Γιάννης Ελαφρός
Ποια είναι η απάντηση στην άνοδο της ακροδεξιάς στην Ιταλία και αλλού; Η αντιγραφή της ατζέντας της για να μην έχει χώρο να δράσει; Η συγκρότηση «δημοκρατικών» και «αντιφασιστικών» μετώπων, από τις δυνάμεις του συστήματος μέχρι την «άκρα Αριστερά»; Η διαμόρφωση εργατικού αντικαπιταλιστικού μετώπου που θα ριζώσει μέσα στη σύγχρονη εργατική τάξη;
Χρήσιμοι στους «πάνω», ψευδαίσθηση των «κάτω»
Η πρωτιά στις ιταλικές εκλογές ενός ακροδεξιού κόμματος, με φασιστικές ρίζες και αντιλήψεις και μάλιστα 100 χρόνια από τότε που ο Μουσολίνι κατέκτησε την εξουσία, προκαλεί ανατριχίλα. Βεβαίως, η σύγχρονη κυβερνώσα ακροδεξιά και στην Ιταλία και αλλού δεν έρχεται με πορείες μελανοχιτώνων και Τάγματα Εφόδου αλλά με ιλουστρασιόν χαμόγελα, «σκίνχεντ με γραβάτες» και συμφωνίες με αστικά κέντρα. Αλλά αυτό δεν την κάνει λιγότερη επικίνδυνη. Κάθε άλλο, καθώς θα αναλάβει να υλοποιήσει την πολιτική που έχει ανάγκη το σύστημα με τον πιο άτεγκτο τρόπο για τους αδύνατους και με μετωπική αντιπαράθεση με το εργατικό κίνημα και τις κοινωνικές αντιστάσεις.
Η Τζόρτζια Μελόνι και τα ακροδεξιά αδέλφια της σε άλλες χώρες είναι παιδιά της σύγχρονης αστικής πολιτικής και της κρίσης της. Πρώτο, αποτελεί έκφραση της επιθετικότητας του κεφαλαίου απέναντι στην εργασία, τα κοινωνικά και δημοκρατικά δικαιώματα, τους μετανάστες, καθετί το διαφορετικό. Δεύτερο, είναι αποτέλεσμα της τρομερής όξυνσης των καπιταλιστικών ανταγωνισμών και της «επιστροφής» του κεφαλαίου στο εθνικό πεδίο (για να πάρει δύναμη για τη διεθνή μοιρασιά της λείας), που τροφοδοτεί και τους πολέμους, όπως στην Ουκρανία. Το «Πρώτα οι ΗΠΑ», η Ιταλία, η Γαλλία κλπ. ακούγεται παντού κι ενισχύει εθνικιστές, ακροδεξιούς και ρατσιστές. Τρίτο, προσφέρει και μια ψευδαίσθηση στους φτωχούς του κάθε έθνους, πως η «εθνική πολιτική» θα μπορέσει να καλύψει κάπως την κοινωνική τους γύμνια. Αν ο λιγότερος πλούτος μοιραστεί «μόνο σε Ιταλούς», Έλληνες κλπ. κάτι θα περισσέψει και για μας. Τίποτα ψευδέστερο. Στον κόσμο του κέρδους είμαστε όλοι «ξένοι» και ανά πάσα στιγμή μπορεί να περισσεύουμε.
