Παναγιώτης Ξοπλίδης
Ο δεύτερος γύρος των κοινοβουλευτικών εκλογών στη Γαλλία μπορεί να μην προκάλεσε την «πολιτική επανάσταση» που διακήρυσσε ο Ζαν Λικ Μελανσόν, δημιούργησε ωστόσο συνθήκες που θα κάνουν τη δεύτερη θητεία του Εμανουέλ Μακρόν ταραχώδη.
Η προεδρία Μακρόν δεν απειλείται από τον κίνδυνο της «ακυβερνησίας», που αφελώς αναπαράγουν τα καθεστωτικά ΜΜΕ αλλά από την ανάφλεξη του κοινωνικού ζητήματος σε συνθήκες πολέμου και βαθιάς οικονομικής κρίσης. Η τεράστια αποχή δείχνει ότι ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας, κυρίως από τη νεολαία και την εργατική τάξη, δεν πείθεται από κανένα πόλο διακυβέρνησης, αν και αυτά τα στρώματα είχαν μαζική συμμετοχή σε κινήματα όπως τα Κίτρινα Γιλέκα.
Η μακρονική εκλογική συμμαχία Ensemble έχασε την απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ωστόσο το γαλλικό πολιτικό σύστημα είναι πολύ στεγανοποιημένο, λόγω των προεδρικών υπερεξουσιών, οι οποίες μάλιστα ενισχύθηκαν τα τελευταία χρόνια με το διαρκές καθεστώς έκτακτης ανάγκης, που δίνει τη δυνατότητα ακόμα και παράκαμψης του κοινοβουλίου με προεδρικά διατάγματα. Ο σκληρός πυρήνας των αστικών και μεγάλου μέρους μεσαίων στρωμάτων συσπειρώθηκε γύρω από το «Κέντρο», που απεχθάνεται τον λαό, αναμασώντας το άθλιο ιδεολόγημα του «λαϊκισμού».
Το κόμμα του Μακρόν απέφυγε να στηρίξει τους υποψηφίους της αριστεράς απέναντι στη Λεπέν, το «δημοκρατικό μέτωπο» αποδείχθηκε προσχηματικό
Ο ακροδεξιός Εθνικός Συναγερμός ήταν ο μεγάλος νικητής, καθώς αύξησε την κοινοβουλευτική του ομάδα από 8 σε 89 βουλευτές, εξουδετέρωσε ως «υπεύθυνη δύναμη» την αμφισβήτηση του Ζεμούρ και είναι πλέον ο ισχυρότερος πόλος της Δεξιάς συνολικά, καθώς τα παλιά κεντροδεξιά κόμματα υπέστησαν μια ακόμα ήττα. Ο κυνισμός του «δημοκρατικού τόξου» δεν κράτησε ούτε τα προσχήματα, καθώς φάνηκε ότι τα διλήμματα ενάντια στην ακροδεξιά αφορούν τελικά μόνο τις ηγεσίες της αριστεράς.
Το κόμμα του Μακρόν απέφυγε να δηλώσει υποστήριξη των υποψηφίων της αριστεράς όπου μονομαχούσαν με υποψήφιους της ακροδεξιάς και, με την αποχή της οργανωμένης βάσης του, επέτρεψε μια σειρά από νίκες για τη Λεπέν. Μια δημοσκόπηση έδειξε ότι στις περιπτώσεις μονομαχίας ανάμεσα σε υποψηφίους του Μελανσόν και της Λεπέν, το 72% των ψηφοφόρων του κόμματος του Μακρόν επέλεξε να απέχει. Αντίθετα, στην εμβληματική μάχη της μετανάστριας καμαριέρας Ρασέλ Κέκε, υποψήφιας με το κόμμα του Μελανσόν εναντίον της υπουργού Αθλητισμού του Μακρόν, το κυβερνητικό κόμμα δεν δίστασε να καλέσει σε «συσπείρωση ενάντια στην άκρα αριστερά» για να αποτρέψει –ανεπιτυχώς– την εκλογή μιας γυναίκας-σύμβολο των νέων εργατικών αγώνων.
