Χρίστος Κρανάκης
Εθελοντές από Κύθηρα στο ΠΡΙΝ: Αντίβαρο στον «ελλιπή» κρατικό μηχανισμό η αλληλεγγύη της τοπικής κοινωνίας
Συγκλονίζουν τα όσα δήλωσαν στο ΠΡΙΝ, αλληλέγγυοι από το νησί των Κυθήρων. Εθελοντές που έζησαν από πρώτο χέρι τις ταραχώδεις στιγμές της διάσωσης, αποκαλύπτουν τις ευθύνες των αρμόδιων αρχών και του κρατικού μηχανισμού, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύουν τον πλούτο ανθρωπιάς σημαντικού μέρους της τοπικής κοινωνίας.
«Δεν ήταν η πρώτη φορά»
Παρά την γεωγραφική θέση των Κυθήρων, που δεν εφάπτεται των «παραδοσιακών» θαλάσσιων διαδρομών που ακολουθούν οι μεταναστευτικές ροές προς την Ελλάδα, δεν είναι η πρώτη φορά που πρόσφυγες/μετανάστες ναυαγούν στις ακτές του νησιού. Όπως δήλωσαν δύο κάτοικοι, από τον προηγούμενο χρόνο κοντά στα 10 πλεούμενα μεταναστών έχουν καταφτάσει στα Κύθηρα ή στα Αντικύθηρα. Από αυτά, 2 ναυάγησαν το περασμένο καλοκαίρι με συνολικό αριθμό περίπου 100 ατόμων, και ένα την προηγούμενη βδομάδα, περίπου 50. Ευτυχώς και στις τρεις περιπτώσεις δεν θρηνήσαμε θύματα και οι ναυαγοί έφτασαν σχετικά «εύκολα» στα βράχια και τις ακτές. Αυτή τη φορά όμως και συγκεκριμένα την Τετάρτη 5 Οκτώβρη, από το ναυάγιο των 90 (Αφγανών στη συντριπτική τους πλειοψηφία) τη ζωή τους έχασαν 15 άνθρωποι.
Συνεπώς, το μεγάλο ερώτημα που γεννάται είναι «γιατί δεν υπήρχε καταστρωμένο σχέδιο διάσωσης από τις αρμόδιες αρχές». Από ότι φαίνεται, τα τρία προηγούμενα ναυάγια δεν «ταρακούνησαν» τους υπευθύνους. Ίσως γιατί δεν είχαν… νεκρούς. Το αποτέλεσμα είναι τώρα που χρειάστηκε, ο κρατικός μηχανισμός να μην λειτουργήσει σωστά και έγκαιρα!
Το ιστορικό της διάσωσης
Οι στιγμές της διάσωσης όπως υποδηλώνουν και οι φωτογραφίες των εθελοντών διασωστών στο ΠΡΙΝ, ήταν εφιαλτικές. Όταν έγινε γνωστό πως ένα πλεούμενο (αγνώστου ταυτότητας) ναυάγησε, ειδοποιήθηκαν δύο επιβατικά πλοία να φτάσουν στο σημείο και με τους προβολείς τους να φωτίσουν την ακτή ώστε να μην χάσουν τον προσανατολισμό τους οι ναυαγοί. Οι επιβάτες ενημερώθηκαν πως το πλοίο θα αλλάξει πορεία και οι πλοίαρχοι έφτασαν όσο πιο ρηχά γινόταν. Οι μετανάστες σκαρφάλωσαν σε έναν απόκρημνο βράχο μέσα στη θάλασσα και περίμεναν τους εθελοντές να τους τραβήξουν με σχοινιά από ύψος 10 – 12 μέτρων. Παρά τις μεγάλες προσπάθειες εθελοντών και πυροσβεστών (ειδικά του διοικητή πυροσβεστική κλιμακίου) που κατέβηκε με σχοινιά κάτω στο βράχο για να δώσει οδηγίες), 2 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από πτώση καθώς προσπαθούσαν να αναρριχηθούν στον βράχο. Σημαντική συμβολή, σύμφωνα με τους αλληλέγγυους, είχαν οι εθελοντές πυροσβέστες του νησιού.
