών, την πώληση των “κόκκινων” (ή και των ενήμερων) δανείων στα αρπακτικά funds (ακόμη και όσων αφορούν πρώτες κατοικίες, μετά το 2018), κάθε σπίτι και γενικά η λαϊκή περιουσία μπορεί πιο εύκολα να πέσει στα χέρια των αρπακτικών». Για να εξαιρεθεί μια πρώτη κατοικία από τον πλειστηριασμό, έπρεπε ο οφειλέτης να ενταχθεί στον αναθεωρημένο «νόμο Κατσέλη», μια διαδικασία χρονοβόρα αλλά και κοστοβόρα για τα φτωχά νοικοκυριά. Άλλωστε, τα εισοδηματικά κριτήρια συμπιέστηκαν σε 8.180 ευρώ ετήσια ατομικό εισόδημα και κατοικία με αντικειμενική αξία κάτω των 120.000 ευρώ.
Ακολούθησε σειρά νομοθετημάτων για τη διευκόλυνση της εκποίησης της λαϊκής κατοικίας, όπως η θεσμοθέτηση των ηλεκτρονικών πλειστηριασμών και η ολοένα και μεγαλύτερη άρση του προστατευτικού πλέγματος, με τον νόμο 4605/2019, λίγους μήνες πριν τις βουλευτικές εκλογές. Το έδαφος ήταν πλέον στρωμένο για τη Νέα Δημοκρατία, ώστε να νομοθετήσει την οριστική κατάργηση της προστασίας της πρώτης κατοικίας με τον πτωχευτικό νόμο 4738/2020, οπότε και παραδόθηκαν στα funds οι αδύναμοι δανειολήπτες, μέσω του σχεδίου «Ηρακλής» για τα κόκκινα δάνεια.