Αστική πολιτική και ακροδεξιά «ατζέντα»
Η εντυπωσιακή άνοδος του ακροδεξιού σχηματισμού «Αδέλφια της Ιταλίας» θα έχει σημαντικές επιδράσεις διεθνώς και θα ενισχύσει ήδη υπαρκτές τάσεις. Η πρώτη είναι η παραπέρα αντιδραστική μετατόπιση και ανασυγκρότηση της αστικής πολιτικής. Το επιχείρημα είναι διπλό. Η πιο κυνική πλευρά: Αφού η ακροδεξιά «ατζέντα» πουλάει και κερδίζει, να αναδείξουμε κι εμείς αυτά τα θέματα. Η δήθεν «φιλελεύθερη»: Για να μην αφήσουμε τους ακροδεξιούς και τους ρατσιστές να κυριαρχήσουν, να μιλήσουμε και να δράσουμε εμείς κατά των μεταναστών, για παράδειγμα. Βεβαίως, με την υιοθέτηση από την κυρίαρχη πολιτική των βασικών δογμάτων της ακροδεξιάς, κερδισμένη βγαίνει η τελευταία, καθώς μπορεί να κολυμπά σαν το ψάρι στα (βρώμικα) νερά του ρατσισμού και του συντηρητισμού. Αυτό το έχουμε δει στη Γαλλία, όπου η υιοθέτηση από τη Δεξιά, το ακραίο Κέντρο του Μακρόν, τους Σοσιαλιστές κ.λπ. βασικών πλευρών της λογικής της Λεπέν, καθόλου δεν εμπόδισε την άνοδό της, απεναντίας. Στην Ελλάδα, η ΝΔ επιχειρεί σταθερά να εκφράσει αυτές τις λογικές, υλοποιώντας σκληρά αντιδραστική πολιτική και συστεγάζοντας ακροδεξιούς με θιασώτες των ακραίων αστικών αναδιαρθρώσεων.
Στο λεγόμενο «προοδευτικό», «δημοκρατικό» ή κεντροαριστερό στρατόπεδο, το πλήρως υποταγμένο στη λογική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η εκλογική επιτυχία της Μελόνι και των ευρωπαίων «αδελφών» της χρησιμοποιείται κυρίως ως μπαμπούλας για την υποταγή της Αριστεράς σε κάποιου είδους «δημοκρατικό» ή «αντιφασιστικό» μέτωπο. Σκοπός του η υπεράσπιση τελικά της σημερινής κατάστασης, του συστήματος, της ΕΕ και της σάπιας αστικής δημοκρατίας, που αποτελούν τον κοινωνικό και πολιτικό βούρκο όπου επωάζεται το «αυγό του φιδιού». Αυτή τη γραμμή στην Ελλάδα προβάλλουν ο ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία, το ΠΑΣΟΚ κ.α. Η υιοθέτησή της μόνο σε ενίσχυση της ακροδεξιάς μπορεί να οδηγήσει, καθώς εντάσσει την Αριστερά στο συστημικό ή και κυβερνητικό πλαίσιο και αφήνει την ακροδεξιά ως μόνη αντιπολίτευση.
Η ενίσχυση της ακροδεξιάς και ειδικά οι επιτυχίες της στα εργατικά και φτωχά λαϊκά στρώματα δεν μπορεί παρά να ηχήσει ως συναγερμός στις μαχόμενες δυνάμεις του εργατικού κινήματος και της Αριστεράς, καθώς αποτελεί μέτρο και της δικής τους κρίσης. Τίθενται δύσκολα ερωτήματα και χρειάζεται οπωσδήποτε αναστοχασμός και αυτοκριτική, κυρίως για τις αιτίες που έχουν απομακρύνει την Αριστερά από την εργατική τάξη και τα πληβειακά στρώματα. Η κατεύθυνση των απαντήσεων, κατά τη γνώμη μας, δεν βρίσκεται στο να γίνει η Αριστερά πιο θεσμική, πιο μετριοπαθής, να έρθει πιο κοντά με το «δημοκρατικό» και ευρωπαϊκό πολιτικό σύστημα αλλά ακριβώς στο ανάποδο: Να γίνει πιο ανατρεπτική και αντισυστημική, αντικαπιταλιστική και σύγχρονα κομμουνιστική, επιχειρώντας συστηματικά και υπομονετικά να ενωθεί με τον σκοπό της και το εν δυνάμει κοινωνικό υποκείμενο της επαναστατικής ανατροπής, τη σύγχρονη και σύνθετη εργατική τάξη, χωρίς όμως ευκολίες, τσιτάτα και μονοκαλλιέργεια.
