Γιώργος Τσαντίκος
Καθώς βαδίζουμε στον τρίτο «πιο δύσκολο χειμώνα» και τα λεφτά δεν φτάνουν, το κύμα αποχώρησης από τις δουλειές γίνεται πιο ορμητικό. Όλο και πιο πολλοί σκέφτονται πως δεν γίνεται να δουλεύεις και να σε πληρώνουν επειδή σου κάνουν… χάρη.
Ενας παλιός έλεγε «παιδιά στον σοσιαλισμό θα έχει πολλή δουλειά», οπότε δεχόταν και τα αναπόφευκτα πειράγματα τύπου «ε, αν είναι έτσι, άστο, δουλεύουμε πολύ και τώρα». Καμιά τριανταριά χρόνια μετά από αυτές τις στιχομυθίες που λάμβαναν χώρα στο περιθώριο μετωπικών διεργασιών της επαναστατικής αριστεράς, τα πράγματα έχουν αλλάξει προς το χειρότερο για τη δουλειά (και για την επαναστατική αριστερά, αλλά αυτό είναι άλλο θέμα).
Μετά από δέκα συναπτά χρόνια κρίσης, που προστέθηκαν σε άλλα έξι-εφτά κατιούσας πορείας των εργασιακών συνθηκών και δικαιωμάτων στην Ελλάδα, δεν φτάνουν πλέον τα λεφτά.Δεν φτάνουν γενικά, γιατί σήμερα, τον Οκτώβριο του 2022, για να επιβιώσεις αξιοπρεπώς θα πρέπει να παίρνεις το… πάνω άκρο του μέσου όρου εισοδήματος. Και ως γνωστόν στους λάτρεις της στατιστικής, οι αριθμοί είναι εξαιρετικοί για να αποκαλύπτουν αλλά και για να κρύβουν την πραγματικότητα.
Ενώ, λοιπόν ,βαδίζουμε αισίως στον τρίτο «πιο δύσκολο χειμώνα» και τον πέμπτο ή έκτο των τελευταίων ετών, όντως το χρήμα δεν κάνει την ευτυχία, αν είσαι φυσικά από εκείνους και εκείνες που η επιβίωσή τους εξαρτάται από το τελευταίο σεντ, μήνα με το μήνα. Μπορείς να ακούσεις το ίδιο και από τους υπόλοιπους-ες, αλλά ως συμβουλή: «τι τα θες μωρέ και εμείς που τα ‘χουμε…».
Το κύμα αποχώρησης από τις δουλειές όμως, στην Ελλάδα, είναι υπαρκτότατο και γίνεται όλο και πιο ορμητικό. Οι άνθρωποι που δεν πήγανε να δουλέψουν σεζόν, μπορεί με τον ένα ή τον άλλο τρόπο να είχαν κάποια εναλλακτική για την επιβίωσή τους, αλλά η απουσία τους από τον πάγκο, το δωμάτιο, τον μπουφέ και τη σφουγγαρίστρα ήταν ξεκάθαρα δηλωτική: δεν γίνεται να δουλεύεις και να σε πληρώνουν επειδή θεωρούν ότι σου κάνουν χάρη, άρα θα πρέπει να ξελιγωθείς στη δουλειά, ακούγοντας τις μύριες όσες επικίνδυνες ανοησίες τύπου «έλα, θα κουραστείς τώρα αλλά το χειμώνα, ζωάρα» ή «βάλε πλάτη γιατί η επιχείρηση έχει ανάγκες». Ανάγκες μπορεί να έχει, αλλά δεν είναι και δική μου, οπότε…
Δεν συμβαίνει μόνο στη «βαριά βιομηχανία μας, τον τουρισμό», που καταστρέφει κάθε παραγωγική δομή και διαδικασία στην Ελλάδα, δίνοντας εν μέρει δίκιο στους γονείς που λέγανε «σπούδασε ρε γιατί αλλιώς θα γίνουμε τα γκαρσόνια της Ευρώπης». Συμβαίνει και σε άλλες δουλειές, από τις πιο πεζές μέχρι τις υποτίθεται δημιουργικές και προβεβλημένες. Το business as usual μεροδούλι-μεροφάι, οι κακοί και αναντίστοιχοι μισθοί, οι καθυστερήσεις, το γεγονός ότι ένα πρωί μπορεί να πας και να βρεις τα πάντα κλειστά και το αφεντικό στο εξωτερικό, οι συστηματικοί παραλογισμοί που φτάνουν τα ωράρια δουλειάς σε επίπεδο «κατασκευή πυραμίδας Χέοπα», κουράζουν και εξαντλούν τους ανθρώπους.
Η «εποχή της παραίτησης» δεν είναι αυτό που η εξουσία λατρεύει να εξηγεί ως «η εργατική τάξη είναι τεμπέλικη»
Όταν ο Κοσερί και ο Λαφάργκ γράφανε τα μεγαλειώδη εγχειρίδια τεμπελιάς, δεν το κάνανε απλά επειδή ήθελαν την άπλα τους. Αν δείτε, π.χ., την ελληνική (εξαιρετική) κινηματογραφική μεταφορά του Παναγιωτόπουλου, πιθανώς θα αναγνωρίσετε εαυτόν-εαυτή στον Τσακίρογλου που το σκέφτεται να ανέβει τη σκάλα. Ειδικά αν δουλεύετε σε παροχή υπηρεσιών, σέρβις, front desks, τηλεφωνικές υποστηρίξεις κ.λπ.
Στην εποχή που το κεφάλαιο φορτώνει κάθε ευρώ κρίσης του στους εργαζόμενους και όλα (μα όλα) διοχετεύονται στη διατήρηση της στάθμης κερδών, το ερώτημα είναι και πάλι το ίδιο: ποιο είναι το όριο επιβίωσης των παραγωγών της υπεραξίας, ώστε να μην επαναστατήσουν. Η ελληνική κυβέρνηση πιστεύει ότι αρκεί για να μην παραιτηθείς –αλλά και για να επιβιώσεις– η πενιχρή αύξηση στους κατώτατους μισθούς, δοσμένη σε εποχή που βασικά αγαθά όπως ο ηλεκτρισμός και η θέρμανση είναι ξανά υπό αμφισβήτηση. Κάνει λάθος. Το burnout και το σιχτίρισμα αποδεικνύονται πολύ συχνά ισχυρότερα.
Η «εποχή της παραίτησης», όμως, δεν είναι αυτό που η εξουσία λατρεύει να εξηγεί ως «η εργατική τάξη είναι τεμπέλικη». Γιατί αν η εργατική τάξη αποφασίσει να προασπίσει μαχητικά και οργανωμένα το δικαίωμα στην τεμπελιά, τότε τα πράγματα μπορεί και να αλλάξουν…