«Επί τρεις ημέρες τα πτώματα επέπλεαν στην Θάλασσα»
Μία από τις πιο δραματικές αποκαλύψεις ήταν πως τρεις μέρες μετά το ναυάγιο – και παρότι ο καιρός είχε καλυτερεύσει – αρκετά πτώματα μεταναστών συνέχισαν να επιπλέουν στην θάλασσα. Συγγενείς μάλιστα των θυμάτων είχαν την ατυχία να παρακολουθούν τις σορούς των δικών τους ανθρώπους στα ανοιχτά της παραλίας. Η έλλειψη φουσκωτών και η υποβάθμιση του υλικοτεχνικού εξοπλισμού του λιμενικού, φυσικά δεν μπορεί να αποτελέσει δικαιολογία. Όπως τονίζουν οι αλληλέγγυοι, το επίσημο ελληνικό κράτος είναι υποχρεωμένο, τόσο νομικά όσο και ηθικά, να περισυλλέξει οποιαδήποτε πτώμα βρίσκεται στη θάλασσα. Ας σκεφτούμε μόνο, τι θα γινόταν εάν κάποιος/α ελληνικής καταγωγής επέπλεε νεκρός στη θάλασσα επί τρεις ημέρες;
Οι ευθύνες δήμου και κεντρικής ηγεσίας
Ήδη το κουβάρι των ευθυνών Δήμου και κυβέρνησης έχει αρχίσει να ξετυλίγεται από τα παραπάνω. Βέβαια, το ζήτημα είναι πιο βαθύ. Όπως ανέφεραν στον ΠΡΙΝ, ο Δήμος είναι χρόνια κάθετος στο ζήτημα της μετανάστευσης. Ενδεικτικό το γεγονός, πως σε προηγούμενο ναυάγιο οι διασωθέντες έμειναν σε τοπικό κάμπινγκ, η διαμονή στο οποίο είχε απαγορευτεί για λόγους ελλιπής πυρασφάλειας. Και αυτή τη φορά όμως, ο δήμος υποεκπροσωπήθηκε στις επιχειρήσεις διάσωσης – παρότι όσοι παρευρέθηκαν (ασχέτως πολιτικών αντιλήψεων) βοήθησαν σημαντικά -, ενώ χρειάστηκε η κοινωνική πίεση και κατακραυγή για να ανοίξει τελικά τις δομές του για τη φιλοξενία των μεταναστών.
Παρομοίως και το κεντρικό κράτος (συνειδητά) «έλαμψε» διά της απουσίας. Η Περιφέρεια Αττικής (τα Κύθηρα υπάγονται σε αυτή) απέστειλε μονάχα ένα βανάκι με προμήθειες – ενώ υψηλά ιστάμενοι πολιτικοί δεν βρήκαν… αξία στο να παρευρεθούν στο νησί σε μια τόσο δύσκολη στιγμή τόσο για τους μετανάστες όσο και για την τοπική κοινωνία. Μάλιστα, όσοι είχαν προχωρήσει σε δηλώσεις κατά τα προηγούμενα ναυάγια είχαν δεσμευτεί σε μια «καλύτερη επιτήρηση» του νησιού για να μην πλησιάζουν πρόσφυγες/μετανάστες, χωρίς να κάνουν καμία αναφορά στην ιχνηλάτηση ενός σχεδίου διάσωσης που θα εξασφάλιζε πως δεν θα υπάρχουν θύματα.
Η ταξική αλληλεγγύη των κατοίκων
Απέναντι στην αντιρατσιστική πολιτική της ΕΕ, του ελληνικού κράτους και της τοπικής αυτοδιοίκησης αντίβαρο αποτελεί μονάχα η αλληλεγγύη που δείχνουν οι λαοί μεταξύ τους. Αυτό κατέδειξαν οι κάτοικοι των Κυθήρων! Παρότι, φυσικά, δεν έλλειψαν οι φωνές της αντίδρασης. Η πλειοψηφία των Κυθήρων εκτέλεσε το ταξικό της καθήκον. Με «αιχμή του δόρατος» την εθελοντική ομάδα για τη διάσωση και περίθαλψη προσφύγων που δραστηριοποιείται από το Μάιο, χωρίς τη στήριξη κάποιας ΜΚΟ. Η συλλογική δράση της τοπικής κοινωνίας κατάφερε να σώσει 80 ανθρώπους από βέβαιο θάνατο, την ώρα που το κράτος «σφύριζε αδιάφορα». Πολιτιστικοί σύλλογοι άνοιξαν χωρίς δεύτερη σκέψη τις πόρτες τους, ενώ η συλλογή τροφίμων και ειδών πρώτης ανάγκης ήταν τόσο μεγάλη που θα έφτανε να καλύψει τις απαιτήσεις ακόμα και για τους διπλάσιους διασωθέντες!
Στον αγώνα που έδωσε η τοπική κοινωνία δεν ξεχωρίζουν «πρόσωπα». Από την καταλυτική παρέμβαση των πυροσβεστών (εθελοντών και μη), μέχρι τη συνεισφορά κάποιου από το υστέρημά του, αναδεικνύεται η σημασία και η αποτελεσματικότητα του συλλογικού αγώνα. Όπως άλλωστε, τόνισε εθελοντής διασώστης στο ΠΡΙΝ, «ήρωες ήταν αυτοί που ήταν στο καράβι, εμείς το καθήκον μας κάναμε».
Η επόμενη μέρα των διασωθέντων
Με τις μέρες να περνούν, το ερώτημα όλων είναι τι θα απογίνουν εκείνοι που διασώθηκαν από το ναυάγιο. Η απάντηση ακόμα δεν έχει δοθεί από επίσημα «χείλη». Γενικά, όσοι μετανάστες καταφτάνουν στα Κύθηρα μεταφέρονται στο στρατόπεδο της Αμυγδαλέζας. Προς το παρόν, δεν έχει υπάρξει κάποια δημόσια δήλωση ότι ο προορισμός των 80 θα είναι διαφορετικός…. Άλλωστε, το ελληνικό κράτος δεν μας έχει συνηθίσει σε «εξαιρέσεις», ούτε καν προς αυτούς που γλύτωσαν το θάνατο στο «πάρα πέντε». Στόχος των εθελοντών, είναι να καταγραφεί επίσημα ότι οι άνθρωποι αυτοί έφτασαν στην Ελλάδα ώστε να εξαλειφθεί η πιθανότητα να σταλούν στην Τουρκία.