Η συμμαχία NUPES (Νέα Λαϊκή Οικολογική και Σοσιαλιστική Ενότητα) δεν πέτυχε τον στόχο της «συγκατοίκησης». Έγινε όμως ο μεγαλύτερος πόλος αντιπολίτευσης, με ηγεμονική παρουσία της Ανυπότακτης Γαλλίας, που εμφανίζεται ως ο βασικός εκφραστής της οργής των λαϊκών στρωμάτων. Η νεολαία της εργασιακής επισφάλειας, η εργατική τάξη που βυθίζεται στη φτώχεια, τα περιθωριοποιημένα «προάστια» των μεταναστών, οι αποικιοκρατούμενες υπερπόντιες κτήσεις ψήφισαν και πάλι μαζικά τον εκλογικό πόλο του Μελανσόν.
Ωστόσο, είναι φανερό ότι η «ενότητα» δεν προκάλεσε κύμα μεγαλύτερης λαϊκής συσπείρωσης. Το ποσοστό της NUPES στον πρώτο γύρο ήταν πολύ μικρότερο από το άθροισμα των ποσοστών των τεσσάρων προεδρικών υποψηφίων που συνασπίστηκαν, ενώ η μεγάλη αποχή επηρέασε πολύ περισσότερο τα στρώματα που αποτελούσαν τον στόχο της συμμαχίας. Χαρακτηριστικά: Το 71% των νέων ηλικίας 18-25 ετών και το 66% των νέων 25-34 ετών απείχαν τελικά από τις εκλογές, καθώς και το 64% των νοικοκυριών που κερδίζουν λιγότερα από 1.250 ευρώ τον μήνα. Η NUPES δεν κατάφερε να επαναφέρει προς την αριστερά δυσαρεστημένα τμήματα της εργατικής τάξης που στράφηκαν προς την ακροδεξιά τα προηγούμενα χρόνια, όπως και τον κόσμο της επαρχίας που καταστρέφεται από τις πολιτικές των κυβερνήσεων αλλά και τις συνέπειες της αγροτικής πολιτικής της ΕΕ, του οικονομικού ανταγωνισμού και του πολέμου.
Μετεκλογικά φαίνεται ότι κανένα κοινοβουλευτικό κόμμα σε αυτή τη φάση δεν είναι διατεθειμένο να προχωρήσει σε συνολική συμφωνία σχηματισμού κυβέρνησης.
Είναι πιθανό το σενάριο μιας συνεχούς διαπραγμάτευσης για κάθε νόμο, με τον πόλο Μακρόν και της «παλιάς» Δεξιάς να διασφαλίζει την απαραίτητη πλειοψηφία σε κρίσιμες μεταρρυθμίσεις. Ακόμα όμως και η NUPES έχει πολύ χαλαρούς συνεκτικούς δεσμούς. Είναι ενδεικτικό ότι δεν πήρε τελικά καμία θέση για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Οι Πράσινοι και οι Σοσιαλιστές, ως οι πλέον φιλο-ΕΕ και φιλοΝΑΤΟϊκές δυνάμεις, δίνουν ακόμα ένα «μαξιλάρι ασφαλείας» για ανάλογα ζητήματα που θα είναι όλο και πιο οξυμένα την επόμενη περίοδο. Η έκρηξη κοινωνικών αντιδράσεων είναι βέβαιη στη Γαλλία, ο λαός με την αποχή και την στροφή του προς την αριστερά δήλωσε ότι θα αντισταθεί. Για να ανατραπεί όμως η κυρίαρχη πολιτική, δεν αρκούν οι ενότητες χωρίς πρόγραμμα, οι «συγκυβερνήσεις» και οι κοινοβουλευτικοί συμβιβασμοί.
